UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rozłożyć

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

ogsł. *orz-ložiti

Zob. łożyć

1. parasol

Definicja

oddalić od siebie części przedmiotu, powodując zwiększenie jego powierzchni

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Połączenia

  • rozłożyć gazetę, mapę; kanapę, namiot, parasol, sztalugi; koc, matę, obrus, prześcieradło; wachlarz

Cytaty

Grzesio rozłożył mapę i mierząc calówką dowodził, że gdyby nawet szli dalej w tym samym tempie, to i tak, uwzględniając zimowe przestoje, dotrą do Oceanu Spokojnego za lat sześć.

źródło: NKJP: Bohdan Czeszko: Pokolenie, 1951

Dębczak zmienił drugi but na kapeć, wszedł do łazienki, rozłożył w wannie mokry parasol.

źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004

[...] może rozłożymy kanapę, żebyś mogła położyć Kasię.

źródło: NKJP: Dariusz Banek: Samo życie. Odcinek 246, 2010

[...] rozłożyła na stole biały obrus, zapaliła świece, wzięła do kuchni wazon, żeby nalać do niego wody. Jedliśmy wspaniałą kolację.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Tarot paryski, 1999

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłożę
rozłożymy
2 os. rozłożysz
rozłożycie
3 os. rozłoży
rozłożą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłem
+(e)m rozłożył
rozłożyłam
+(e)m rozłożyła
rozłożyłom
+(e)m rozłożyło
rozłożyliśmy
+(e)śmy rozłożyli
rozłożyłyśmy
+(e)śmy rozłożyły
2 os. rozłożyłeś
+(e)ś rozłożył
rozłożyłaś
+(e)ś rozłożyła
rozłożyłoś
+(e)ś rozłożyło
rozłożyliście
+(e)ście rozłożyli
rozłożyłyście
+(e)ście rozłożyły
3 os. rozłożył
rozłożyła
rozłożyło
rozłożyli
rozłożyły

bezosobnik: rozłożono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłóżmy
2 os. rozłóż
rozłóżcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłbym
bym rozłożył
rozłożyłabym
bym rozłożyła
rozłożyłobym
bym rozłożyło
rozłożylibyśmy
byśmy rozłożyli
rozłożyłybyśmy
byśmy rozłożyły
2 os. rozłożyłbyś
byś rozłożył
rozłożyłabyś
byś rozłożyła
rozłożyłobyś
byś rozłożyło
rozłożylibyście
byście rozłożyli
rozłożyłybyście
byście rozłożyły
3 os. rozłożyłby
by rozłożył
rozłożyłaby
by rozłożyła
rozłożyłoby
by rozłożyło
rozłożyliby
by rozłożyli
rozłożyłyby
by rozłożyły

bezosobnik: rozłożono by

bezokolicznik: rozłożyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: rozłożywszy

gerundium: rozłożenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozłożenie
rozłożenia
D. rozłożenia
rozłożeń
C. rozłożeniu
rozłożeniom
B. rozłożenie
rozłożenia
N. rozłożeniem
rozłożeniami
Ms. rozłożeniu
rozłożeniach
W. rozłożenie
rozłożenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozłożony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rozłożony
rozłożony
rozłożony
rozłożone
rozłożona
D. rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonej
C. rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonej
B. rozłożonego
rozłożonego
rozłożony
rozłożone
rozłożoną
N. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożoną
Ms. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rozłożeni
rozłożeni
rozłożone
rozłożone
D. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
C. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
B. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożone
N. rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
Ms. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych

odpowiednik aspektowy: rozkładać

Składnia

bez ograniczeń + rozłożyć +
CO

2. sztućce

Definicja

poukładać przedmioty w niewielkiej odległości od siebie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Połączenia

  • rozłożyć materace, papiery, sztućce, talerze
  • rozłożyć na biurku, na półkach, na stole, na straganie, na talerzach

Cytaty

Nawet gdyby zabrakło wolnych łóżek, zawsze możemy rozłożyć materace na korytarzach.

źródło: NKJP: Łóżka czekają na bezdomnych, Express Ilustrowany, 2002-11-13

Natkę opłukać i posiekać, wymieszać z tartą bułką i posypać nią warzywa. Na wierzchu rozłożyć płatki masła.

źródło: NKJP: Internet

Swój kram rozłożyła [...] wróżka Jadzia, która ze szklanej kuli potrafiła odczytać przyszłość każdego, kto zechciał skorzystać z jej przepowiedni.

źródło: NKJP: Ł. Śmiatacz: Andrzejki z wróżką Jadzią, Czas Ostrzeszowski, 2006

Rozłożył na jego biurku plik papierów. - Te kosztorysy, które pan przygotował, trzeba zmienić. Nie zatwierdzili.

źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłożę
rozłożymy
2 os. rozłożysz
rozłożycie
3 os. rozłoży
rozłożą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłem
+(e)m rozłożył
rozłożyłam
+(e)m rozłożyła
rozłożyłom
+(e)m rozłożyło
rozłożyliśmy
+(e)śmy rozłożyli
rozłożyłyśmy
+(e)śmy rozłożyły
2 os. rozłożyłeś
+(e)ś rozłożył
rozłożyłaś
+(e)ś rozłożyła
rozłożyłoś
+(e)ś rozłożyło
rozłożyliście
+(e)ście rozłożyli
rozłożyłyście
+(e)ście rozłożyły
3 os. rozłożył
rozłożyła
rozłożyło
rozłożyli
rozłożyły

bezosobnik: rozłożono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłóżmy
2 os. rozłóż
rozłóżcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłbym
bym rozłożył
rozłożyłabym
bym rozłożyła
rozłożyłobym
bym rozłożyło
rozłożylibyśmy
byśmy rozłożyli
rozłożyłybyśmy
byśmy rozłożyły
2 os. rozłożyłbyś
byś rozłożył
rozłożyłabyś
byś rozłożyła
rozłożyłobyś
byś rozłożyło
rozłożylibyście
byście rozłożyli
rozłożyłybyście
byście rozłożyły
3 os. rozłożyłby
by rozłożył
rozłożyłaby
by rozłożyła
rozłożyłoby
by rozłożyło
rozłożyliby
by rozłożyli
rozłożyłyby
by rozłożyły

bezosobnik: rozłożono by

bezokolicznik: rozłożyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: rozłożywszy

gerundium: rozłożenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozłożenie
rozłożenia
D. rozłożenia
rozłożeń
C. rozłożeniu
rozłożeniom
B. rozłożenie
rozłożenia
N. rozłożeniem
rozłożeniami
Ms. rozłożeniu
rozłożeniach
W. rozłożenie
rozłożenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozłożony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rozłożony
rozłożony
rozłożony
rozłożone
rozłożona
D. rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonej
C. rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonej
B. rozłożonego
rozłożonego
rozłożony
rozłożone
rozłożoną
N. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożoną
Ms. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rozłożeni
rozłożeni
rozłożone
rozłożone
D. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
C. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
B. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożone
N. rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
Ms. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych

odpowiednik aspektowy: rozkładać

Składnia

bez ograniczeń + rozłożyć +
CO + GDZIE

3. silnik

Definicja

rozdzielić elementy przedmiotu stanowiące całość i spowodować, że całość ta przestaje istnieć

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rozmontować, zdemontować
antonimy:  zmontować

Połączenia

  • rozłożyć aparat, silnik
  • rozłożyć na części

Cytaty

Gdyby się nie psuły, nie byłoby jednak zabawy, bo największa frajda to rozłożyć silnik, uwalać się po łokcie w smarze i naprawić.

źródło: NKJP: Igor T. Miecik: Wewnętrzny przymus spontanicznej rekonstrukcji, Polityka, 2001-07-14

Pamiętam, że jeden z nich niósł pewnego razu w walizce rozłożony karabin maszynowy.

źródło: NKJP: Krystyna Jagiełło: Dziedzice bezprawnej wolności, 2007

Wkrótce wysłano za ocean sto rozłożonych na części rakiet V-2 [...].

źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłożę
rozłożymy
2 os. rozłożysz
rozłożycie
3 os. rozłoży
rozłożą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłem
+(e)m rozłożył
rozłożyłam
+(e)m rozłożyła
rozłożyłom
+(e)m rozłożyło
rozłożyliśmy
+(e)śmy rozłożyli
rozłożyłyśmy
+(e)śmy rozłożyły
2 os. rozłożyłeś
+(e)ś rozłożył
rozłożyłaś
+(e)ś rozłożyła
rozłożyłoś
+(e)ś rozłożyło
rozłożyliście
+(e)ście rozłożyli
rozłożyłyście
+(e)ście rozłożyły
3 os. rozłożył
rozłożyła
rozłożyło
rozłożyli
rozłożyły

bezosobnik: rozłożono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłóżmy
2 os. rozłóż
rozłóżcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłbym
bym rozłożył
rozłożyłabym
bym rozłożyła
rozłożyłobym
bym rozłożyło
rozłożylibyśmy
byśmy rozłożyli
rozłożyłybyśmy
byśmy rozłożyły
2 os. rozłożyłbyś
byś rozłożył
rozłożyłabyś
byś rozłożyła
rozłożyłobyś
byś rozłożyło
rozłożylibyście
byście rozłożyli
rozłożyłybyście
byście rozłożyły
3 os. rozłożyłby
by rozłożył
rozłożyłaby
by rozłożyła
rozłożyłoby
by rozłożyło
rozłożyliby
by rozłożyli
rozłożyłyby
by rozłożyły

bezosobnik: rozłożono by

bezokolicznik: rozłożyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: rozłożywszy

gerundium: rozłożenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozłożenie
rozłożenia
D. rozłożenia
rozłożeń
C. rozłożeniu
rozłożeniom
B. rozłożenie
rozłożenia
N. rozłożeniem
rozłożeniami
Ms. rozłożeniu
rozłożeniach
W. rozłożenie
rozłożenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozłożony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rozłożony
rozłożony
rozłożony
rozłożone
rozłożona
D. rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonej
C. rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonej
B. rozłożonego
rozłożonego
rozłożony
rozłożone
rozłożoną
N. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożoną
Ms. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rozłożeni
rozłożeni
rozłożone
rozłożone
D. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
C. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
B. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożone
N. rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
Ms. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych

odpowiednik aspektowy: rozkładać

Składnia

bez ograniczeń + rozłożyć +
CO

4. dług na raty

Definicja

podzielić coś w czasie lub przestrzeni

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • rozłożyć koszt, kredyt, podatek, spłatę; zadania, pracę
  • rozłożyć między gminy, między wspólników
  • rozłożyć na raty; na etapy; na wszystkich; na kilka miesięcy, na ileś lat
  • rozłożyć w czasie
  • równomiernie rozłożyć

Cytaty

W walkach turniejowych trzeba jednak bardzo umiejętnie rozłożyć siły.

źródło: NKJP: Stefan Leśniowski: Mistrz nokautu, Gazeta Krakowska, 2007-06-14

Wówczas szpital zaciągnąłby kredyt, na który samorząd udzieliłby jedynie gwarancji i zaspokoiłby wierzycieli. A spłatę kredytu można by rozłożyć nawet na 20 lat - wyjaśnia Mirosław Czapla, starosta malborski.

źródło: NKJP: Anna Szade: Spółka będzie zdrowsza, Dziennik Bałtycki, 2007-02-02

Nastąpiła jednak pewna korekta, bowiem okazało się, że koszty prac są pokaźne i postanowiono roboty rozłożyć w czasie.

źródło: NKJP: Prywatyzacja i modernizacja PEC, NTN Powi˜śle, 1998-09-04

Trzeba rozłożyć koszty między wspólników po równo [...]. Zyski też przecież będą dzielone po równo.

źródło: NKJP: Ewelina Majewska: Doktorat z borówek, Dziennik Zachodni, 2007-02-02

[...] prezes sądu ma rozłożyć równo pracę między dwóch sędziów.

źródło: NKJP: Zygmunt Ziembiński: Logika praktyczna, 1958

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłożę
rozłożymy
2 os. rozłożysz
rozłożycie
3 os. rozłoży
rozłożą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłem
+(e)m rozłożył
rozłożyłam
+(e)m rozłożyła
rozłożyłom
+(e)m rozłożyło
rozłożyliśmy
+(e)śmy rozłożyli
rozłożyłyśmy
+(e)śmy rozłożyły
2 os. rozłożyłeś
+(e)ś rozłożył
rozłożyłaś
+(e)ś rozłożyła
rozłożyłoś
+(e)ś rozłożyło
rozłożyliście
+(e)ście rozłożyli
rozłożyłyście
+(e)ście rozłożyły
3 os. rozłożył
rozłożyła
rozłożyło
rozłożyli
rozłożyły

bezosobnik: rozłożono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłóżmy
2 os. rozłóż
rozłóżcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłbym
bym rozłożył
rozłożyłabym
bym rozłożyła
rozłożyłobym
bym rozłożyło
rozłożylibyśmy
byśmy rozłożyli
rozłożyłybyśmy
byśmy rozłożyły
2 os. rozłożyłbyś
byś rozłożył
rozłożyłabyś
byś rozłożyła
rozłożyłobyś
byś rozłożyło
rozłożylibyście
byście rozłożyli
rozłożyłybyście
byście rozłożyły
3 os. rozłożyłby
by rozłożył
rozłożyłaby
by rozłożyła
rozłożyłoby
by rozłożyło
rozłożyliby
by rozłożyli
rozłożyłyby
by rozłożyły

bezosobnik: rozłożono by

bezokolicznik: rozłożyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: rozłożywszy

gerundium: rozłożenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozłożenie
rozłożenia
D. rozłożenia
rozłożeń
C. rozłożeniu
rozłożeniom
B. rozłożenie
rozłożenia
N. rozłożeniem
rozłożeniami
Ms. rozłożeniu
rozłożeniach
W. rozłożenie
rozłożenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozłożony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rozłożony
rozłożony
rozłożony
rozłożone
rozłożona
D. rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonej
C. rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonej
B. rozłożonego
rozłożonego
rozłożony
rozłożone
rozłożoną
N. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożoną
Ms. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rozłożeni
rozłożeni
rozłożone
rozłożone
D. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
C. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
B. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożone
N. rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
Ms. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych

odpowiednik aspektowy: rozkładać

Składnia

bez ograniczeń + rozłożyć +
CO + (na CO)
bez ograniczeń + rozłożyć +
CO + (między KOGO)

5. bakterie coś

Definicja

spowodować rozkład chemiczny czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Połączenia

  • rozłożyć odpadki

Cytaty

Aby cukier mleczny (laktoza) wchłonął się do krwi, musi rozłożyć go enzym o nazwie laktaza. Organizm produkuje go najwięcej w okresie niemowlęcym, a potem stopniowo ta „produkcja” maleje.

źródło: NKJP: Bogumiła Nehrebecka: Syn bierze narkotyki, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2005-01-27

To, co wielu naukowców bierze za pozostałości piór, to tak naprawdę resztki rozłożonej skóry [...]. Aby to udowodnić, prześledził proces rozkładu tkanki skóry współczesnych gadów.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłożę
rozłożymy
2 os. rozłożysz
rozłożycie
3 os. rozłoży
rozłożą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłem
+(e)m rozłożył
rozłożyłam
+(e)m rozłożyła
rozłożyłom
+(e)m rozłożyło
rozłożyliśmy
+(e)śmy rozłożyli
rozłożyłyśmy
+(e)śmy rozłożyły
2 os. rozłożyłeś
+(e)ś rozłożył
rozłożyłaś
+(e)ś rozłożyła
rozłożyłoś
+(e)ś rozłożyło
rozłożyliście
+(e)ście rozłożyli
rozłożyłyście
+(e)ście rozłożyły
3 os. rozłożył
rozłożyła
rozłożyło
rozłożyli
rozłożyły

bezosobnik: rozłożono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłóżmy
2 os. rozłóż
rozłóżcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłbym
bym rozłożył
rozłożyłabym
bym rozłożyła
rozłożyłobym
bym rozłożyło
rozłożylibyśmy
byśmy rozłożyli
rozłożyłybyśmy
byśmy rozłożyły
2 os. rozłożyłbyś
byś rozłożył
rozłożyłabyś
byś rozłożyła
rozłożyłobyś
byś rozłożyło
rozłożylibyście
byście rozłożyli
rozłożyłybyście
byście rozłożyły
3 os. rozłożyłby
by rozłożył
rozłożyłaby
by rozłożyła
rozłożyłoby
by rozłożyło
rozłożyliby
by rozłożyli
rozłożyłyby
by rozłożyły

bezosobnik: rozłożono by

bezokolicznik: rozłożyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: rozłożywszy

gerundium: rozłożenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozłożenie
rozłożenia
D. rozłożenia
rozłożeń
C. rozłożeniu
rozłożeniom
B. rozłożenie
rozłożenia
N. rozłożeniem
rozłożeniami
Ms. rozłożeniu
rozłożeniach
W. rozłożenie
rozłożenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozłożony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rozłożony
rozłożony
rozłożony
rozłożone
rozłożona
D. rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonej
C. rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonej
B. rozłożonego
rozłożonego
rozłożony
rozłożone
rozłożoną
N. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożoną
Ms. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rozłożeni
rozłożeni
rozłożone
rozłożone
D. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
C. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
B. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożone
N. rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
Ms. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych

odpowiednik aspektowy: rozkładać

Składnia

bez ograniczeń + rozłożyć +
CO

6. ramiona

Definicja

wyciągnąć na boki

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Połączenia

  • rozłożyć ramiona, ręce, skrzydła

Cytaty

Cofnęła łapę, rozłożyła skrzydła i podążyła za ledwo już widocznym stadem.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Smoczy Pakt, 2003

- Kochanie, co ty?... - zaskoczona Dorota rozłożyła ręce.

źródło: NKJP: Dawid Kornaga: Gangrena, 2005

– Słyszysz, mów do mnie – szarpała Kamila, który siedział w swoim krześle jak manekin, z szeroko rozłożonymi nogami.

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Domofon, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłożę
rozłożymy
2 os. rozłożysz
rozłożycie
3 os. rozłoży
rozłożą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłem
+(e)m rozłożył
rozłożyłam
+(e)m rozłożyła
rozłożyłom
+(e)m rozłożyło
rozłożyliśmy
+(e)śmy rozłożyli
rozłożyłyśmy
+(e)śmy rozłożyły
2 os. rozłożyłeś
+(e)ś rozłożył
rozłożyłaś
+(e)ś rozłożyła
rozłożyłoś
+(e)ś rozłożyło
rozłożyliście
+(e)ście rozłożyli
rozłożyłyście
+(e)ście rozłożyły
3 os. rozłożył
rozłożyła
rozłożyło
rozłożyli
rozłożyły

bezosobnik: rozłożono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłóżmy
2 os. rozłóż
rozłóżcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłbym
bym rozłożył
rozłożyłabym
bym rozłożyła
rozłożyłobym
bym rozłożyło
rozłożylibyśmy
byśmy rozłożyli
rozłożyłybyśmy
byśmy rozłożyły
2 os. rozłożyłbyś
byś rozłożył
rozłożyłabyś
byś rozłożyła
rozłożyłobyś
byś rozłożyło
rozłożylibyście
byście rozłożyli
rozłożyłybyście
byście rozłożyły
3 os. rozłożyłby
by rozłożył
rozłożyłaby
by rozłożyła
rozłożyłoby
by rozłożyło
rozłożyliby
by rozłożyli
rozłożyłyby
by rozłożyły

bezosobnik: rozłożono by

bezokolicznik: rozłożyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: rozłożywszy

gerundium: rozłożenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozłożenie
rozłożenia
D. rozłożenia
rozłożeń
C. rozłożeniu
rozłożeniom
B. rozłożenie
rozłożenia
N. rozłożeniem
rozłożeniami
Ms. rozłożeniu
rozłożeniach
W. rozłożenie
rozłożenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozłożony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rozłożony
rozłożony
rozłożony
rozłożone
rozłożona
D. rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonej
C. rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonej
B. rozłożonego
rozłożonego
rozłożony
rozłożone
rozłożoną
N. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożoną
Ms. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rozłożeni
rozłożeni
rozłożone
rozłożone
D. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
C. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
B. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożone
N. rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
Ms. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych

odpowiednik aspektowy: rozkładać

Składnia

bez ograniczeń + rozłożyć +
CO

7. przeciwnika

Definicja

pot. 
pokonać przeciwnika w walce

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

Cytaty

[...] chłopak widząc, że Batura został rozłożony przez draba i że nie ma już żadnych szans, zsunął się z wnęki i rzucił do ucieczki.

źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłożę
rozłożymy
2 os. rozłożysz
rozłożycie
3 os. rozłoży
rozłożą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłem
+(e)m rozłożył
rozłożyłam
+(e)m rozłożyła
rozłożyłom
+(e)m rozłożyło
rozłożyliśmy
+(e)śmy rozłożyli
rozłożyłyśmy
+(e)śmy rozłożyły
2 os. rozłożyłeś
+(e)ś rozłożył
rozłożyłaś
+(e)ś rozłożyła
rozłożyłoś
+(e)ś rozłożyło
rozłożyliście
+(e)ście rozłożyli
rozłożyłyście
+(e)ście rozłożyły
3 os. rozłożył
rozłożyła
rozłożyło
rozłożyli
rozłożyły

bezosobnik: rozłożono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłóżmy
2 os. rozłóż
rozłóżcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłbym
bym rozłożył
rozłożyłabym
bym rozłożyła
rozłożyłobym
bym rozłożyło
rozłożylibyśmy
byśmy rozłożyli
rozłożyłybyśmy
byśmy rozłożyły
2 os. rozłożyłbyś
byś rozłożył
rozłożyłabyś
byś rozłożyła
rozłożyłobyś
byś rozłożyło
rozłożylibyście
byście rozłożyli
rozłożyłybyście
byście rozłożyły
3 os. rozłożyłby
by rozłożył
rozłożyłaby
by rozłożyła
rozłożyłoby
by rozłożyło
rozłożyliby
by rozłożyli
rozłożyłyby
by rozłożyły

bezosobnik: rozłożono by

bezokolicznik: rozłożyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: rozłożywszy

gerundium: rozłożenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozłożenie
rozłożenia
D. rozłożenia
rozłożeń
C. rozłożeniu
rozłożeniom
B. rozłożenie
rozłożenia
N. rozłożeniem
rozłożeniami
Ms. rozłożeniu
rozłożeniach
W. rozłożenie
rozłożenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozłożony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rozłożony
rozłożony
rozłożony
rozłożone
rozłożona
D. rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonej
C. rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonej
B. rozłożonego
rozłożonego
rozłożony
rozłożone
rozłożoną
N. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożoną
Ms. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rozłożeni
rozłożeni
rozłożone
rozłożone
D. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
C. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
B. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożone
N. rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
Ms. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych

odpowiednik aspektowy: rozkładać

Składnia

bez ograniczeń + rozłożyć +
KOGO

8. gospodarkę

Definicja

pot. 
doprowadzić do upadku lub załamania

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • rozłożyć gospodarkę

Cytaty

Przecież nowe podatki rozłożą wiele firm, ludzie staną po zasiłki.

źródło: NKJP: Listy, Gazeta Wyborcza, 1994-01-20

Powstało podejrzenie, że cała światowa gospodarka spoczywa na gigantycznej piramidzie finansowej, podobnej (tylko w skali tysiąckrotnie większej) do tych, które przed trzema laty rozłożyły gospodarkę albańską.

źródło: NKJP: Witold Gadomski: Za wcześnie na sambę, Gazeta Wyborcza, 1999-01-09

W październiku 2001 roku rozłożyła go choroba – prawie całkowicie stracił głos.

źródło: NKJP: Anna Góra: Przedsiębiorca choruje, Trybuna Śląska, 2004-09-07

Porażka rozłożyła psychicznie silną jeszcze w ubiegłym sezonie drużynę. Jakoś nie mogli się pozbierać.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłożę
rozłożymy
2 os. rozłożysz
rozłożycie
3 os. rozłoży
rozłożą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłem
+(e)m rozłożył
rozłożyłam
+(e)m rozłożyła
rozłożyłom
+(e)m rozłożyło
rozłożyliśmy
+(e)śmy rozłożyli
rozłożyłyśmy
+(e)śmy rozłożyły
2 os. rozłożyłeś
+(e)ś rozłożył
rozłożyłaś
+(e)ś rozłożyła
rozłożyłoś
+(e)ś rozłożyło
rozłożyliście
+(e)ście rozłożyli
rozłożyłyście
+(e)ście rozłożyły
3 os. rozłożył
rozłożyła
rozłożyło
rozłożyli
rozłożyły

bezosobnik: rozłożono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłóżmy
2 os. rozłóż
rozłóżcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłbym
bym rozłożył
rozłożyłabym
bym rozłożyła
rozłożyłobym
bym rozłożyło
rozłożylibyśmy
byśmy rozłożyli
rozłożyłybyśmy
byśmy rozłożyły
2 os. rozłożyłbyś
byś rozłożył
rozłożyłabyś
byś rozłożyła
rozłożyłobyś
byś rozłożyło
rozłożylibyście
byście rozłożyli
rozłożyłybyście
byście rozłożyły
3 os. rozłożyłby
by rozłożył
rozłożyłaby
by rozłożyła
rozłożyłoby
by rozłożyło
rozłożyliby
by rozłożyli
rozłożyłyby
by rozłożyły

bezosobnik: rozłożono by

bezokolicznik: rozłożyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: rozłożywszy

gerundium: rozłożenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozłożenie
rozłożenia
D. rozłożenia
rozłożeń
C. rozłożeniu
rozłożeniom
B. rozłożenie
rozłożenia
N. rozłożeniem
rozłożeniami
Ms. rozłożeniu
rozłożeniach
W. rozłożenie
rozłożenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozłożony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rozłożony
rozłożony
rozłożony
rozłożone
rozłożona
D. rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonej
C. rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonej
B. rozłożonego
rozłożonego
rozłożony
rozłożone
rozłożoną
N. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożoną
Ms. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rozłożeni
rozłożeni
rozłożone
rozłożone
D. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
C. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
B. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożone
N. rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
Ms. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych

odpowiednik aspektowy: rozkładać

Składnia

bez ograniczeń + rozłożyć +
KOGO/CO

9. chorego

Definicja

pot. 
spowodować u kogoś złe samopoczucie objawiające się bólem mięśni i głowy, gorączką, katarem lub biegunką

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

Cytaty

Tak, rodziców rozłożyła grypa, a on nie poszedł do szkoły, bo musiał zaprowadzić siostrę na zastrzyk.

źródło: NKJP: Paulina Grych: Schiza, 2008

W piątek wieczorem dzwonił do mnie szkoleniowiec z Gorlic, oznajmiając, że ma problemy ze skompletowaniem składu, bowiem choroby rozłożyły kilku zawodników i na razie ma ich do dyspozycji raptem czterech.

źródło: NKJP: Nie można było inaczej, Dziennik Polski, 2003-01-21

Złapaliśmy wirusa, który rozłożył nas wszystkich.

źródło: NKJP: Internet

Ja też miałam sprzątać, ale mnie alergia rozłożyła.

źródło: Internet: fajnamama.pl

[...] zeszły tydzień chodziła strasznie zasmarkana, dosłownie lało jej się z noska i była osłabiona, a w weekend rozłożyło ją całkiem i wydzielina zlała się na oskrzela i płuca [...]

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłożę
rozłożymy
2 os. rozłożysz
rozłożycie
3 os. rozłoży
rozłożą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłem
+(e)m rozłożył
rozłożyłam
+(e)m rozłożyła
rozłożyłom
+(e)m rozłożyło
rozłożyliśmy
+(e)śmy rozłożyli
rozłożyłyśmy
+(e)śmy rozłożyły
2 os. rozłożyłeś
+(e)ś rozłożył
rozłożyłaś
+(e)ś rozłożyła
rozłożyłoś
+(e)ś rozłożyło
rozłożyliście
+(e)ście rozłożyli
rozłożyłyście
+(e)ście rozłożyły
3 os. rozłożył
rozłożyła
rozłożyło
rozłożyli
rozłożyły

bezosobnik: rozłożono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłóżmy
2 os. rozłóż
rozłóżcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłbym
bym rozłożył
rozłożyłabym
bym rozłożyła
rozłożyłobym
bym rozłożyło
rozłożylibyśmy
byśmy rozłożyli
rozłożyłybyśmy
byśmy rozłożyły
2 os. rozłożyłbyś
byś rozłożył
rozłożyłabyś
byś rozłożyła
rozłożyłobyś
byś rozłożyło
rozłożylibyście
byście rozłożyli
rozłożyłybyście
byście rozłożyły
3 os. rozłożyłby
by rozłożył
rozłożyłaby
by rozłożyła
rozłożyłoby
by rozłożyło
rozłożyliby
by rozłożyli
rozłożyłyby
by rozłożyły

bezosobnik: rozłożono by

bezokolicznik: rozłożyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: rozłożywszy

gerundium: rozłożenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozłożenie
rozłożenia
D. rozłożenia
rozłożeń
C. rozłożeniu
rozłożeniom
B. rozłożenie
rozłożenia
N. rozłożeniem
rozłożeniami
Ms. rozłożeniu
rozłożeniach
W. rozłożenie
rozłożenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozłożony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rozłożony
rozłożony
rozłożony
rozłożone
rozłożona
D. rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonej
C. rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonej
B. rozłożonego
rozłożonego
rozłożony
rozłożone
rozłożoną
N. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożoną
Ms. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rozłożeni
rozłożeni
rozłożone
rozłożone
D. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
C. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
B. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożone
N. rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
Ms. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych

odpowiednik aspektowy: rozkładać

Składnia

bez ograniczeń + rozłożyć +
KOGO
Ø + rozłożyć + bez ograniczeń

10. swoim zachowaniem

Definicja

pot. 
zaskakującym zachowaniem lub osobliwymi cechami wywołać u kogoś silne emocje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rozwalić

Cytaty

Wczoraj w TV pokazywali wywiady z księgarzami.... rozłożyła mnie wypowiedź jednej kobieciny która powiedziała, że nie będzie tego sprzedawała, bo nie chce aby jej szyby powybijano.

źródło: NKJP: Internet

Zupełnie już rozłożyło mnie nieszczęśliwe sformułowanie w piśmie do prezydenta miasta, w którym [...] piszą, że „przedkłada się wyższość rzeczy martwych nad dobrem mieszkańców osiedla”.

źródło: NKJP: Robert Szkutnik, Dziennik Polski, 2006-07-14

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłożę
rozłożymy
2 os. rozłożysz
rozłożycie
3 os. rozłoży
rozłożą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłem
+(e)m rozłożył
rozłożyłam
+(e)m rozłożyła
rozłożyłom
+(e)m rozłożyło
rozłożyliśmy
+(e)śmy rozłożyli
rozłożyłyśmy
+(e)śmy rozłożyły
2 os. rozłożyłeś
+(e)ś rozłożył
rozłożyłaś
+(e)ś rozłożyła
rozłożyłoś
+(e)ś rozłożyło
rozłożyliście
+(e)ście rozłożyli
rozłożyłyście
+(e)ście rozłożyły
3 os. rozłożył
rozłożyła
rozłożyło
rozłożyli
rozłożyły

bezosobnik: rozłożono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozłóżmy
2 os. rozłóż
rozłóżcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozłożyłbym
bym rozłożył
rozłożyłabym
bym rozłożyła
rozłożyłobym
bym rozłożyło
rozłożylibyśmy
byśmy rozłożyli
rozłożyłybyśmy
byśmy rozłożyły
2 os. rozłożyłbyś
byś rozłożył
rozłożyłabyś
byś rozłożyła
rozłożyłobyś
byś rozłożyło
rozłożylibyście
byście rozłożyli
rozłożyłybyście
byście rozłożyły
3 os. rozłożyłby
by rozłożył
rozłożyłaby
by rozłożyła
rozłożyłoby
by rozłożyło
rozłożyliby
by rozłożyli
rozłożyłyby
by rozłożyły

bezosobnik: rozłożono by

bezokolicznik: rozłożyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: rozłożywszy

gerundium: rozłożenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozłożenie
rozłożenia
D. rozłożenia
rozłożeń
C. rozłożeniu
rozłożeniom
B. rozłożenie
rozłożenia
N. rozłożeniem
rozłożeniami
Ms. rozłożeniu
rozłożeniach
W. rozłożenie
rozłożenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozłożony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rozłożony
rozłożony
rozłożony
rozłożone
rozłożona
D. rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonego
rozłożonej
C. rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonemu
rozłożonej
B. rozłożonego
rozłożonego
rozłożony
rozłożone
rozłożoną
N. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożoną
Ms. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rozłożeni
rozłożeni
rozłożone
rozłożone
D. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
C. rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
rozłożonym
B. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożone
N. rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
rozłożonymi
Ms. rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych
rozłożonych

Składnia

bez ograniczeń + rozłożyć +
KOGO + (CZYM)

Frazeologizmy

ktoś położył na łopatki kogoś
ktoś rozłożył na łopatki kogoś
ktoś rozbił obóz
ktoś rozłożył obóz
ktoś rozłożył obozowisko
ktoś rozłożył biwak
ktoś rozłożył na czynniki pierwsze coś
ktoś rozłożył ręce
ktoś/coś położył/położyło na łopatki coś
Data ostatniej modyfikacji: 01.05.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json