Chronologizacja
Pochodzenie
st.pol. *proca
z psł. *portja 'trud, wysiłek fizyczny; zajęcie fizyczne, robota, praca'
Forma polska stanowi dawne zapożyczenie ze st.czes. prácě 'wysiłek'; por. czes. práce 'praca, robota'
1. fizyczna
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy
Połączenia
- ciężka, lekka, mrówcza, niewolnicza praca; praca społeczna, zarobkowa, zawodowa; fizyczna, naukowa, umysłowa, twórcza; przymusowa; prace koncepcyjne; budowlane, konserwatorskie, konstrukcyjne
- praca nad nad książką, nad referatem, nad tekstem; nad projektem, nad reformą, nad ustawą; nad scenariuszem; nad przygotowaniem, stworzeniem, wyprodukowaniem czegoś; z uczniem
- praca na budowie, na stanowisku doradcy, sprzedawcy...; na niskich, wolnych, wysokich obrotach; praca przy odbudowie, przy przebudowie, przy renowacji, przy rozbiórce czegoś; przy zbiorach, przy żniwach; w ogrodzie, w polu
- wykonywać pracę
Cytaty
|
Syn Niebios, czyli cesarz, nie kosi trawy, ponieważ praca fizyczna nie jest zadaniem, do którego został powołany. źródło: NKJP: Agnieszka Kozyra: Filozofia zen, 2004 |
|
|
Macie rację, kolego Kowalik, tak właśnie zróbcie, pokierujcie całością prac nad referatem... źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1998 |
|
|
Równolegle z pracami w ośrodku kultury w Cekcynku budowana jest kanalizacja sanitarna. źródło: NKJP: (ks): Inwestycje za 2.400.000 zł, Tygodnik Tucholski, 2006 NKJP: |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | praca |
prace |
|
| D. | pracy |
prac |
|
| C. | pracy |
pracom |
|
| B. | pracę |
prace |
|
| N. | pracą |
pracami |
|
| Ms. | pracy |
pracach |
|
| W. | praco |
prace |
Składnia
|
+ | praca | + |
(GDZIE)
|
|
|
+ | praca | + |
(nad CZYM)
|
2.a stała
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca
Połączenia
- stała praca, praca dorywcza, etatowa
- praca na umowę o dzieło, zlecenie...;
- praca na stanowisku jakimś; w firmie jakiejś; na etacie; w firmie, w przedsiębiorstwie, w sklepie...; w fabryce, w hucie, w kopalni; w banku, w kancelarii, w sądzie, w szkole, w szpitalu; w górnictwie, w przemyśle, w służbie zdrowia;
- poszukiwać, szukać pracy
- mieć, stracić; podjąć; porzucić, rzucić; zmienić; zaproponować komuś pracę
- przyjąć kogoś do pracy, wyrzucić kogoś z pracy
Cytaty
|
Szukam pracy w swoim zawodzie, jestem technikiem budowy dróg i mostów. źródło: NKJP: (bea): Stypendia z PUP-u, Dziennik Łódzki, 2004-08-26 |
|
|
Tymczasem przy obecnym postępie technicznym człowiek, który traci pracę, nigdy jej nie odzyska, bo za rok jego zakład będzie już zbyt nowoczesny, jak na jego umiejętności. źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Lapidarium I-III, 2008 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | praca |
prace |
|
| D. | pracy |
prac |
|
| C. | pracy |
pracom |
|
| B. | pracę |
prace |
|
| N. | pracą |
pracami |
|
| Ms. | pracy |
pracach |
|
| W. | praco |
prace |
Inne uwagi
Zwykle lp
2.b miejsce
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca miejsca pracy
Połączenia
- kłopoty, problemy w pracy
- czyjaś praca znajduje się gdzieś
- wrócić z pracy
- być, przebywać, siedzieć (długo, do późna...) w pracy
Cytaty
|
Od jakiegoś czasu, kiedy tylko mogę, jadam obiady w barze niedaleko mojej pracy. W oknie baru wisi napis: „Tu się jada jak u mamy”. źródło: NKJP: Sonia Raduńska: Kartki z białego zeszytu, 2008 |
|
|
Rekordziści w każdym tygodniu siedzą w pracy dłużej o 12 godzin. Gdyby płacić im za te nadgodziny, dostawaliby rocznie 24 tys. funtów więcej. źródło: NKJP: 15 miesięcy rocznie, Polityka, 2006-03-11 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | praca |
prace |
|
| D. | pracy |
prac |
|
| C. | pracy |
pracom |
|
| B. | pracę |
prace |
|
| N. | pracą |
pracami |
|
| Ms. | pracy |
pracach |
|
| W. | praco |
prace |
3. doktorska
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka
Połączenia
- praca malarska, plastyczna; doktorska, dyplomowa, inżynierska, licencjacka, magisterska; konkursowa
- prace artysty, czyjegoś autorstwa
- praca na konkurs
- autor pracy
- opublikować, publikować pracę; nadsyłać, przesyłać prace
Cytaty
|
Prof. Henryk Samsonowicz, historyk i eseista, autor licznych prac, ostatnio „O historii prawdziwej źródło: NKJP: Marcin Bosacki: Czeski książę, polski święty, Europejczyk, Gazeta Wyborcza, 1997-04-19 |
|
|
Swoją nagrodę przyznali też mieszkańcy, którzy przez tydzień mogli oglądać prace i głosować. Publiczność za najlepszą uznała pracę autorstwa studenta z Będzina [...]. źródło: NKJP: (mano): Idea najlepsza, Dziennik Zachodni, 2004-10-26 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | praca |
prace |
|
| D. | pracy |
prac |
|
| C. | pracy |
pracom |
|
| B. | pracę |
prace |
|
| N. | pracą |
pracami |
|
| Ms. | pracy |
pracach |
|
| W. | praco |
prace |
4. serca
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne
Połączenia
- nieprawidłowa, prawidłowa, zaburzona praca czegoś
- praca płuc, mózgu, narządów, serca, wątroby żołądka; silnika, maszyny
- praca czegoś pogarsza się, poprawia się
- badać, obserwować pracę czegoś
Cytaty
|
- Holtery ekg do badania pracy serca są bardzo malutkie, ale to bardzo drogie zabawki [...]. źródło: NKJP: Wioletta Wojtkowiak: Bezcenne dary dla szpitali, Echo Dnia, 2007-01-13 |
|
|
Witaminy B6 i B12 oraz kwas foliowy wspomagają pracę mózgu. Znajdziesz je w roślinach strączkowych. źródło: NKJP: (jog): Jedz, na co masz apetyt, Dziennik Bałtycki, 2002-05-24 |
|
|
Trzeba pamiętać jednak, jak wielki wpływ na wygląd zewnętrzny skóry, włosów, paznokci ma praca narządów wewnętrznych, stan umysłu i stres. źródło: NKJP: Małgorzata Targosz: Pozbyć się go raz na zawsze, Gazeta Krakowska, 2007-02-28 |
|
|
System kontroluje pracę maszyn lub części linii i rejestruje wszelkie dane na ten temat, co pozwala na eliminację wad produktów źródło: NKJP: (BAB): Z zegarmistrzowską precyzją, Trybuna Śląska, 2001-12-05 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | praca |
prace |
|
| D. | pracy |
prac |
|
| C. | pracy |
pracom |
|
| B. | pracę |
prace |
|
| N. | pracą |
pracami |
|
| Ms. | pracy |
pracach |
|
| W. | praco |
prace |
5. w fizyce
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE
Połączenia
- jednostka pracy
Cytaty
|
Definicja: jeden dżul jest to praca , jaką wykonuje siła o wartości 1 N działająca na ciało, które przesuwa się o 1 m, przy założeniu, że zwrot siły jest zgodny ze zwrotem przesunięcia. źródło: NKJP: Prawo przyciągania, Dziennik Polski, 2003-06-28 |
|
|
W ogólnym przypadku, gdy wektor siły nie jest stały lub przemieszczenie nie jest prostoliniowe, to praca jest sumą prac wykonanych na niewielkich odcinkach, na których uznaje się że spełnione są powyższe warunki[...] źródło: NKJP: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | praca |
prace |
|
| D. | pracy |
prac |
|
| C. | pracy |
pracom |
|
| B. | pracę |
prace |
|
| N. | pracą |
pracami |
|
| Ms. | pracy |
pracach |
|
| W. | praco |
prace |
Inne uwagi
Zwykle lp