UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kuchnia I

II

rzeczownik

Chronologizacja

1471, SStp

Pochodzenie

st.-w.-niem. kuchina / chuhkina 'kuchnia'

z łac. coquīna

1.a pomieszczenie

Definicja

odpowiednio wyposażone pomieszczenie, w którym można przygotowywać posiłki

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka dom/inne miejsca zamieszkania i ich otoczenie

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  pomieszczenie

Połączenia

  • duża, otwarta; szkolna, obozowa; wyposażona kuchnia
  • kuchnia hotelu, restauracji
  • kuchnia bez okien
  • kuchnia z jadalnią, z zapleczem; z oknem; kuchnia ze stołówką
  • kuchnia na parterze; kuchnia w budynku; w hotelu, w przedszkolu, w restauracji, w szkole
  • kuchnia i jadalnia, kuchnia i łazienka; kuchnia i stołówka, kuchnia i zaplecze; pokój i kuchnia, salon i kuchnia
  • obsługa, personel, pracownicy; wyposażenie; remont kuchni
  • drzwi, meble, szafki; wejście do kuchni; okno; posiłek, zapachy z kuchni
  • izba, mieszkanie, pokoik , pokój z kuchnią
  • blaty, meble, stół, szafki; kafelki, kran, naczynia; okno, podłoga, sufit; posiłki; praca; mama, mężczyzna w kuchni
  • prowadzić; projektować, urządzić, wyposażyć; sprzątać kuchnię; prowadzenie; wyposażenie kuchni
  • zajmować się kuchnią
  • iść, pobiec, pójść, wejść; zajrzeć do kuchni; korzystać, skorzystać; wyjść z kuchni
  • wyjść przez kuchnię
  • coś połączone z kuchnią
  • kręcić się po kuchni; gotować, jeść, pomagać, pracować; zjeść; krzątać się, przesiadywać, siedzieć w kuchni; ktoś przebywający; zatrudniony w kuchni

Cytaty

[...] Próbowałam wyobrazić sobie nasze mieszkanie i dokładnie widziałam taką otwartą kuchnię z salonem i białą ścianką-kolumną.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Polka, 2001

Wnętrza domów nabierają odświętnego charakteru, woń choinki przeplata się w kuszącymi zapachami z kuchni, zewsząd dobiega słodki dźwięk kolęd.

źródło: NKJP: G.Czerwińska: Kalendarz polski: O opłatku, choince i wieczerzy, Tygodnik Ciechanowski, 2003-12-24

Skruszona, sprząta kuchnię całe pół godziny.

źródło: NKJP: Maria Borowa: Dominika znaczy niedziela, 1988

Długo kręcił się po kuchni, marudząc, czego brakuje na śniadanie i czego w ogóle brakuje, i czemu mają jeść wczorajsze bułki [...].

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Domofon, 2005

Z fascynacją techniką wiąże się kolejna wyraźna tendencja w projektowaniu kuchni.

źródło: NKJP: Kuchnia - ważne miejsce, Dziennik Polski - Dom, 2001-04-11

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kuchnia
kuchnie
D. kuchni
kuchni
C. kuchni
kuchniom
B. kuchnię
kuchnie
N. kuchnią
kuchniami
Ms. kuchni
kuchniach
W. kuchnio
kuchnie

1.b meble

Definicja

meble stanowiące wyposażenie kuchni - pomieszczenia

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka meble i wystrój wnętrz

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Połączenia

  • nowa, nowoczesna kuchnia
  • kuchnia w stylu jakimś
  • styl kuchni

Cytaty

Nowe kuchnie oferowane przez producentów noszą dzisiaj znamiona wysokiej jakości oraz gwarantują niepowtarzalność w wyszukanej formie.

źródło: NKJP: Dziennik Polski, Wchodzisz zielono, wychodzisz niebiesko, 2000-10-04

Zapraszam wszystkich klientów, niezależnie czy marzy im się nowoczesna kuchnia czy tylko skromna szafka na buty do przedpokoju [...].

źródło: NKJP: (Ha): Ideał mebli, Nowiny Raciborskie, 2006-09-05

Wielkość i kształt wyspy zależą m.in. od stylu kuchni [...]. Ilość szafek i podręcznych szuflad powinna być taka, żeby pomieścić wszystkie niezbędne do gotowania akcesoria.

źródło: NKJP: Kamil Wojtczak: Wyspa w kuchni, Echo Dnia, 2007-09-11

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kuchnia
kuchnie
D. kuchni
kuchni
C. kuchni
kuchniom
B. kuchnię
kuchnie
N. kuchnią
kuchniami
Ms. kuchni
kuchniach
W. kuchnio
kuchnie

1.c ludzie

Definicja

ludzie pracujący w kuchni - pomieszczeniu

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Połączenia

  • mistrz kuchni
  • kuchnia serwuje, wydaje coś
  • coś wydawane przez kuchnię

Cytaty

Klasztorna kuchnia wydaje obiady - niezmiennie w tym samym miejscu! - już od ponad 130 lat.

źródło: NKJP: Bogusława Stanowska-Cichoń: Uczennica św. Franciszka, Dziennik Polski, 2002-10-19

Kuchnia serwuje smaczne pierogi z różnym nadzieniem. Największym powodzeniem cieszą się ruskie.

źródło: NKJP: Danuta Parol: Festiwalowy zawrót głowy, Echo Dnia, 2005-07-08

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kuchnia
kuchnie
D. kuchni
kuchni
C. kuchni
kuchniom
B. kuchnię
kuchnie
N. kuchnią
kuchniami
Ms. kuchni
kuchniach
W. kuchnio
kuchnie

Inne uwagi

Zwykle lp

2. urządzenie

Definicja

urządzenie służące do tego, żeby na nim lub w nim gotować, smażyć albo piec potrawy

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny rodzaje urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

synonimy:  kuchenka
hiperonimy:  urządzenie

Połączenia

  • kuchnia elektryczna, gazowa, mikrofalowa, węglowa

Cytaty

Może znalazłyby się osoby, gotowe odsprzedać na raty z opóźnioną pierwszą wpłatą takie rzeczy, jak lodówka, kuchnia elektryczna, ekspres do kawy, opiekacz, meble kuchenne?

źródło: NKJP: Wanda Zwinogrodzka: Czy możemy pomóc, Gazeta Wyborcza, 1992-12-12

Przygotowanie napoju w tym urządzeniu wymaga mniejszej ilości energii niż gotowanie wody w czajniku na płycie grzewczej lub kuchni gazowej.

źródło: NKJP: R.Nadaj: Można płacić niższe rachunki!, Tygodnik Ciechanowski, 2007-12-01

[...] Polska kuchnia mikrofalowa „Agata”, która miała w latach 60. zrewolucjonizować gastronomię, nie weszła do masowej produkcji.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Obyczaje w Polsce : od średniowiecza do czasów współczesnych, 2004

Istotna jest także temperatura i czas gotowania czy smażenia, trzeba wyczuć, kiedy danie można zdjąć z kuchni .

źródło: NKJP: Dziennik Zachodni, 2002-09-14

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kuchnia
kuchnie
D. kuchni
kuchni
C. kuchni
kuchniom
B. kuchnię
kuchnie
N. kuchnią
kuchniami
Ms. kuchni
kuchniach
W. kuchnio
kuchnie

3. polska

Definicja

charakterystyczny sposób przygotowywania potraw, powiązany z określonym regionem, miejscem lub określoną osobą

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  jedzenie

Połączenia

  • dobra; tania; domowa, tradycyjna; polska kuchnia; kuchnia egzotyczna, narodowa, regionalna; chińska, francuska, włoska…
  • kuchnia kraju; kuchnie świata
  • kuchnia i wino
  • potrawy, smak; tradycje; znajomość; miłośnik; festiwal kuchni
  • restauracja z kuchnią jakąś
  • serwować; lubić, preferować kuchnię jakąś

Cytaty

Upowszechnienie tradycyjnej kuchni regionalnej może też stać się źródłem dodatkowego zarobkowania dla mieszkańców wsi i miasteczek.

źródło: NKJP: Kulinarne dziedzictwo Mazowsza, Tygodnik Ciechanowski, 2003-06-25

Na zmęczonych i spragnionych (pogoda dopisała) czekały kawiarenki oraz dziesiątki bufetów oferujących smakołyki rozmaitych kuchni świata.

źródło: NKJP: (izis): Do wyboru, do koloru, Nowiny Raciborskie, 2007-07-17

Festiwal kuchni i wina oraz dni biznesu australijskiego będą miały miejsce w hotelu Cracovia.

źródło: NKJP: Australia w Krakowie, Dziennik Polski, 2001-09-14

Wyróżniał się zespół polonijny „Polonez” z Budapesztu, ponieważ serwował kuchnię węgierską.

źródło: NKJP: /Cieś/: 'Wiatraczek' na co dzień, Echo Dnia, 2005-07-16

W nasze życie istotnie udało się wprowadzić nieco ładu. [...] . Pojawiły się regularne posiłki, nauczyłam się to i owo gotować. Moja kuchnia nigdy nie była specjalnie smaczna, ale przynajmniej w miarę zdrowa.

źródło: NKJP: Kira Gałczyńska: Nie wrócę tu nigdy czyli Pożegnanie z Mazurami, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kuchnia
kuchnie
D. kuchni
kuchni
C. kuchni
kuchniom
B. kuchnię
kuchnie
N. kuchnią
kuchniami
Ms. kuchni
kuchniach
W. kuchnio
kuchnie

4. gotowanie

Definicja

samodzielne przygotowywanie posiłków

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie

Połączenia

  • zajmować się kuchnią
  • znać się na kuchni

Cytaty

Trzeba sobie jakoś w życiu radzić, gdzieś pracować. Jedni znają się na kuchni, inni na mechanice samochodowej.

źródło: NKJP: Artur Górski: Magia „Sacro Arsenale”, 2006

Wychowany w takim domu, może to uważać po prostu za oczywiste. Kobieta zajmuje się kuchnią, a mężczyzna polowaniem.

źródło: NKJP: Kinga Dunin: Tabu, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kuchnia
kuchnie
D. kuchni
kuchni
C. kuchni
kuchniom
B. kuchnię
kuchnie
N. kuchnią
kuchniami
Ms. kuchni
kuchniach
W. kuchnio
kuchnie

Inne uwagi

Zwykle lp

5. jadłodajnia

Definicja

przest. 
miejsce, w którym przygotowuje się i wydaje posiłki określonym grupom osób

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Połączenia

  • kuchnia dla bezdomnych, dla ubogich; dla literatów, dla robotników, dla żołnierzy

Cytaty

W czasie zimy z 1941 na 1942 r. uruchomiono tanie kuchnie, rozdawano z paczek dary amerykańskie dla dzieci.

źródło: NKJP: Krzysztof Urbański: Leksykon dziejów ludności żydowskiej Kielc 1789-1999, 2000

Uzgodnienia te są konieczne ze względu na zaplanowanie zaplecza socjalnego. Znajdować się tam będzie między innymi mała kuchnia do wydawania posiłków.

źródło: NKJP: Łukasz Zep: Projekt ma nie budzić kontrowersji, Tygodnik Tucholski, 2004

To tam zbierają się ludzie, dla których dom boży to także po części ośrodek pomocy społecznej, kuchnia dla ubogich, klub dyskusyjny, centrum życia towarzyskiego i politycznego.

źródło: NKJP: Marek Kęskrawiec, Czwarty pożar Teheranu, 2010

Lidia Hintz pracowała jako kelnerka w prowadzonej przez Radę Główną Opiekuńczą przy ul. Pierackiego (dziś Foksal) kuchni dla literatów, gdzie bywali Irzykowski, Anna Świrszczyńska, Jerzy Andrzejewski i Czesław Miłosz.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Kisielewscy, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kuchnia
kuchnie
D. kuchni
kuchni
C. kuchni
kuchniom
B. kuchnię
kuchnie
N. kuchnią
kuchniami
Ms. kuchni
kuchniach
W. kuchnio
kuchnie

6. poufne informacje

Definicja

szczegółowe informacje na temat jakiejś pracy lub dziedziny działalności człowieka, nieudostępniane wszystkim

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • kuchnia polityczna, telewizyjna
  • kuchnia polityki, procesu jakiegoś

Cytaty

Znaczy, to wchodzimy, panie pośle, w naprawdę taką kuchnię polityki handlowej.

źródło: NKJP: Stenogram z 50. posiedzenia Komisji Śledczej 26 lutego 2005 r.

- Niektórzy politycy [...] mówią, iż taka kuchnia politycznych negocjacji nie jest niczym wyjątkowym i wszystkie partie postępują podobnie.

źródło: NKJP: Dziennikarz jako statyw, Dziennik Polski, 2006-10-05

Marek B. złożył drobiazgowe zeznania. Ujawnił kuchnię przestępczego związku, w którym sam brał aktywny udział. -

źródło: NKJP: Halina Stęplówna: Koronny świadek, 2003-08-29

W Telewizji Edukacyjnej nie robiłam gorących programów tylko takie, które trzeba zaplanować na długo przed emisją; to, co robiłam wiosną, ukazywało się jesienią; taka jest telewizyjna kuchnia

źródło: NKJP: Paweł Smoleński: Pampersjada, Gazeta Wyborcza, 1996-04-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kuchnia
kuchnie
D. kuchni
kuchni
C. kuchni
kuchniom
B. kuchnię
kuchnie
N. kuchnią
kuchniami
Ms. kuchni
kuchniach
W. kuchnio
kuchnie

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + kuchnia +
CZEGO
bez ograniczeń + kuchnia +
JAKA

Frazeologizmy

kuchnia molekularna
od kuchni
szef kuchni
szefowa kuchni
Data ostatniej modyfikacji: 20.03.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj