UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ludzki

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

psł. *ljudьskъ 'właściwy ludziom'

Zob. ludzie

1. związany z człowiekiem - istotą rozumną

Definicja

związany z człowiekiem - istotą rozumną

Cytaty

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka
D.	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiej
C.	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiej
B.	ludzkiego	ludzkiego	ludzki	ludzkie	ludzką
N.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzką
Ms.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkiej
W.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie
D.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
C.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim
B.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkie
N.	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi
Ms.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
W.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie

1.a nos

Definicja

będący częścią ciała człowieka

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA

Relacje znaczeniowe

synonimy:

człowieczy

Połączenia

ludzki mięsień, narząd, nos, palec, szkielet; ludzka czaszka, dłoń, głowa, kość, krew, noga, skóra, tkanka; ludzkie ucho, serce; ludzkie organy, ramiona, włosy

Cytaty

	Opiekował się kiedyś sową i w trakcie leczenia jej złamanej nogi zauważył wyraźne zmiany w obrębie pewnego sektora jej tęczówki. Zaintrygowany tym zjawiskiem przystąpił do szczegółowych obserwacji tęczówki ludzkiego oka. źródło: NKJP: Roma Linke: Prawda prosto w oczach, Dziennik Słupski, 2000-09-01
	Bez trudu i kopania odnaleźliśmy kawałek ludzkiej czaszki, kości piszczelowe i inne fragmenty ludzkiego szkieletu. źródło: NKJP: Robert Radaczak: Wyrzucili ludzkie kości, Gazeta Wrocławska,2002-04-09
	Prawie na całym świecie handel ludzkimi organami jest zabroniony i karalny. źródło: NKJP: Dorota Gawlikowska: Dam Ci serce swoje, Gazeta Wyborcza, 1992-12-04
	Ludzka czaszka ma dwadzieścia dwie kości. źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Europejka, 2004

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka
D.	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiej
C.	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiej
B.	ludzkiego	ludzkiego	ludzki	ludzkie	ludzką
N.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzką
Ms.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkiej
W.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie
D.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
C.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim
B.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkie
N.	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi
Ms.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
W.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie

1.b głos

Definicja

taki, który należy do człowieka lub jest mu przypisywany

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA

Relacje znaczeniowe

synonimy:

człowieczy

Połączenia

ludzki ból, charakter, głos, intelekt, śmiech; ludzka miłość, natura, pamięć, przyjaźń, pragnienie, psychika, rozum, samotność, słabość, świadomość; ludzkie zdrowie; ludzkie cechy

Cytaty

Ewolucyjne podejście do natury ludzkiej przestało być tabu.

źródło: NKJP: Aneta Brzezicka, Marcin Rotkiewicz: Zapisane w mózgu, Polityka, 2006-01-07

Wyglądają jak ludzie, zachowują się jak ludzie, chwytają i chodzą jak ludzie, na ich twarzach z ludzko wyglądającymi oczami malują się ludzkie miny.

źródło: NKJP: Sylwia Żemczykowska, Stefan Schleifer: Zwierzęta, Gazeta Wyborcza, 1998-08-21

Zmysł obserwacji, inteligencja i znajomość ludzkiej psychiki to kluczowe cechy dobrego policjanta.

źródło: NKJP: Wawrzyniec Smoczyński: Nocny patrol, Polityka, 2009-05-16

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka
D.	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiej
C.	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiej
B.	ludzkiego	ludzkiego	ludzki	ludzkie	ludzką
N.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzką
Ms.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkiej
W.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie
D.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
C.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim
B.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkie
N.	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi
Ms.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
W.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie

1.c osiedle

Definicja

zamieszkały przez człowieka

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Połączenia

ludzki dom; ludzka osada; ludzkie osiedle, skupisko

Cytaty

	Na wprost ciemniała linia lasu, a po obu stronach drogi ciągnęły się zaśnieżone pola, ani śladu ludzkich osiedli. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Powrót do Lwowa, 2008
	Sto lat temu opowiadali sobie takie anegdoty w straszne noce zimowe, kiedy drzewa pękają od mrozu i wilki podchodzą do ludzkich domów. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Wniebowstąpienie, 2006
	Nie wiedział, czy idzie we właściwym kierunku - równie dobrze mógł teraz krążyć w miejscu albo zmyliwszy strony wędrować ku ludzkim osadom. źródło: NKJP: Tomasz Kołodziejczak: Krew i kamień, 2003
	Jedynie dom mężczyzn [...] zbudowany na palach, szkółka i chatka misjonarza stanowiły budowle przypominające ludzkie sadyby. źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek wśród łowców głów, 1965

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka
D.	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiej
C.	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiej
B.	ludzkiego	ludzkiego	ludzki	ludzkie	ludzką
N.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzką
Ms.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkiej
W.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie
D.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
C.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim
B.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkie
N.	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi
Ms.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
W.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie

1.d wysiłek

Definicja

związany z działalnością człowieka

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Relacje znaczeniowe

synonimy:

człowieczy

Połączenia

ludzki wysiłek; ludzka praca; ludzkie dzieło, zwyczaje

Cytaty

Człowiek widzi nad sobą i przed sobą skalisty krajobraz i nie wierzy, że jest on ludzkim dziełem.

źródło: NKJP: Dorota Jarecka: Wystawa Andrzeja Strumiłły w łódzkim Muzeum Sztuki, 1993-08-02

- Odnajdywanie dawnych przedmiotów, stykanie się z ludzkimi wytworami sprzed 2 tysięcy lat sprawia niesamowite uczucie...

źródło: NKJP: S.Żagiel: Skarby przeszłości w Rzężawach, Tygodnik Ciechanowski, 2006-09-09

Historia ludzkiej cywilizacji to dzieje wojen i podbojów, skutkiem których jest upadek słabszych i mniej zaawansowanych technicznie społeczeństw.

źródło: NKJP: Janusz Majewski: Opuścimy Ziemię, Polityka, 2005-03-26

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka
D.	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiej
C.	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiej
B.	ludzkiego	ludzkiego	ludzki	ludzkie	ludzką
N.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzką
Ms.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkiej
W.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie
D.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
C.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim
B.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkie
N.	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi
Ms.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
W.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie

1.e los

Definicja

związany z byciem człowiekiem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA

Relacje znaczeniowe

synonimy:

człowieczy

Połączenia

ludzki los, żywot; ludzka dola

Cytaty

Ten świat ma estetyczny rodowód polsko-białoruskiego pogranicza. Rozpamiętuje się w nim odwieczne relacje moralne, roztrząsa najważniejsze pytania o ludzki byt, jego relację do Boga i szatana.

źródło: NKJP: Wierszalin i Wilgefortis, Dziennik Polski, 2000-10-21

Pod dość mylącym tytułem „Orzeł kontra rekin” kryje się wcale nie przyrodniczy film, lecz całkiem sympatyczna komedia o ludzkiej niedoli.

źródło: NKJP: Janusz Wróblewski: Orzeł kontra rekin, Polityka, 2008-06-28

Przy każdej kolejnej odsłonie ludzkiego żywota, wyławiałem wzrokiem na sali coraz to inną wiekiem grupę osób i do niej kierowałem sarkastyczny portrecik kreślony przez szekspirowskiego Jakuba.

źródło: NKJP: Antoni Libera: Madame, 1998

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka
D.	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiej
C.	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiej
B.	ludzkiego	ludzkiego	ludzki	ludzkie	ludzką
N.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzką
Ms.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkiej
W.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie
D.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
C.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim
B.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkie
N.	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi
Ms.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
W.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie

2. związany z człowiekiem - kimś przyzwoitym

Definicja

związany z człowiekiem - kimś przyzwoitym

Cytaty

Odmiana

część mowy: przymiotnik

2.a szef

Definicja

życzliwy i wyrozumiały dla innych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Połączenia

ludzki człowiek, szef, trener
bardzo, głęboko ludzki
ludzki i sprawiedliwy

Cytaty

	- To nie był ludzki człowiek. Prowadził drużynę w sposób totalitarny. Poświęcał dla hokeja wszystko i tego samego oczekiwał od nas, a przecież mieliśmy rodziny. źródło: NKJP: Jarosław Śliżewski: Na szwajcarskim chlebie, Gazeta Wyborcza, 1993-05-06
	- To przede wszystkim bardzo ludzki szef, taki, który potrafi porozmawiać i z wyższym oficerem, i ze zwyczajnym sierżantem - wspominają go w nowohuckim komisariacie na os. Zgody, gdzie przepracował wiele lat. źródło: NKJP: Komendant dialogu, Dziennik Polski, 2001-10-29
	Pan przekracza swoje kompetencje, rzekł do niego ordynator. Jak się jest ludzkim, odrzucił stażysta wściekle, to zawsze się coś przekracza! źródło: NKJP: Ewa Przybylska: Dotyk motyla, 1994
	To prawda, że nie wszystkie „panie” źle traktowały polskie sprzątaczki. Trafiały się bardzo ludzkie, co nie upodlały tej, którą los rzucił na ciężki zarobek. źródło: NKJP: Wiesława Maria Korczyńska: Wróć... , 2001
	Przed sądem argumentował, że gdyby zarządcy kopalń byli bardziej ludzcy i rozsądni, nigdy by do strajku nie doszło. źródło: NKJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 1999

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka
D.	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiej
C.	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiej
B.	ludzkiego	ludzkiego	ludzki	ludzkie	ludzką
N.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzką
Ms.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkiej
W.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie
D.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
C.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim
B.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkie
N.	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi
Ms.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
W.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie

2.b gest

Definicja

świadczący o czyjejś wyrozumiałości i życzliwości

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Połączenia

ludzki gest, odruch; ludzka postawa

Cytaty

	Tak ludzka postawa motorniczego to rzadkie zjawisko nawet w poznańskim MPK. źródło: NKJP: Miejskie sprawy, Gazeta Poznańska, 2006-01-24
	Esesman nie zdemoralizowany lub taki, który zachował zdolność do ludzkich odruchów, stawał się sojusznikiem więźniów. źródło: NKJP: Anna Pawełczyńska: Wartości a przemoc: zarys socjologicznej problematyki Oświęcimia, 1973
	Może to też ze strony premiera zagranie na potrzeby wyborów samorządowych. Taki ładny, ludzki gest, który zauważą media. źródło: NKJP: Joanna Leszczyńska: Gra polityczna, Dziennik Łódzki, 2006-09-09
	W szpitalu i poza jego murami uczą się dokonywać wyboru, stawiać czoło codziennym dramatom i triumfom, a także najprostszych ludzkich gestów, pociechy i troski. źródło: NKJP: (mst): Lekarze, Gazeta Krakowska, 2003-09-08

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka
D.	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiej
C.	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiej
B.	ludzkiego	ludzkiego	ludzki	ludzkie	ludzką
N.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzką
Ms.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkiej
W.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie
D.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
C.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim
B.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkie
N.	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi
Ms.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
W.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie

3. znośny

Definicja

taki, który zaspokaja potrzeby człowieka w stopniu odpowiednim

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

ludzkie jedzenie, mieszkanie, traktowanie, warunki (egzystencji, leczenia, pracy, życia)

Cytaty

	Nam, matkom, należy się szacunek i ludzkie warunki do rodzenia. źródło: NKJP: Listy, Gazeta Wyborcza: 1994-05-28
	Nie można się dziwić, że rozgoryczenie stróżów ogarnia, kiedy widzą, że doprosić się nie mogą tego, co im się słusznie należy. Nie zachciało się stróżom bynajmniej mieszkać „w salonach”, jak jeden z urzędników magistratu im zarzucił, ale domagają się tylko ludzkich mieszkań i nie odpoczną, dopóki tego nie osiągną. źródło: NKJP: Dziennik Polski, 2000-07-10
	Względnie ludzkie warunki życia okupione są dwunastogodzinną harówką. źródło: NKJP: Andrzej Zbych (Andrzej Szypulski, Zbigniew Safjan): Stawka większa niż życie, 2000
	Skończyła dwuletnie policealne studium medyczne w Warszawie, na Grochowie, prowadzone przez szarytki: - Wykładowcy kładli nacisk na humanistyczne, ludzkie traktowanie pacjenta. źródło: NKJP: Beata Pawlak: Reportaż, Gazeta Wyborcza, 1994-10-21

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka
D.	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiego	ludzkiej
C.	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiemu	ludzkiej
B.	ludzkiego	ludzkiego	ludzki	ludzkie	ludzką
N.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzką
Ms.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkiej
W.	ludzki	ludzki	ludzki	ludzkie	ludzka

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie
D.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
C.	ludzkim	ludzkim	ludzkim	ludzkim
B.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkie
N.	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi	ludzkimi
Ms.	ludzkich	ludzkich	ludzkich	ludzkich
W.	ludzcy	ludzcy	ludzkie	ludzkie

Frazeologizmy

coś przechodzi ludzkie pojęcie
coś przechodzi ludzkie wyobrażenie
coś przeszło ludzkie pojęcie
glista ludzka
kondycja ludzka
ludzka pora
rodzaj ludzki
ród ludzki
ludzkie plemię
nietknięty ludzką stopą
rodzaj ludzki
ród ludzki
ludzkie plemię
rodzaj ludzki
ród ludzki
ludzkie plemię
rzecz ludzka
stopa ludzka nie stanęła gdzieś
noga ludzka nie stanęła gdzieś
stopa ludzka nie postała gdzieś
strzęp człowieka
strzęp ludzki
strzęp człowieka
strzęp ludzki
z ludzką twarzą
zasoby ludzkie
żadna siła
żadna ludzka siła

Data ostatniej modyfikacji: 07.11.2015