UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pokroić

Chronologizacja

SJPXVII, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. kroić

1. cebulę

Definicja

krojąc, podzielić na wiele małych części

Warianty

  • rzadziej pokrajać

Wymowa

[pokro-ić] lub [pokrojić]

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  podzielić

Połączenia

  • pokroić ananasa, awokado, banany, cytrynę, figi, jabłka, melona, migdały, morele, pokroić orzechy, pomarańczę, rodzynki, śliwki, winogrona; owoce; buraki, cukinię, czosnek, jarzyny, kapustę, koperek, marchew, ogórka, oliwki, paprykę, pieczarki, pomidory, pory, rzodkiewkę, selera, ziemniaki; warzywa, włoszczyznę; boczek, karpia, kaszankę, kiełbasę, kurczaka, mięso, parówki, pasztet, pieczeń, rybę, schab, słoninę, szynkę, śledzie, udziec, wędlinę, żeberka; bułkę, chałkę, chleb, ciasto, ser, sernik, tort; jajka; mozzarellę, oscypek; jedzenie; kawałek, kromki
  • pokroić nożem
  • pokroić na cząstki, na części, na ćwiartki, na kawałeczki, na kawałki, na kromki, na kwadraty, na ósemki, na plasterki, na plastry, na porcje, na prostokąty, na sześciany; na kotlety, na sałatkę; na talerzu, na talerzyku
  • pokroić w ćwiartki, w dzwonka, w kawałki, w kosteczkę, w kostkę, w kostki, w krążki, w kromeczki, w ósemki, w paseczki, w paski, w plasterki, w plastry, w półkrążki, w słupki, w talarki, w trójkąciki
  • pokroić cienko, drobniutko, drobno, grubo, nierówno, skośnie, wzdłuż
  • dać się, nie dawać się pokroić; można, trzeba pokroić
  • pokroić i doprawić, pokroić i podać, pokroić i posiekać, pokroić i posmarować, pokroić i usmażyć, pokroić i wymieszać, pokroić i zapakować, pokroić i zjeść; obrać i pokroić, odcedzić i pokroić, opłukać i pokroić, rozwałkować i pokroić, umyć i pokroić

Cytaty

Była zachwycona, że tak szybko pokroiłem tego piekielnego kurczaka.

źródło: Internet

Jeżeli np. mamy do wyjaśnienia ułamki - zamiast dzielić koło na trzy części, pokrójmy z dzieckiem jabłko.

źródło: NKJP: Gazeta Wyborcza, 1997-09-03

Tort pokrojono w końcu na 1500 kawałków, które zjedli krakowianie wraz z przedstawicielami władz miasta i zaproszonymi gośćmi.

źródło: NKJP: (SIE): Kraków - Dwa rekordy i jubileusz, Dziennik Polski, 2003-05-19

To wspaniałe, jeść świeżą bułkę z wilgotną szynką pokrojoną w cienkie plastry i popijać ją mlekiem.

źródło: KJ PWN: Marek Bukowski: Wysłannik szatana, 1999

Jeszcze gorące pokroiłam ostrym nożem na kwadraty i mam przepyszne kwadratowe pieguski.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokroję
pokroimy
2 os. pokroisz
pokroicie
3 os. pokroi
pokroją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokroiłem
+(e)m pokroił
pokroiłam
+(e)m pokroiła
pokroiłom
+(e)m pokroiło
pokroiliśmy
+(e)śmy pokroili
pokroiłyśmy
+(e)śmy pokroiły
2 os. pokroiłeś
+(e)ś pokroił
pokroiłaś
+(e)ś pokroiła
pokroiłoś
+(e)ś pokroiło
pokroiliście
+(e)ście pokroili
pokroiłyście
+(e)ście pokroiły
3 os. pokroił
pokroiła
pokroiło
pokroili
pokroiły

bezosobnik: pokrojono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokrójmy
2 os. pokrój
pokrójcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokroiłbym
bym pokroił
pokroiłabym
bym pokroiła
pokroiłobym
bym pokroiło
pokroilibyśmy
byśmy pokroili
pokroiłybyśmy
byśmy pokroiły
2 os. pokroiłbyś
byś pokroił
pokroiłabyś
byś pokroiła
pokroiłobyś
byś pokroiło
pokroilibyście
byście pokroili
pokroiłybyście
byście pokroiły
3 os. pokroiłby
by pokroił
pokroiłaby
by pokroiła
pokroiłoby
by pokroiło
pokroiliby
by pokroili
pokroiłyby
by pokroiły

bezosobnik: pokrojono by

bezokolicznik: pokroić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pokroiwszy

gerundium: pokrojenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pokrojenie
pokrojenia
D. pokrojenia
pokrojeń
C. pokrojeniu
pokrojeniom
B. pokrojenie
pokrojenia
N. pokrojeniem
pokrojeniami
Ms. pokrojeniu
pokrojeniach
W. pokrojenie
pokrojenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pokrojony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pokrojony
pokrojony
pokrojony
pokrojone
pokrojona
D. pokrojonego
pokrojonego
pokrojonego
pokrojonego
pokrojonej
C. pokrojonemu
pokrojonemu
pokrojonemu
pokrojonemu
pokrojonej
B. pokrojonego
pokrojonego
pokrojony
pokrojone
pokrojoną
N. pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojoną
Ms. pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pokrojeni
pokrojeni
pokrojone
pokrojone
D. pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
C. pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
B. pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
pokrojone
N. pokrojonymi
pokrojonymi
pokrojonymi
pokrojonymi
Ms. pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych

Składnia

bez ograniczeń + pokroić +
CO + (na + CO | w + CO) + (CZYM)

2. w bójce

Definicja

pot. 
zadać rany ostrym przedmiotem

Wymowa

[pokro-ić] lub [pokrojić]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pociąć

Połączenia

  • pokroić faceta
  • pokroić nożem, żyletkami

Cytaty

Odessa nie jest miastem bezpiecznym; od czasu do czasu płonie jakiś sklep lub znajduje się kogoś z pokrojonym brzuchem.

źródło: NKJP: Małgorzata Szejnert: Gazeta Wyborcza, 1993-07-09

Żaden działacz narodowy nie został przez socjalistów pokrojony nożami [...].

źródło: NKJP: Jan Tomasz Lipski: Gazeta Wyborcza, 1998-12-05

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokroję
pokroimy
2 os. pokroisz
pokroicie
3 os. pokroi
pokroją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokroiłem
+(e)m pokroił
pokroiłam
+(e)m pokroiła
pokroiłom
+(e)m pokroiło
pokroiliśmy
+(e)śmy pokroili
pokroiłyśmy
+(e)śmy pokroiły
2 os. pokroiłeś
+(e)ś pokroił
pokroiłaś
+(e)ś pokroiła
pokroiłoś
+(e)ś pokroiło
pokroiliście
+(e)ście pokroili
pokroiłyście
+(e)ście pokroiły
3 os. pokroił
pokroiła
pokroiło
pokroili
pokroiły

bezosobnik: pokrojono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokrójmy
2 os. pokrój
pokrójcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokroiłbym
bym pokroił
pokroiłabym
bym pokroiła
pokroiłobym
bym pokroiło
pokroilibyśmy
byśmy pokroili
pokroiłybyśmy
byśmy pokroiły
2 os. pokroiłbyś
byś pokroił
pokroiłabyś
byś pokroiła
pokroiłobyś
byś pokroiło
pokroilibyście
byście pokroili
pokroiłybyście
byście pokroiły
3 os. pokroiłby
by pokroił
pokroiłaby
by pokroiła
pokroiłoby
by pokroiło
pokroiliby
by pokroili
pokroiłyby
by pokroiły

bezosobnik: pokrojono by

bezokolicznik: pokroić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pokroiwszy

gerundium: pokrojenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pokrojenie
pokrojenia
D. pokrojenia
pokrojeń
C. pokrojeniu
pokrojeniom
B. pokrojenie
pokrojenia
N. pokrojeniem
pokrojeniami
Ms. pokrojeniu
pokrojeniach
W. pokrojenie
pokrojenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pokrojony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pokrojony
pokrojony
pokrojony
pokrojone
pokrojona
D. pokrojonego
pokrojonego
pokrojonego
pokrojonego
pokrojonej
C. pokrojonemu
pokrojonemu
pokrojonemu
pokrojonemu
pokrojonej
B. pokrojonego
pokrojonego
pokrojony
pokrojone
pokrojoną
N. pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojoną
Ms. pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pokrojeni
pokrojeni
pokrojone
pokrojone
D. pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
C. pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
B. pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
pokrojone
N. pokrojonymi
pokrojonymi
pokrojonymi
pokrojonymi
Ms. pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych

Składnia

tylko Rz osobowy + pokroić +
KOGO | CO + (CZYM)

3. pacjenta

Definicja

pot. 
przeprowadzić zabieg chirurgiczny lub sekcję zwłok

Warianty

  • rzadziej pokrajać

Wymowa

[pokro-ić] lub [pokrojić]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Połączenia

  • dać się pokroić

Cytaty

Torbiel rosła w piorunującym tempie. [...] Natychmiast mnie pokroili i okazało się, że ma ok. 100 mm!

źródło: Internet

Jeśli można w ogóle mówić o wyborze szpitala, w którym ma się odbywać zabieg neurochirurgiczny, to tylko tam bym się dała pokroić po raz kolejny.

źródło: Internet

Podczas operacji byłam przez cały czas przytomna, miałam jedynie miejscowe znieczulenie. Nieszczelny parawan odsłaniał moją pokrojoną nogę.

źródło: Małgorzata Wyszyńska, Agata Nowakowska: Gazeta Wyborcza, 1993-03-10

- Zresztą zbadamy sprawę, konieczna jest sekcja zwłok.
- Sekcja? O Boże, nie pozwalam go pokroić!

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokroję
pokroimy
2 os. pokroisz
pokroicie
3 os. pokroi
pokroją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokroiłem
+(e)m pokroił
pokroiłam
+(e)m pokroiła
pokroiłom
+(e)m pokroiło
pokroiliśmy
+(e)śmy pokroili
pokroiłyśmy
+(e)śmy pokroiły
2 os. pokroiłeś
+(e)ś pokroił
pokroiłaś
+(e)ś pokroiła
pokroiłoś
+(e)ś pokroiło
pokroiliście
+(e)ście pokroili
pokroiłyście
+(e)ście pokroiły
3 os. pokroił
pokroiła
pokroiło
pokroili
pokroiły

bezosobnik: pokrojono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokrójmy
2 os. pokrój
pokrójcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokroiłbym
bym pokroił
pokroiłabym
bym pokroiła
pokroiłobym
bym pokroiło
pokroilibyśmy
byśmy pokroili
pokroiłybyśmy
byśmy pokroiły
2 os. pokroiłbyś
byś pokroił
pokroiłabyś
byś pokroiła
pokroiłobyś
byś pokroiło
pokroilibyście
byście pokroili
pokroiłybyście
byście pokroiły
3 os. pokroiłby
by pokroił
pokroiłaby
by pokroiła
pokroiłoby
by pokroiło
pokroiliby
by pokroili
pokroiłyby
by pokroiły

bezosobnik: pokrojono by

bezokolicznik: pokroić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pokroiwszy

gerundium: pokrojenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pokrojenie
pokrojenia
D. pokrojenia
pokrojeń
C. pokrojeniu
pokrojeniom
B. pokrojenie
pokrojenia
N. pokrojeniem
pokrojeniami
Ms. pokrojeniu
pokrojeniach
W. pokrojenie
pokrojenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pokrojony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pokrojony
pokrojony
pokrojony
pokrojone
pokrojona
D. pokrojonego
pokrojonego
pokrojonego
pokrojonego
pokrojonej
C. pokrojonemu
pokrojonemu
pokrojonemu
pokrojonemu
pokrojonej
B. pokrojonego
pokrojonego
pokrojony
pokrojone
pokrojoną
N. pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojoną
Ms. pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pokrojeni
pokrojeni
pokrojone
pokrojone
D. pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
C. pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
B. pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
pokrojone
N. pokrojonymi
pokrojonymi
pokrojonymi
pokrojonymi
Ms. pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych

Składnia

tylko Rz osobowy + pokroić +
KOGO | CO

4. kraj

Definicja

podzielić na mniejsze części lub wydzielić część z większej całości

Warianty

  • rzadziej pokrajać

Wymowa

[pokro-ić] lub [pokrojić]

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Relacje znaczeniowe

synonimy:  podzielić

Połączenia

  • pokroić kraj, ministerstwo
  • pokroić na okręgi

Cytaty

Wydawało się, że po nocy z 15 na 16 lipca tego roku wreszcie Polacy odetchną z ulgą. Oto wielcy tej reformy pokroili Polskę na 16, często dziwacznych, kawałków.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 17.07.1998

Nawet te skromne fundusze będą musiały zostać pokrojone na drobniejsze kawałeczki, gdyż rozpad ZSRR i Jugosławii sprawia, że rośnie liczba krajów starających się o pomoc.

źródło: NKJP: Jacek Kalabiński, Gazeta Wyborcza, 1992-05-26

Generalnie jednak kierowali się zasadą wszelkich kolonizatorów: dziel i rządź! [...] Ponadto pokroili Wietnam na trzy części [...], starając się antagonizować je między sobą.

źródło: NKJP: Ludwik Krasuski: Indochiny, 1980, prasa

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokroję
pokroimy
2 os. pokroisz
pokroicie
3 os. pokroi
pokroją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokroiłem
+(e)m pokroił
pokroiłam
+(e)m pokroiła
pokroiłom
+(e)m pokroiło
pokroiliśmy
+(e)śmy pokroili
pokroiłyśmy
+(e)śmy pokroiły
2 os. pokroiłeś
+(e)ś pokroił
pokroiłaś
+(e)ś pokroiła
pokroiłoś
+(e)ś pokroiło
pokroiliście
+(e)ście pokroili
pokroiłyście
+(e)ście pokroiły
3 os. pokroił
pokroiła
pokroiło
pokroili
pokroiły

bezosobnik: pokrojono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokrójmy
2 os. pokrój
pokrójcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokroiłbym
bym pokroił
pokroiłabym
bym pokroiła
pokroiłobym
bym pokroiło
pokroilibyśmy
byśmy pokroili
pokroiłybyśmy
byśmy pokroiły
2 os. pokroiłbyś
byś pokroił
pokroiłabyś
byś pokroiła
pokroiłobyś
byś pokroiło
pokroilibyście
byście pokroili
pokroiłybyście
byście pokroiły
3 os. pokroiłby
by pokroił
pokroiłaby
by pokroiła
pokroiłoby
by pokroiło
pokroiliby
by pokroili
pokroiłyby
by pokroiły

bezosobnik: pokrojono by

bezokolicznik: pokroić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pokroiwszy

gerundium: pokrojenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pokrojenie
pokrojenia
D. pokrojenia
pokrojeń
C. pokrojeniu
pokrojeniom
B. pokrojenie
pokrojenia
N. pokrojeniem
pokrojeniami
Ms. pokrojeniu
pokrojeniach
W. pokrojenie
pokrojenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pokrojony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pokrojony
pokrojony
pokrojony
pokrojone
pokrojona
D. pokrojonego
pokrojonego
pokrojonego
pokrojonego
pokrojonej
C. pokrojonemu
pokrojonemu
pokrojonemu
pokrojonemu
pokrojonej
B. pokrojonego
pokrojonego
pokrojony
pokrojone
pokrojoną
N. pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojoną
Ms. pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pokrojeni
pokrojeni
pokrojone
pokrojone
D. pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
C. pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
pokrojonym
B. pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
pokrojone
N. pokrojonymi
pokrojonymi
pokrojonymi
pokrojonymi
Ms. pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych
pokrojonych

Składnia

bez ograniczeń + pokroić +
CO + (na + CO)

Frazeologizmy

ktoś da się posiekać
ktoś da się pokroić
Data ostatniej modyfikacji: 05.02.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json