UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

smarkacz

Chronologizacja

XV w., Bor

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. smarkacz
smarkacze
ndepr
smarkacze
depr
D. smarkacza
smarkaczy
C. smarkaczowi
smarkaczom
B. smarkacza
smarkaczy
N. smarkaczem
smarkaczami
Ms. smarkaczu
smarkaczach
W. smarkaczu
smarkacze
ndepr
smarkacze
depr

Pochodzenie

Rzeczownik od psł. *smr̥kati ‘pociągać nosem, smarkać’.
Zob. smarkać

1. dziecko

Definicja

pot. 
dziecko, do którego mówiący ma w chwili mówienia negatywny stosunek

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia narodziny i dzieciństwo

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bękart, gnojek, małolat, smark, smarkul, smerda
hiperonimy:  dziecko

Połączenia

  • głupi, mały, niegrzeczny, rozkapryszony smarkacz; niesforni smarkacze
  • banda smarkaczy

Cytaty

Na każde pytanie odpowiadam i dlatego mnie tak dzieci lubią. A inni ludzie nie chcą z dziećmi rozmawiać: cicho siedź, smarkaczu, nie denerwuj mnie, głowa boli.

źródło: NKJP: Jolanta Krysowska: Sen mara, Gazeta Wyborcza, 1997-01-24

Ale Goli było trudno wytrzymać. W minutę później, otoczony gromadką młokosów - on zawsze miał kupę malców na swoje usługi - podsadzał jakiegoś smarkacza pod okno poczty. Wkrótce potem z dzikimi okrzykami rzucili się do drzwi.

źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954

(...) bał się, najzwyczajniej się bał, jak smarkacz, który narozrabiawszy, drży przed ojcowskim pasem.

źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Małe kochanie, wielka miłość, 1997

Ojciec odwrócił głowę, mama pochyliła się nisko i tak trwała, a Danka pomyślała, że nie będzie płakać jak głupi smarkacz i utkwiła wzrok w oczach majora, który próbował opanować skurcz twarzy.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

2. mężczyzna

Definicja

pot.  pejorat. 
mężczyzna, którego mówiący uważa z racji jego młodego wieku za niegodnego zaufania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia dorastanie i dojrzałość

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chłystek, gnojek, gnój, smark, smarkul
hiperonimy:  mężczyzna

Połączenia

  • arogancki, bezczelny, egoistyczny, głupi, niedojrzały, niedouczony, pijany, pyskaty, zarozumiały, zbuntowany smarkacz
  • zachowywać się jak smarkacz; traktować kogoś jak smarkacza

Cytaty

Nie mógł się zachowywać jak smarkacz. Ona sobie na to nie zasłużyła, miałaby do niego żal, że ją traktuje niepoważnie.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: zdrada, 1991

Nie bardzo chciano młodych chłopaków przyjmować, choć garnęli się, z okolicznych wsi zgłaszali (...). Każdy sobie lat wtedy dodawał, a i tak dowódca pułku od gówniarzy, smarkaczy nas wyzywał, że później naszym matkom to on będzie się musiał tłumaczyć.

źródło: NKJP: Aleksandra Tyczyńsk: Tak nas II RP wychowała…, Dziennik Łódzki, 2006-08-25

Irka jest o parę lat starsza i prawdopodobnie zna życie dużo lepiej i inaczej od reszty towarzystwa, które uważa chyba za nudnych smarkaczy. Może z wyjątkiem Gienka - jest w klasie maturalnej i zamierza zdawać w przyszłym roku na prawo.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

Szłojmełe, ty wstrętny smarkaczu, ty musisz donosić uczciwie, bez przesady i w porozumieniu z nami.

źródło: NKJP: Stanisław Benski: Tur i Gutgold, Midrasz, 2009-01-11

Data ostatniej modyfikacji: 12.03.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json