Chronologizacja
Pochodzenie
Etymologicznie związany z psł. *tьlěti 'rozkładać się, rozpadać się, próchnieć, butwieć; tlić się, żarzyć się'. Możliwy związek z rzeczownikiem *tьlo (zob. tło).
1. ogień
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień
Połączenia
- drewno, torf, węgiel tli się; tli się niedopałek, ognisko, pniaki
- tli się na strychu
- tli się pod blachą
- tli się w stodole
- tlący się na kominku, na poddaszu
- lekko, wiecznie tli się
- tlący się i dymiący
Cytaty
|
Pożar torfowiska bardzo trudno ugasić. Torf tli się na głębokości metra. źródło: NKJP: Adam Wajrak: Nad Biebrzą od wieków z zemsty podpalano łąki, Gazeta Wyborcza, 1992-08-27 |
|
|
Kiedy jej ojciec powrócił, nad ruinami dworzyszcza wciąż tlił się dym. źródło: NKJP: Anna Brzezińska: Letni deszcz. Sztylet – fragment 2, Esensja, 2009-11-08 |
|
|
Wtedy mężczyzna cisnął bukietem w ogień tlący się na kominku i wszczął awanturę. źródło: NKJP: Katarzyna Ostrowska: Sny-klucz, 2000 |
|
|
Nazwa „Zawaternik” oznacza wiecznie tlący się w palenisku kawałek drewna, z którego dawniej rozdmuchiwano watrę. źródło: NKJP: Niech się „Zawaternik” długo tli, Dziennik Polski, 2003-10-27 |
|
|
Brazda z Klinsztejna nie odrywał oczu od tlących się i dymiących zwłok proboszcza Megerleina. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
tlę się |
tlimy się |
|||
| 2 os. |
tlisz się |
tlicie się |
|||
| 3 os. |
tli się |
tlą się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
tliłem się +(e)m się tlił |
tliłam się +(e)m się tliła |
tliłom się +(e)m się tliło |
tliliśmy się +(e)śmy się tlili |
tliłyśmy się +(e)śmy się tliły |
| 2 os. |
tliłeś się +(e)ś się tlił |
tliłaś się +(e)ś się tliła |
tliłoś się +(e)ś się tliło |
tliliście się +(e)ście się tlili |
tliłyście się +(e)ście się tliły |
| 3 os. |
tlił się |
tliła się |
tliło się |
tlili się |
tliły się |
bezosobnik: tlono się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się tlił będę się tlić |
będę się tliła będę się tlić |
będę się tliło będę się tlić |
będziemy się tlili będziemy się tlić |
będziemy się tliły będziemy się tlić |
| 2 os. |
będziesz się tlił będziesz się tlić |
będziesz się tliła będziesz się tlić |
będziesz się tliło będziesz się tlić |
będziecie się tlili będziecie się tlić |
będziecie się tliły będziecie się tlić |
| 3 os. |
będzie się tlił będzie się tlić |
będzie się tliła będzie się tlić |
będzie się tliło będzie się tlić |
będą się tlili będą się tlić |
będą się tliły będą się tlić |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
tlijmy się |
|
| 2 os. |
tlij się |
tlijcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
tliłbym się bym się tlił |
tliłabym się bym się tliła |
tliłobym się bym się tliło |
tlilibyśmy się byśmy się tlili |
tliłybyśmy się byśmy się tliły |
| 2 os. |
tliłbyś się byś się tlił |
tliłabyś się byś się tliła |
tliłobyś się byś się tliło |
tlilibyście się byście się tlili |
tliłybyście się byście się tliły |
| 3 os. |
tliłby się by się tlił |
tliłaby się by się tliła |
tliłoby się by się tliło |
tliliby się by się tlili |
tliłyby się by się tliły |
bezosobnik: tlono by się
bezokolicznik: tlić się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
tląc się
gerundium: tlenie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | tlenie się |
tlenia się |
| D. | tlenia się |
tleń się |
| C. | tleniu się |
tleniom się |
| B. | tlenie się |
tlenia się |
| N. | tleniem się |
tleniami się |
| Ms. | tleniu się |
tleniach się |
| W. | tlenie się |
tlenia się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: tlący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | tlący się |
tlący się |
tlący się |
tlące się |
tląca się |
| D. | tlącego się |
tlącego się |
tlącego się |
tlącego się |
tlącej się |
| C. | tlącemu się |
tlącemu się |
tlącemu się |
tlącemu się |
tlącej się |
| B. | tlącego się |
tlącego się |
tlący się |
tlące się |
tlącą się |
| N. | tlącym się |
tlącym się |
tlącym się |
tlącym się |
tlącą się |
| Ms. | tlącym się |
tlącym się |
tlącym się |
tlącym się |
tlącej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | tlący się |
tlący się |
tlące się |
tlące się |
| D. | tlących się |
tlących się |
tlących się |
tlących się |
| C. | tlącym się |
tlącym się |
tlącym się |
tlącym się |
| B. | tlących się |
tlących się |
tlących się |
tlące się |
| N. | tlącymi się |
tlącymi się |
tlącymi się |
tlącymi się |
| Ms. | tlących się |
tlących się |
tlących się |
tlących się |
2. uczucie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | tlić |
Połączenia
- bunt, konflikt, niepokój, pomysł, żal tli się; tli się iskierka nadziei, prawdy, nadzieja, nienawiść, nostalgia, obawa, pomysł, resztki marzeń, tęsknota, życie; tlą się emocje
- tlić się w głowie, w ludziach, w pamięci
- ciągle, nieśmiało, nieustannie, wątło tlić się
- tlić się i wybuchać
Cytaty
|
Pomysł tlił się w głowach uczniów miejscowego Zespołu Szkół Technicznych i Liceum Ogólnokształcącego już od dwóch lat. źródło: NKJP: (waw): Pożyteczna integracja, Nowiny Raciborskie, 2002-03-27 |
|
|
Ciągle tli się iskierka nadziei, że może na lokalnej zwyżce uda się wyskoczyć z posiadanych walorów. źródło: NKJP: Iskierka nadziei, Dziennik Polski, 1998-08-08 |
|
|
A jednak lekki niepokój tlił się gdzieś w głębi. Przez cały czas myślałem o Teresce. źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997 |
|
|
[...] autor jest kronikarzem konfliktów i frustracji, jakie przez dziesiątki lat tliły się i wybuchały w Afryce Południowej. źródło: NKJP: Mariusz Czubaj: Afrykański chłód, Polityka, 2003-10-11 |
|
|
Póki jeszcze w chorym tli się iskierka życia, uważa się, że jest on jeszcze odrobinę zdrowy. źródło: NKJP: Elżbieta Cichocka, Sławomir Zagórski: Bębnić na zdrowie, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1997-11-14 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
tlę się |
tlimy się |
|||
| 2 os. |
tlisz się |
tlicie się |
|||
| 3 os. |
tli się |
tlą się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
tliłem się +(e)m się tlił |
tliłam się +(e)m się tliła |
tliłom się +(e)m się tliło |
tliliśmy się +(e)śmy się tlili |
tliłyśmy się +(e)śmy się tliły |
| 2 os. |
tliłeś się +(e)ś się tlił |
tliłaś się +(e)ś się tliła |
tliłoś się +(e)ś się tliło |
tliliście się +(e)ście się tlili |
tliłyście się +(e)ście się tliły |
| 3 os. |
tlił się |
tliła się |
tliło się |
tlili się |
tliły się |
bezosobnik: tlono się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się tlił będę się tlić |
będę się tliła będę się tlić |
będę się tliło będę się tlić |
będziemy się tlili będziemy się tlić |
będziemy się tliły będziemy się tlić |
| 2 os. |
będziesz się tlił będziesz się tlić |
będziesz się tliła będziesz się tlić |
będziesz się tliło będziesz się tlić |
będziecie się tlili będziecie się tlić |
będziecie się tliły będziecie się tlić |
| 3 os. |
będzie się tlił będzie się tlić |
będzie się tliła będzie się tlić |
będzie się tliło będzie się tlić |
będą się tlili będą się tlić |
będą się tliły będą się tlić |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
tlijmy się |
|
| 2 os. |
tlij się |
tlijcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
tliłbym się bym się tlił |
tliłabym się bym się tliła |
tliłobym się bym się tliło |
tlilibyśmy się byśmy się tlili |
tliłybyśmy się byśmy się tliły |
| 2 os. |
tliłbyś się byś się tlił |
tliłabyś się byś się tliła |
tliłobyś się byś się tliło |
tlilibyście się byście się tlili |
tliłybyście się byście się tliły |
| 3 os. |
tliłby się by się tlił |
tliłaby się by się tliła |
tliłoby się by się tliło |
tliliby się by się tlili |
tliłyby się by się tliły |
bezosobnik: tlono by się
bezokolicznik: tlić się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
tląc się
gerundium: tlenie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | tlenie się |
tlenia się |
| D. | tlenia się |
tleń się |
| C. | tleniu się |
tleniom się |
| B. | tlenie się |
tlenia się |
| N. | tleniem się |
tleniami się |
| Ms. | tleniu się |
tleniach się |
| W. | tlenie się |
tlenia się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: tlący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | tlący się |
tlący się |
tlący się |
tlące się |
tląca się |
| D. | tlącego się |
tlącego się |
tlącego się |
tlącego się |
tlącej się |
| C. | tlącemu się |
tlącemu się |
tlącemu się |
tlącemu się |
tlącej się |
| B. | tlącego się |
tlącego się |
tlący się |
tlące się |
tlącą się |
| N. | tlącym się |
tlącym się |
tlącym się |
tlącym się |
tlącą się |
| Ms. | tlącym się |
tlącym się |
tlącym się |
tlącym się |
tlącej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | tlący się |
tlący się |
tlące się |
tlące się |
| D. | tlących się |
tlących się |
tlących się |
tlących się |
| C. | tlącym się |
tlącym się |
tlącym się |
tlącym się |
| B. | tlących się |
tlących się |
tlących się |
tlące się |
| N. | tlącymi się |
tlącymi się |
tlącymi się |
tlącymi się |
| Ms. | tlących się |
tlących się |
tlących się |
tlących się |
Składnia
| Rz abstrakcyjny | + | tlić się | + |
|