UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dźwignia

Chronologizacja

SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. dźwignąć

1. zmiany biegów

Definicja

ruchomy drążek, który służy do uruchamiania lub regulowania różnych urządzeń i mechanizmów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

synonimy:

drążek, rączka, wajcha

Połączenia

specjalna dźwignia; dźwignia klawiszowa, ręczna, spustowa, zaworowa
dźwignia bezpiecznika, biegów, gazu, hamulca, klamki, migawki, pedału, przełącznika, przerzutki, skrzyni biegów, zatrzasku, zaworów, zwalniacza, zwrotnicy; naciągu, obrotów, przeładowania, sterowania, zmiany biegów
dźwignie i korby, dźwignie i pokrętła, dźwignie i przyciski; przełączniki i dźwignie
gałka, przekładnia, ramię; obrót, położenie, ruch; dźwigni; system, zespół dźwigni
dźwignia powoduje coś
nacisnąć/naciskać, pociągnąć, przełożyć, przesunąć/przesuwać, zastosować dźwignię
pociągnąć za dźwignię

Cytaty

	Przesuwam dźwignię skrzyni biegów na „drive” i puszczam hamulec. źródło: NKJP: Marcin Bójko: Jazda z prądem, Ozon, 2005
	Wypchnąłem rękę przed siebie; granat, ściskany dotąd pięcioma palcami, zawisł niczym globus, symbolicznie uwięziony między kciukiem a dociskającym dźwignię spustową palcem wskazującym. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Kisuny, 2008
	Fotel pasażera przesuwa się do przodu i odchyla jednocześnie jednym ruchem dźwigni, co doskonale ułatwia zajmowanie miejsca z tyłu. źródło: NKJP: Max: Bratanek z rodowodem, Moto Pasje, 2003
	Odpowiednią aparaturę uruchamiało się pociągnięciem dźwigni [...]. źródło: NKJP: Internet;
	Konstruktorzy z firmy Canon zdecydowali się więc na inne rozwiązanie i w bardzo prostej obudowie znajduje się tylko dźwignia spustu migawki. źródło: NKJP: Inż. Ryszard Kreyser: Foto porady, Aparaty do zdjęć podwodnych, Młody Technik, 1971

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	dźwignia	dźwignie
D.	dźwigni	dźwigni

C.	dźwigni	dźwigniom
B.	dźwignię	dźwignie
N.	dźwignią	dźwigniami
Ms.	dźwigni	dźwigniach
W.	dźwignio	dźwignie

2. dwuramienna

Definicja

fiz.

element, który odpowiednio użyty wielokrotnie zwiększa siłę, z jaką ktoś działa na dany przedmiot

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny rodzaje urządzeń i maszyn

Połączenia

długa dźwignia; dźwignia dwuramienna, dwustronna, jednostronna, prosta
dźwignia Archimedesa
podparcie, ramię, funkcja dźwigni; system dźwigni
użyć dźwigni

Cytaty

Chodziło o zamontowanie w mieszkaniu swoistych dźwigni, które pomogłyby jej przemieszczać się.

źródło: NKJP: S.Żagiel: Bariera nie do pokonania..., Tygodnik Ciechanowski, 2002-10-03

Gdy operacja ta została zakończona, zamontowano specjalny system dźwigni , dzięki którym ciężka marmurowa bryła miała zostać - wolno i równomierne - podniesiona na wysokość około jednego metra nad ziemią.

źródło: NKJP: (PAP): Doczesne szczątki gen. Sikorskiego wyjęto wczoraj z wawelskiego sarkofagu, Dziennik Polski, 2008-11-26

Do przesunięcia zmurszałej belki, tak aby można było na niej usiąść twarzą do słońca, użyła już dźwigni prostej.

źródło: NKJP: Ewa Cechnicka: Znak Anny, 1997

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	dźwignia	dźwignie
D.	dźwigni	dźwigni

C.	dźwigni	dźwigniom
B.	dźwignię	dźwignie
N.	dźwignią	dźwigniami
Ms.	dźwigni	dźwigniach
W.	dźwignio	dźwignie

3. handlu

Definicja

czynnik stanowiący podstawę rozwoju czegoś

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

czynnik

Połączenia

potężna, ważna, wielka; dodatkowa, główna, podstawowa dźwignia; dźwignia finansowa, społeczna
dźwignia gospodarki, handlu, oświaty, polityki, postępu, reklamy; rozwoju, wzrostu; antycypacji, nacisku; dźwignie władzy
efekt, mechanizm, zasada; stopień, wskaźnik dźwigni
stanowić dźwignię
stać się dźwignią

Cytaty

	Wiadomo już, że program nie sprawdził się jako dźwignia prywatyzacyjna. źródło: NKJP: Paweł Wrabec: Na własnych błędach banki niewiele się nauczyły, Gazeta Wyborcza, 1995-06-29
	W literaturze ekonomicznej nazywa się to efektem działania dźwigni finansowej (tzw. lewarowanie). źródło: NKJP: Bogusław Pietrzak, Zbigniew Polański: System finansowy w Polsce, 1997
	Wspólne pozostaje im uznanie rozumu i praw natury jako podstawy wiedzy, źródła moralności, dźwigni postępu ludzkiego. źródło: NKJP: Stefan Kieniewicz: Historia Polski 1795-1918, 1968
	Wiadomo, że egzaminy to potężna dźwignia mogąca ruszyć z posad bryłę oświaty, nie wiadomo jednak, w jakim kierunku. źródło: NKJP: Krzysztof Konarzewski: O czym mówią egzaminy zewnętrzne, Studia Paedagogica I, 2008
	Superhit na Palmową Niedzielę! – odparł, przekonany, że to w jego ręku spoczywa dźwignia zmiany biegów. źródło: NKJP: Sławomir Shuty: Ruchy, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	dźwignia	dźwignie
D.	dźwigni	dźwigni

C.	dźwigni	dźwigniom
B.	dźwignię	dźwignie
N.	dźwignią	dźwigniami
Ms.	dźwigni	dźwigniach
W.	dźwignio	dźwignie

Składnia

dźwignia

CZEGO

4. chwyt

Definicja

sport.

chwyt stosowany w sportach walki, polegający na zablokowaniu kończyny przeciwnika i nacisku na nią

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

chwyt

Połączenia

dźwignia i duszenie, dźwignie i rzuty
użyć dźwigni
założyć/zakładać, zastosować dźwignię

Cytaty

	Doświadczenie było bolesne, ale mała Ki wytrzymała dłuższą chwilę, poddając się łamiącej stawy dźwigni, nim postukała dłonią w podłogę. źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Wyspy szerszenia, 2008
	Zabrania się zadawania uderzeń i pchnięć pałką służbową w głowę, szyję, brzuch i nieumięśnione oraz szczególnie wrażliwe części ciała, a także stosowania na te części ciała blokady i zakładania dźwigni. źródło: NKJP: Dz.U. z 1990r. Nr 70, poz. 410
	Trenujący tę dyscyplinę nabywają umiejętności kontrolowania przeciwnika na ziemi, sprowadzenia lub rzucenia rywala do „parteru”, zakładania dźwigni oraz duszenia. źródło: NKJP: (asr): Na podbój Krakowa, Nowiny Raciborskie, 2007-12-04
	W MMA zawodnik nie jest narażony na tak dużą ilość ciosów zadanych w głowę, ponieważ z reguły jeden cios kończy walkę, a niejednokrotnie wiele starć kończy się w parterze, poprzez założenie dźwigni czy duszenia [...]. źródło: NKJP: (asr): Mieszane sztuki walki, Nowiny Raciborskie, 2008-01-15
	W skład ju-jitsu wchodzą techniki rzutów, dźwigni, duszeń, kopnięć i uderzeń, a także walka przy użyciu broni, takiej jak miecz, kij, pałka itp. źródło: NKJP: Przemysław Chechelski: Kobieta, która bić się nie boi, Echo Dnia, 2005-10-14

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	dźwignia	dźwignie
D.	dźwigni	dźwigni

C.	dźwigni	dźwigniom
B.	dźwignię	dźwignie
N.	dźwignią	dźwigniami
Ms.	dźwigni	dźwigniach
W.	dźwignio	dźwignie

Data ostatniej modyfikacji: 17.03.2013