UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wsadzać

Chronologizacja

SStp, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. sadzić

1. do kieszeni

Definicja

umieszczać coś we wnętrzu czegoś, pod czymś lub ciasno na czymś

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

synonimy:

wkładać

Połączenia

wsadzać czapkę, kwiaty, list, naboje, ręce, roślinę
wsadzać do kieszeni, do koszyka, do lufy, do koperty, do piekarnika, do pieca, do plecaka, do pudełka, do ust, do wazonu, do wody
wsadzać [czapkę] na głowę, [okulary] na nos
wsadzać pod dywan, pod kran, pod pachę, pod poduszkę
wsadzać w kieszeń, w ogień, w otwór, w ziemię

Cytaty

	Porucznik wyjmuje kasetę z magnetofonu i wsadza do koperty adresowanej do laboratorium. źródło: KWSJP: Ryszard Lassota: Tajemnica, 1978
	Oddziałowy parę razy, nie dowierzając, że łykam, wsadzał mi łyżkę pod język, ale skoro nie znalazł niczego, uznał, że jestem już grzeczny, biorę leki, więc dał spokój ze sprawdzaniem. źródło: KWSJP: Jacek Głębski: Kuracja, 1998
	Mój dziadek tak mówił, wsadzając kciuki w kieszenie kamizelki: „No, Moryc, dobra godzina wybiła, mów, to może dostaniesz, proś, tylko mądrze”. źródło: KWSJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966
	Nagle w piwnicy ciemnieje. W okienko wsadza spiczastą mordę o ostrych, sztywno stojących uszach jakiś wilczur. źródło: KWSJP: Witold Szołginia: Dom pod Żelaznym Lwem, 1989
	I taką różę [...], taki bez farbkowany wsadzała sobie moja babcia wraz z kapeluszem na głowę. I wyglądała wspaniale, jak paryska modelka. źródło: KWSJP: Zofia Bystrzycka: Kontuzja, 1976

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wsadzam	wsadzamy
2 os.	wsadzasz	wsadzacie
3 os.	wsadza	wsadzają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wsadzałem +(e)m wsadzał	wsadzałam +(e)m wsadzała	wsadzałom +(e)m wsadzało	wsadzaliśmy +(e)śmy wsadzali	wsadzałyśmy +(e)śmy wsadzały
2 os.	wsadzałeś +(e)ś wsadzał	wsadzałaś +(e)ś wsadzała	wsadzałoś +(e)ś wsadzało	wsadzaliście +(e)ście wsadzali	wsadzałyście +(e)ście wsadzały
3 os.	wsadzał	wsadzała	wsadzało	wsadzali	wsadzały

bezosobnik: wsadzano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę wsadzał będę wsadzać	będę wsadzała będę wsadzać	będę wsadzało będę wsadzać	będziemy wsadzali będziemy wsadzać	będziemy wsadzały będziemy wsadzać
2 os.	będziesz wsadzał będziesz wsadzać	będziesz wsadzała będziesz wsadzać	będziesz wsadzało będziesz wsadzać	będziecie wsadzali będziecie wsadzać	będziecie wsadzały będziecie wsadzać
3 os.	będzie wsadzał będzie wsadzać	będzie wsadzała będzie wsadzać	będzie wsadzało będzie wsadzać	będą wsadzali będą wsadzać	będą wsadzały będą wsadzać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wsadzajmy
2 os.	wsadzaj	wsadzajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wsadzałbym bym wsadzał	wsadzałabym bym wsadzała	wsadzałobym bym wsadzało	wsadzalibyśmy byśmy wsadzali	wsadzałybyśmy byśmy wsadzały
2 os.	wsadzałbyś byś wsadzał	wsadzałabyś byś wsadzała	wsadzałobyś byś wsadzało	wsadzalibyście byście wsadzali	wsadzałybyście byście wsadzały
3 os.	wsadzałby by wsadzał	wsadzałaby by wsadzała	wsadzałoby by wsadzało	wsadzaliby by wsadzali	wsadzałyby by wsadzały

bezosobnik: wsadzano by

bezokolicznik: wsadzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wsadzając

gerundium: wsadzanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wsadzanie	wsadzania
D.	wsadzania	wsadzań
C.	wsadzaniu	wsadzaniom
B.	wsadzanie	wsadzania
N.	wsadzaniem	wsadzaniami
Ms.	wsadzaniu	wsadzaniach
W.	wsadzanie	wsadzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wsadzający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wsadzający	wsadzający	wsadzający	wsadzające	wsadzająca
D.	wsadzającego	wsadzającego	wsadzającego	wsadzającego	wsadzającej
C.	wsadzającemu	wsadzającemu	wsadzającemu	wsadzającemu	wsadzającej
B.	wsadzającego	wsadzającego	wsadzający	wsadzające	wsadzającą
N.	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającą
Ms.	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wsadzający	wsadzający	wsadzające	wsadzające
D.	wsadzających	wsadzających	wsadzających	wsadzających
C.	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym
B.	wsadzających	wsadzających	wsadzających	wsadzające
N.	wsadzającymi	wsadzającymi	wsadzającymi	wsadzającymi
Ms.	wsadzających	wsadzających	wsadzających	wsadzających

imiesłów przymiotnikowy bierny: wsadzany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wsadzany	wsadzany	wsadzany	wsadzane	wsadzana
D.	wsadzanego	wsadzanego	wsadzanego	wsadzanego	wsadzanej
C.	wsadzanemu	wsadzanemu	wsadzanemu	wsadzanemu	wsadzanej
B.	wsadzanego	wsadzanego	wsadzany	wsadzane	wsadzaną
N.	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzaną
Ms.	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wsadzani	wsadzani	wsadzane	wsadzane
D.	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych
C.	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym
B.	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych	wsadzane
N.	wsadzanymi	wsadzanymi	wsadzanymi	wsadzanymi
Ms.	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych

odpowiednik aspektowy: wsadzić

Składnia

Rz_żywotny

wsadzać

CO + GDZIE

2. do autobusu

Definicja

pomagać komuś dostać się gdzieś lub zmusić go, by tam się znalazł

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

wsadzać do auta, do autobusu, do łóżeczka, do pociągu, do radiowozu, do samochodu, do taksówki, do wagonów
wsadzać na konia, na wóz
wsadzać na siłę

Cytaty

	Policjantów było kilku, a ja jedna. Patrzyłam ze smutkiem, jak wsadzają mego przyjaciela do auta i jak odjeżdżają. źródło: KWSJP: Katarzyna Ostrowska: Sny – klucz, 2000
	O 6.30 przekracza granicę w Trzebini. W pierwszej wsi po czeskiej stronie - Bartulowicach - mama wsadza ją do autobusu. źródło: KWSJP: Maria Biernacka; Krzysztof Strauchmann: Z paszportem do pierwszej klasy, Nowa Trybuna Opolska, 2006
	Gdy ostatnich ludzi wsadzałem do szalupy, kapitana jeszcze nie było. źródło: KWSJP: Karol Olgierd Borchardt: Znaczy kapitan, 1960
	Skulone z zimna dzieci nie chciały wchodzić na kołyszący się pomost, wsadzano je tam siłą. źródło: KWSJP: Stefan Chwin: Hanemann, 1995

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wsadzam	wsadzamy
2 os.	wsadzasz	wsadzacie
3 os.	wsadza	wsadzają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wsadzałem +(e)m wsadzał	wsadzałam +(e)m wsadzała	wsadzałom +(e)m wsadzało	wsadzaliśmy +(e)śmy wsadzali	wsadzałyśmy +(e)śmy wsadzały
2 os.	wsadzałeś +(e)ś wsadzał	wsadzałaś +(e)ś wsadzała	wsadzałoś +(e)ś wsadzało	wsadzaliście +(e)ście wsadzali	wsadzałyście +(e)ście wsadzały
3 os.	wsadzał	wsadzała	wsadzało	wsadzali	wsadzały

bezosobnik: wsadzano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę wsadzał będę wsadzać	będę wsadzała będę wsadzać	będę wsadzało będę wsadzać	będziemy wsadzali będziemy wsadzać	będziemy wsadzały będziemy wsadzać
2 os.	będziesz wsadzał będziesz wsadzać	będziesz wsadzała będziesz wsadzać	będziesz wsadzało będziesz wsadzać	będziecie wsadzali będziecie wsadzać	będziecie wsadzały będziecie wsadzać
3 os.	będzie wsadzał będzie wsadzać	będzie wsadzała będzie wsadzać	będzie wsadzało będzie wsadzać	będą wsadzali będą wsadzać	będą wsadzały będą wsadzać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wsadzajmy
2 os.	wsadzaj	wsadzajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wsadzałbym bym wsadzał	wsadzałabym bym wsadzała	wsadzałobym bym wsadzało	wsadzalibyśmy byśmy wsadzali	wsadzałybyśmy byśmy wsadzały
2 os.	wsadzałbyś byś wsadzał	wsadzałabyś byś wsadzała	wsadzałobyś byś wsadzało	wsadzalibyście byście wsadzali	wsadzałybyście byście wsadzały
3 os.	wsadzałby by wsadzał	wsadzałaby by wsadzała	wsadzałoby by wsadzało	wsadzaliby by wsadzali	wsadzałyby by wsadzały

bezosobnik: wsadzano by

bezokolicznik: wsadzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wsadzając

gerundium: wsadzanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wsadzanie	wsadzania
D.	wsadzania	wsadzań
C.	wsadzaniu	wsadzaniom
B.	wsadzanie	wsadzania
N.	wsadzaniem	wsadzaniami
Ms.	wsadzaniu	wsadzaniach
W.	wsadzanie	wsadzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wsadzający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wsadzający	wsadzający	wsadzający	wsadzające	wsadzająca
D.	wsadzającego	wsadzającego	wsadzającego	wsadzającego	wsadzającej
C.	wsadzającemu	wsadzającemu	wsadzającemu	wsadzającemu	wsadzającej
B.	wsadzającego	wsadzającego	wsadzający	wsadzające	wsadzającą
N.	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającą
Ms.	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wsadzający	wsadzający	wsadzające	wsadzające
D.	wsadzających	wsadzających	wsadzających	wsadzających
C.	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym
B.	wsadzających	wsadzających	wsadzających	wsadzające
N.	wsadzającymi	wsadzającymi	wsadzającymi	wsadzającymi
Ms.	wsadzających	wsadzających	wsadzających	wsadzających

imiesłów przymiotnikowy bierny: wsadzany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wsadzany	wsadzany	wsadzany	wsadzane	wsadzana
D.	wsadzanego	wsadzanego	wsadzanego	wsadzanego	wsadzanej
C.	wsadzanemu	wsadzanemu	wsadzanemu	wsadzanemu	wsadzanej
B.	wsadzanego	wsadzanego	wsadzany	wsadzane	wsadzaną
N.	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzaną
Ms.	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wsadzani	wsadzani	wsadzane	wsadzane
D.	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych
C.	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym
B.	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych	wsadzane
N.	wsadzanymi	wsadzanymi	wsadzanymi	wsadzanymi
Ms.	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych

odpowiednik aspektowy: wsadzić

Składnia

Rz_osobowy

wsadzać

KOGO + GDZIE

3. do więzienia

Definicja

umieszczać kogoś w jakimś miejscu pod przymusem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	zamykać
	antonimy:	wypuszczać

Połączenia

wsadzać działaczy politycznych, jeńców, komunistów, przeciwników politycznych, przestępców
wsadzać do aresztu, do obozu, do więzienia
wsadzać za korupcję, za oszustwo
wsadzać za kratki

Cytaty

	Do Berezy wsadzano młodzież narodową. Nie wsadzono natomiast najohydniejszych dywersantów, łotrów, zasługujących na szubienicę. źródło: KWSJP: Janina Kumaniecka: Saga rodu Słonimskich, 2003
	Sikawa to był obóz pracy, do którego zaraz po wojnie wsadzano łódzkich volksdeutschów i kolonistów niemieckich z Gałkówka - do rehabilitacji. źródło: KWSJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998
	Władze zadeklarowały, że nie będą już wsadzać do więzień przeciwników politycznych. źródło: KWSJP: Andrzej Garlicki: Rozmowy (nie) kontrolowane, Polityka, 2005
	- Po pierwsze, należy wsadzać wszystkich, którzy chodzą po ulicy i mają więcej niż 0,2 promila alkoholu - grzmiał Roszko. źródło: KWSJP: Monika Piątkowska, Leszek Talko: Talki w wielkim mieście, 2002
	Niemcy nie wsadzają do więzienia za odmowę podpisania volkslisty, bo są mądrzy i wiedzą, że z „przymuszonego” obywatela nie zrobią patrioty niemieckiego. źródło: KWSJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wsadzam	wsadzamy
2 os.	wsadzasz	wsadzacie
3 os.	wsadza	wsadzają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wsadzałem +(e)m wsadzał	wsadzałam +(e)m wsadzała	wsadzałom +(e)m wsadzało	wsadzaliśmy +(e)śmy wsadzali	wsadzałyśmy +(e)śmy wsadzały
2 os.	wsadzałeś +(e)ś wsadzał	wsadzałaś +(e)ś wsadzała	wsadzałoś +(e)ś wsadzało	wsadzaliście +(e)ście wsadzali	wsadzałyście +(e)ście wsadzały
3 os.	wsadzał	wsadzała	wsadzało	wsadzali	wsadzały

bezosobnik: wsadzano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę wsadzał będę wsadzać	będę wsadzała będę wsadzać	będę wsadzało będę wsadzać	będziemy wsadzali będziemy wsadzać	będziemy wsadzały będziemy wsadzać
2 os.	będziesz wsadzał będziesz wsadzać	będziesz wsadzała będziesz wsadzać	będziesz wsadzało będziesz wsadzać	będziecie wsadzali będziecie wsadzać	będziecie wsadzały będziecie wsadzać
3 os.	będzie wsadzał będzie wsadzać	będzie wsadzała będzie wsadzać	będzie wsadzało będzie wsadzać	będą wsadzali będą wsadzać	będą wsadzały będą wsadzać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wsadzajmy
2 os.	wsadzaj	wsadzajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wsadzałbym bym wsadzał	wsadzałabym bym wsadzała	wsadzałobym bym wsadzało	wsadzalibyśmy byśmy wsadzali	wsadzałybyśmy byśmy wsadzały
2 os.	wsadzałbyś byś wsadzał	wsadzałabyś byś wsadzała	wsadzałobyś byś wsadzało	wsadzalibyście byście wsadzali	wsadzałybyście byście wsadzały
3 os.	wsadzałby by wsadzał	wsadzałaby by wsadzała	wsadzałoby by wsadzało	wsadzaliby by wsadzali	wsadzałyby by wsadzały

bezosobnik: wsadzano by

bezokolicznik: wsadzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wsadzając

gerundium: wsadzanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wsadzanie	wsadzania
D.	wsadzania	wsadzań
C.	wsadzaniu	wsadzaniom
B.	wsadzanie	wsadzania
N.	wsadzaniem	wsadzaniami
Ms.	wsadzaniu	wsadzaniach
W.	wsadzanie	wsadzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wsadzający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wsadzający	wsadzający	wsadzający	wsadzające	wsadzająca
D.	wsadzającego	wsadzającego	wsadzającego	wsadzającego	wsadzającej
C.	wsadzającemu	wsadzającemu	wsadzającemu	wsadzającemu	wsadzającej
B.	wsadzającego	wsadzającego	wsadzający	wsadzające	wsadzającą
N.	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającą
Ms.	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wsadzający	wsadzający	wsadzające	wsadzające
D.	wsadzających	wsadzających	wsadzających	wsadzających
C.	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym	wsadzającym
B.	wsadzających	wsadzających	wsadzających	wsadzające
N.	wsadzającymi	wsadzającymi	wsadzającymi	wsadzającymi
Ms.	wsadzających	wsadzających	wsadzających	wsadzających

imiesłów przymiotnikowy bierny: wsadzany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wsadzany	wsadzany	wsadzany	wsadzane	wsadzana
D.	wsadzanego	wsadzanego	wsadzanego	wsadzanego	wsadzanej
C.	wsadzanemu	wsadzanemu	wsadzanemu	wsadzanemu	wsadzanej
B.	wsadzanego	wsadzanego	wsadzany	wsadzane	wsadzaną
N.	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzaną
Ms.	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wsadzani	wsadzani	wsadzane	wsadzane
D.	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych
C.	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym	wsadzanym
B.	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych	wsadzane
N.	wsadzanymi	wsadzanymi	wsadzanymi	wsadzanymi
Ms.	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych	wsadzanych

odpowiednik aspektowy: wsadzić

Składnia

Rz_osobowy

wsadzać

KOGO + GDZIE + (za CO)

Frazeologizmy

ktoś wbija szpilkę komuś
ktoś wsadza szpilkę komuś
ktoś wsadza szpile komuś
ktoś wkłada kij w szprychy
ktoś wsadza kij w szprychy
ktoś wkłada palce między drzwi
ktoś wsadza palce między drzwi
ktoś wrzuca kogoś/coś do jednego worka
ktoś wsadza kogoś/coś do jednego worka
ktoś wsadza kij w mrowisko
ktoś wsadza nos w nie swoje sprawy

Przysłowia

Nie wsadzać palca między drzwi
Nie wsadzaj nosa do cudzego prosa

Data ostatniej modyfikacji: 14.03.2014