UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rozwijać

Chronologizacja

SStp, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	rozwijam	rozwijamy
2 os.	rozwijasz	rozwijacie
3 os.	rozwija	rozwijają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	rozwijałem +(e)m rozwijał	rozwijałam +(e)m rozwijała	rozwijałom +(e)m rozwijało	rozwijaliśmy +(e)śmy rozwijali	rozwijałyśmy +(e)śmy rozwijały
2 os.	rozwijałeś +(e)ś rozwijał	rozwijałaś +(e)ś rozwijała	rozwijałoś +(e)ś rozwijało	rozwijaliście +(e)ście rozwijali	rozwijałyście +(e)ście rozwijały
3 os.	rozwijał	rozwijała	rozwijało	rozwijali	rozwijały

bezosobnik: rozwijano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę rozwijał będę rozwijać	będę rozwijała będę rozwijać	będę rozwijało będę rozwijać	będziemy rozwijali będziemy rozwijać	będziemy rozwijały będziemy rozwijać
2 os.	będziesz rozwijał będziesz rozwijać	będziesz rozwijała będziesz rozwijać	będziesz rozwijało będziesz rozwijać	będziecie rozwijali będziecie rozwijać	będziecie rozwijały będziecie rozwijać
3 os.	będzie rozwijał będzie rozwijać	będzie rozwijała będzie rozwijać	będzie rozwijało będzie rozwijać	będą rozwijali będą rozwijać	będą rozwijały będą rozwijać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		rozwijajmy
2 os.	rozwijaj	rozwijajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	rozwijałbym bym rozwijał	rozwijałabym bym rozwijała	rozwijałobym bym rozwijało	rozwijalibyśmy byśmy rozwijali	rozwijałybyśmy byśmy rozwijały
2 os.	rozwijałbyś byś rozwijał	rozwijałabyś byś rozwijała	rozwijałobyś byś rozwijało	rozwijalibyście byście rozwijali	rozwijałybyście byście rozwijały
3 os.	rozwijałby by rozwijał	rozwijałaby by rozwijała	rozwijałoby by rozwijało	rozwijaliby by rozwijali	rozwijałyby by rozwijały

bezosobnik: rozwijano by

bezokolicznik: rozwijać

imiesłów przysłówkowy współczesny: rozwijając

gerundium: rozwijanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	rozwijanie	rozwijania
D.	rozwijania	rozwijań
C.	rozwijaniu	rozwijaniom
B.	rozwijanie	rozwijania
N.	rozwijaniem	rozwijaniami
Ms.	rozwijaniu	rozwijaniach
W.	rozwijanie	rozwijania

imiesłów przymiotnikowy czynny: rozwijający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	rozwijający	rozwijający	rozwijający	rozwijające	rozwijająca
D.	rozwijającego	rozwijającego	rozwijającego	rozwijającego	rozwijającej
C.	rozwijającemu	rozwijającemu	rozwijającemu	rozwijającemu	rozwijającej
B.	rozwijającego	rozwijającego	rozwijający	rozwijające	rozwijającą
N.	rozwijającym	rozwijającym	rozwijającym	rozwijającym	rozwijającą
Ms.	rozwijającym	rozwijającym	rozwijającym	rozwijającym	rozwijającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	rozwijający	rozwijający	rozwijające	rozwijające
D.	rozwijających	rozwijających	rozwijających	rozwijających
C.	rozwijającym	rozwijającym	rozwijającym	rozwijającym
B.	rozwijających	rozwijających	rozwijających	rozwijające
N.	rozwijającymi	rozwijającymi	rozwijającymi	rozwijającymi
Ms.	rozwijających	rozwijających	rozwijających	rozwijających

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozwijany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	rozwijany	rozwijany	rozwijany	rozwijane	rozwijana
D.	rozwijanego	rozwijanego	rozwijanego	rozwijanego	rozwijanej
C.	rozwijanemu	rozwijanemu	rozwijanemu	rozwijanemu	rozwijanej
B.	rozwijanego	rozwijanego	rozwijany	rozwijane	rozwijaną
N.	rozwijanym	rozwijanym	rozwijanym	rozwijanym	rozwijaną
Ms.	rozwijanym	rozwijanym	rozwijanym	rozwijanym	rozwijanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	rozwijani	rozwijani	rozwijane	rozwijane
D.	rozwijanych	rozwijanych	rozwijanych	rozwijanych
C.	rozwijanym	rozwijanym	rozwijanym	rozwijanym
B.	rozwijanych	rozwijanych	rozwijanych	rozwijane
N.	rozwijanymi	rozwijanymi	rozwijanymi	rozwijanymi
Ms.	rozwijanych	rozwijanych	rozwijanych	rozwijanych

odpowiednik aspektowy: rozwinąć

Pochodzenie

Zob. wić. Por. #płd.słow.# i #zach.słow.# *orzvijati.

1. papier

Definicja

rozprostowywać coś zwiniętego albo złożonego

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,

Relacje znaczeniowe

	antonimy:	zwijać
	hiperonimy:	rozprostowywać

Połączenia

rozwijać arkusik, banderę, chorągiew, dywan, flagę, gazetę, kartkę, karton, koc, mapę, papier, płachtę, proporce, rulon, sztandary, transparent, wąż strażacki, worek, wstążkę, żagle

Cytaty

	Rozwijali konopne powrozy, umocowane do skrzydeł niewodu. Przywiązywali końce lin do długich chochli. Motali supły. źródło: KWSJP: Franciszek Fenikowski: Długie morze, 1963
	Mija pierwszy dzień, mija drugi dzień. W drugim dniu rozwijamy flagę z napisem „Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy”. źródło: KWSJP: Bartłomiej Dobroczyński: Orkiestra Klubu Pomocnych Serc, czyli monolog wodospad Jurka Owsiaka, 1999
	Gdy tylko usiadł, sternik rzuca komendę: - Spocznij! - i rozwija banderę. źródło: KWSJP: Karol Olgierd Borchardt: Znaczy kapitan, 1960
	Nadjeżdżały karetki, strażacy rozwijali węże, stacje telewizyjne rejestrowały na żywo. źródło: KWSJP: Mariusz Sieniewicz: Czwarte niebo, 2003

Składnia

Rz_osobowy

rozwijać

2. cukierek

Definicja

zdejmować z jakiejś rzeczy to, w co była zawinięta

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	odwijać
	antonimy:	zawijać

Połączenia

rozwijać bukiet, bułkę, cukierek, kanapkę, paczkę, pakunek, prezent
rozwijać z bandaży, z folii, z papieru, z pieluszki

Cytaty

	[...] odpina kieszeń plecaka, wyjmuje nóż, chleb i masło, podaje kanapkę Andrei, który rozwija paczuszkę zawierającą cieniutkie plasterki salami. źródło: KWSJP: Michel Butor: Przemiana, 1960
	Daniel próbował psychicznie wspierać ją w walce z nadwagą. - Jadłem wtedy, gdy ona była w łazience. Cukierki rozwijałem tak, aby nie słyszała szelestu papierków. źródło: KWSJP: Zofia Uszyńska: Zamiast schabowego jem „punkty” i... chudnę!, Naj, 2003, nr 39
	Solenizant zasiadał do śniadania na ukwieconym tronie, rozwijał prezenty ułożone wokół nakrycia i przyjmował życzenia. źródło: KWSJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997
	Matka postawiła ostrożnie pakunek na stole. Zaczęła go powoli, nieufnie rozwijać z zatłuszczonego papieru. źródło: KWSJP: Krystyna Nepomucka: Miłość niedoskonała, 1978

Składnia

Rz_osobowy

rozwijać

CO + (z CZEGO)

3. liście

Definicja

wypuszczać liście, pąki lub kwiaty albo rozchylać je

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Połączenia

rozwijać liście, płatki

Cytaty

Roślina posiada niedużą, kulistą, pełną bulwę. [...] Jeszcze przed rozwinięciem liści przez drzewa rozwija kwiaty.

źródło: NKJP: Wikipedia.pl

Zwykle już na początku kwietnia zakwitają forsycje [...]. Należą one do krzewów, które najpierw kwitną, a dopiero potem rozwijają liście.

źródło: NKJP: Izabella Sieńko-Holewa: Wielkanocny ogród, Gazeta Wyborcza, 1999-03-31

Składnia

Rz_nieżywotny

rozwijać

4. wrażliwość

Definicja

kształtować w kimś jakąś cechę lub skłonność

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Połączenia

rozwijać inteligencję, intelekt, nawyk, poczucie własnej wartości, sprawność, talent, twórcze myślenie, wrażliwość, umiejętności, wyobraźnię, zainteresowania, zdolności
rozwijać w dziecku, w uczniu

Cytaty

	Uczniowie rozwijali swe zainteresowania w kółkach przedmiotowych, odbywały się zajęcia sportowe, działał chór szkolny. źródło: KWSJP: Trzydziestolatka, Nowa Koniecpolska, 1998, nr 5
	[...] potem przyszła szkoła komunistyczna, przy której szkoła Pimki mogła być wzorem, bo ona jednak - choć daleka od ideału - rozwijała uczniów intelektualnie i moralnie. źródło: NKJP: Maciej Zięba OP: Po szkodzie? Przed szkodą? O Polsce, kapitalizmie i kontemplacji, 1996
	Polska szkoła w jej dzisiejszym stanie programowo-organizacyjnym nie rozwija postaw twórczych dzieci i młodzieży. źródło: KWSJP: Krzysztof Szmidt: Twórczość i pomoc w tworzeniu w perspektywie pedagogiki społecznej, 2001
	Chodzi więc o to, by w wychowaniu do twórczości nie rezygnować z kreatywnej funkcji napięć i konfliktów, bo ich konstruktywne rozwiązywanie rozwija istotne cechy osobowości twórczej. źródło: KWSJP: Krzysztof Szmidt: Twórczość i pomoc w tworzeniu w perspektywie pedagogiki społecznej, 2001
	Miała nienaganny słuch, wspaniałe wyczucie rytmu i zamiłowanie do tańca. Rodzice rozwijali w niej te umiejętności, posyłając do różnych szkół tanecznych. źródło: KWSJP: Agnieszka Gortatowicz: Przesyłka z Madrytu, Cosmopolitan, 2000, nr 7

Składnia

	+	rozwijać	+	CO + (w KIM)
	+	rozwijać	+	KOGO

5. działalność

Definicja

zwiększać rozmiary, zasięg lub intensywność czegoś albo czynić to lepszym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

rozwijać akcję, działalność, eksport, firmę, gospodarkę, gminę, handel, hodowlę, ideę, koncepcję, kształcenie, proceder, produkcję, przedsiębiorczość, przemysł, sprzedaż, strukturę, system, szkolnictwo, technikę, technologię, transport, turystykę, uprawę, współpracę
rozwijać i modernizować

Cytaty

	W trzy lata później piastował już godność głównodowodzącego w Egipcie. Rozwijał tu energiczną działalność. źródło: KWSJP: Aleksander Krawczuk: Julian Apostata, 1987
	Wzrastające trudności gospodarcze wywoływały niezadowolenie społeczeństwa, objawiane falą strajków i rozwijaniem opozycyjnej działalności podziemnej. źródło: KWSJP: Maria Irena Kwiatkowska: Znane i nieznane: rezydencje, ludzie, wydarzenia, 2001
	Zmierzaliśmy do tego, by rozwijać stosunki handlowe ze wszystkimi krajami, nie tylko bloku, ale także z zachodnimi i Trzeciego Świata. źródło: KWSJP: Teresa Torańska: Oni, 1997
	W encyklice Rerum Ecclesiae z 28 II 1926 r. wzywał wszystkich biskupów do współpracy i rozwijania akcji misyjnej Kościoła. źródło: KWSJP: Daniel Olszewski: Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, 1996
	Przed narodzinami zorganizowanego ruchu robotniczego polska myśl socjalistyczna miała już zatem wieloletnią historię. Jej autorzy aktywnie rozwijali i propagowali idee socjalizmu i komunizmu utopijnego. źródło: KWSJP: Michał Śliwa: Stulecie polskiej myśli socjalistycznej, 1983

Składnia

rozwijać

6. prędkość

Definicja

osiągać określoną prędkość

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

Połączenia

pociąg, samochód,samolot rozwija (prędkość, szybkość)
rozwijać jakąś prędkość, szybkość; ileś kilometrów na godzinę

Cytaty

	Teraz będą mogli łapać wszystkich, którzy jeżdżą na podwójnym gazie […]. Szczególnie na drogach przejazdowych przez takie wsie jak Polana czy Kolnica, gdzie kierowcy rozwijają spore prędkości. źródło: KWSJP: Tomasz Dragan: Koniec z gazowaniem, Nowa Trybuna Opolska, 2006
	Samolot ten przystosowany jest do przelotów na krótkich trasach i rozwija szybkość 300 km na godzinę. źródło: KWSJP: Strona ciekawa o ciekawych sprawach, prasa, 1963
	Mój 10-letni ,polonez' z łatwością rozwija 90 km na godzinę, a właśnie z taką szybkością można jeździć w Polsce. źródło: NKJP: Gazeta Wyborcza, 1993-11-03
	– W chodzie rozwijam prędkość 12 -14 km/h, w zakorkowanych centrach przemieszczanie się samochodem jest dużo, dużo wolniejsze - mówi najlepszy na świecie chodziarz Robert Korzeniowski. źródło: NKJP: Magazyn towarzyski, Gazeta Poznańska, 2002-01-25

Składnia

rozwijać

7. temat

Definicja

mówić więcej lub dokładniej o czymś, o czym się najpierw powiedziało ogólnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie

Połączenia

rozwijać kwestię, myśl, problem, temat, tezę, treść czegoś, wątek, wypowiedź

Cytaty

Radni, którzy podpisali wniosek, nie chcieli rozwijać zawartych w nim myśli.

źródło: KWSJP: Filip Frydrykiewicz: Sylwetka, Rzeczpospolita, 1998, nr 12

Widząc stroskane oblicze mego towarzysza, nie usiłowałem już rozwijać tego żartobliwego wątku.

źródło: KWSJP: Władysław Terlecki: Dwie głowy ptaka. Powrót z Carskiego Sioła, 1975

Puścił uwagę mimo uszu i dalej rozwijał swą myśl.

źródło: KWSJP: Wacław Gołembowicz: Wędrowiec, 1963

Składnia

Rz_osobowy

rozwijać

8. szyki

Definicja

wojsk.

stwarzać odpowiednie ustawienie wojska w ten sposób, że zaczyna ono zajmować pewną przestrzeń

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

Połączenia

batalion, dywizjon, pułk rozwija coś
rozwijać front, szereg, szyki, tyralierę

Cytaty

Kadra podchorążych rozwija szyk bojowy.

źródło: KWSJP: Wiesław Jażdżyński: Świętokrzyski polonez, 1983

Podenerwowani oficerowie prowadzili plutony w zarośla i chaszcze, rozwijali tyraliery.

źródło: KWSJP: Zbigniew Załuski: Czterdzisty czwarty, 1968

Składnia

Rz_osobowy

rozwijać

9. menu

Definicja

inform.

powodować wyświetlenie na ekranie komputera w całości, co wcześniej było wyświetlane częściowo lub reprezentowane jako znak graficzny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny komputery/informatyka

Połączenia

rozwijać listę, menu, menu startowe, okno dialogowe, pasek narzędzi, zakładkę

Cytaty

Gdy mamy dostęp do większej liczby komputerów (np. w pracy i w domu) i chcemy mieć tę samą listę Ulubionych na obydwu maszynach, rozwiązaniem jest eksport do pliku HTML i jego kopia do drugiego komputera. W tym celu rozwijamy menu Plik, wybieramy Importuj i eksportuj

źródło: KWSJP: Dariusz Hałas: Wypalanie bez kłopotów, Enter, 2001, nr 2

Po przejściu do komórki poniżej kolumny danych (w tym wypadku D9) rozwijamy listę funkcji podręcznych i wybieramy z niej polecenie Licznik.

źródło: NKJP: Krzysztof Masłowski: Excel 2003 PL. Ilustrowany przewodnik, 2005

Przycisk „maksymalizuj” rozwija okno na cały ekran.

źródło: Internet

Składnia

Rz_osobowy

rozwijać

Frazeologizmy

ktoś rozwiązuje skrót
ktoś rozwija skrót
ktoś rozwiązuje skrót
ktoś rozwija skrót
ktoś rozwija skrzydła

Data ostatniej modyfikacji: 10.09.2014