UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

odważyć się

Chronologizacja

SPXVI, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. ważyć

Definicja

zrobić coś mimo trudności i niebezpieczeństw

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ośmielić się

Połączenia

  • odważyć się na krytykę, na reformy, na rozmowę, na walkę
  • odważyć się grać, walczyć, wystąpić, zaatakować; podejść, pójść, przyjść, ruszyć, wejść, wyjechać, wyjść, zbliżyć; pokazać coś, robić coś, zrobić coś; podnieść rękę, sięgnąć po coś; krytykować, mówić, napisać, odezwać, odmówić czegoś, ogłosić, opowiedzieć, opublikować coś, poprosić, powiedzieć, przeciwstawić, skłamać, skrytykować, spytać, upomnieć, zakwestionować coś, zaproponować, zaprotestować, zapytać, złożyć zeznania, zwrócić uwagę; myśleć, podjąć decyzję, pomyśleć; zaryzykować

Cytaty

Trzeba długo jeździć na deskach, żeby się odważyć skakać z takiej skoczni, nawet tej najmniejszej.

źródło: NKJP: Stanisław Kowalewski: Czarne okna, 1993

W wyższych partiach gór jest na tyle niebezpiecznie, że tylko szaleniec mógłby odważyć się na wędrówkę po połoninach.

źródło: NKJP: Uwaga na lawiny, Super Nowości nr 14/12, 1998

Gdy opozycja organizowała konferencję prasową przed kolejną falą demonstracji, polecenie władz było jeszcze jaśniejsze: „zignorować”. Żadna telewizja nie odważyła się wysłać na tę konferencję swojej ekipy.

źródło: NKJP: Marcin Wojciechowski: Pomarańczowy majdan, 2006

Głuche niezadowolenie przekształciło się w determinację i wybuchło na Wybrzeżu. Robotnicy odważyli się i wygrali, choć kosztem krwi.

źródło: NKJP: Waldemar Kuczyński: Burza nad Wisłą: dziennik 1980-1981, 2002

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. odważę się
odważymy się
2 os. odważysz się
odważycie się
3 os. odważy się
odważą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. odważyłem się
+(e)m się odważył
odważyłam się
+(e)m się odważyła
odważyłom się
+(e)m się odważyło
odważyliśmy się
+(e)śmy się odważyli
odważyłyśmy się
+(e)śmy się odważyły
2 os. odważyłeś się
+(e)ś się odważył
odważyłaś się
+(e)ś się odważyła
odważyłoś się
+(e)ś się odważyło
odważyliście się
+(e)ście się odważyli
odważyłyście się
+(e)ście się odważyły
3 os. odważył się
odważyła się
odważyło się
odważyli się
odważyły się

bezosobnik: odważono się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. odważmy się
2 os. odważ się
odważcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. odważyłbym się
bym się odważył
odważyłabym się
bym się odważyła
odważyłobym się
bym się odważyło
odważylibyśmy się
byśmy się odważyli
odważyłybyśmy się
byśmy się odważyły
2 os. odważyłbyś się
byś się odważył
odważyłabyś się
byś się odważyła
odważyłobyś się
byś się odważyło
odważylibyście się
byście się odważyli
odważyłybyście się
byście się odważyły
3 os. odważyłby się
by się odważył
odważyłaby się
by się odważyła
odważyłoby się
by się odważyło
odważyliby się
by się odważyli
odważyłyby się
by się odważyły

bezosobnik: odważono by się

bezokolicznik: odważyć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: odważywszy się

gerundium: odważenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odważenie się
odważenia się
D. odważenia się
odważeń się
C. odważeniu się
odważeniom się
B. odważenie się
odważenia się
N. odważeniem się
odważeniami się
Ms. odważeniu się
odważeniach się
W. odważenie się
odważenia się

odpowiednik aspektowy: odważać się

Składnia

Rzosobowy + odważyć się +
(BEZOKOLICZNIK)
Rzosobowy + odważyć się +
(na CO)
Data ostatniej modyfikacji: 18.11.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json