Chronologizacja
Pochodzenie
ukr. džumá, čumá
może z osm. iç-humma 'gorączka wewnętrzna'
1. choroba
Definicja
Wymowa
[dżuma]
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie rodzaje chorób
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | czarna śmierć, morowa zaraza | |
| hiperonimy: | mór |
Połączenia
- cholera i dżuma
- bakcyl, mikrob, pałeczki, zarazki; epidemia, pandemia; ognisko, wybuch; ofiara dżumy
- chory na dżumę
- mieć, przenosić dżumę; leczenie dżumy
- umrzeć na dżumę
- unikać czegoś, bać się czegoś jak dżumy
Cytaty
|
Wielka epidemia dżumy, zwanej czarną śmiercią, w połowie stulecia spustoszyła Europę Zachodnią i zabrała 1/3 jej ludności. źródło: NKJP: Alicja Dybkowska: Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności, 1994 |
|
|
W ciągu trzech lat ofiarą dżumy padło w zależności od regionu od 25 do 75 proc. populacji. źródło: NKJP: Pogrom roku 1407, Dziennik Polski, 2001-09-29 |
|
|
Przeciw dżumie szczepi się tylko osoby mające bezpośredni kontakt z zarazkami. źródło: NKJP: Olena Skwiecińska: Choć dżuma i cholera bliżej, epidemia nam nie grozi, Gazeta Wyborcza, 1994-10-01 |
|
|
Jeśli dżuma przychodziła w swojej drugiej odmianie - jako dżuma płucna - chory miał objawy przypominające gwałtowne zapalenie płuc. Na tę odmianę umierali wszyscy chorzy, a do zakażenia nie potrzeba było już ani pcheł, ani szczurów: dżuma płucna przenosi się drogą kropelkową. źródło: NKJP: Olena Skwiecińska: BAKCYL DŻUMY NIGDY NIE UMIERA, Gazeta Wyborcza, 1995-02-03 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | dżuma |
dżumy |
|
| D. | dżumy |
dżum |
|
| C. | dżumie |
dżumom |
|
| B. | dżumę |
dżumy |
|
| N. | dżumą |
dżumami |
|
| Ms. | dżumie |
dżumach |
|
| W. | dżumo |
dżumy |
Inne uwagi
Zwykle lp
2. plaga
Definicja
Wymowa
[dżuma]
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | plaga |
Połączenia
- dżuma naszych czasów
Cytaty
|
Manipulacja nie jest dżumą naszych czasów, nawet jeżeli tworząc telewizję, zwiększyliśmy obszar jej działania. źródło: NKJP: Nie daj się manipulacji moc jest z tobą, Cosmopolitan, 2001 |
|
|
Na wieść o ataku w synagodze główny rabin Rosji [...] przerwał wizytę w Izraelu i wrócił do Moskwy. Zażądał też, by najwyższe władze Rosji „natychmiast zareagowały” na ten incydent. - Rosję ogarnia brunatna dżuma. Musimy zjednoczyć się do walki z tym zgubnym zjawiskiem - oświadczył. źródło: NKJP: (PAP): Atak na synagogę, Dziennik Polski, 2006-01-12 |
|
|
Paranoja i cynizm to dżuma i cholera naszych czasów. źródło: NKJP: Jacek Santorski: Jak żyć, żeby nie zwariować, 2003 |
|
|
Wyścig szczurów został ogłoszony największą dżumą nowej Polski i wyśmiany przez zbuntowanych pijaków z kapel rockowych i hipisów literatury, dla których życiowa aktywność ogranicza się co najwyżej do sięgnięcia po blanta z marihuaną. źródło: NKJP: emka: Forma przetrwalnikowa, Dlaczego?, 2009-08-20 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | dżuma |
dżumy |
|
| D. | dżumy |
dżum |
|
| C. | dżumie |
dżumom |
|
| B. | dżumę |
dżumy |
|
| N. | dżumą |
dżumami |
|
| Ms. | dżumie |
dżumach |
|
| W. | dżumo |
dżumy |
Inne uwagi
Zwykle lp