UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

oszukać się

Chronologizacja

1564, SPXVI
Inne znaczenie: 'pomylić się'

Pochodzenie

Zob. oszukać

1. samego siebie

Definicja

wywołać u siebie przekonanie, że coś jest prawdą, choć tak nie jest

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  okłamać się

Cytaty

Po cóż więc wygłaszają swe oracje, po co smarują listy i podania? Aby oszukać się samemu, pocieszyć się i w siebie wmówić, że nie są winni albo że jakoś to będzie.

źródło: NKJP: Jan Błoński: Wszystkie sztuki Sławomira Mrożka, 1995

Natomiast oszustwo względem siebie będzie generować kolejne wewnętrzne kłamstwa - bo będziemy bronić niesłusznej sprawy, będziemy udawać przed sobą, że coś jest inne niż to czujemy, ale chcemy by nam dopasowało. I w efekcie wiele razy oszukamy się sami.

źródło: NKJP: Internet

W końcu stajemy się perfekcyjni i umiemy oszukać się tak, że sami jesteśmy święcie przekonani, że to nie prawda!

źródło: NKJP: Internet

Wystarczy trochę poczytać, zmienić swoje nastawienie. Np. boisz się pająka panicznie? Spróbuj się oszukać, oszukać swoje myślenie. Myśleć o pająku jak o czymś, co zaczyna cię fascynować.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oszukam się
oszukamy się
2 os. oszukasz się
oszukacie się
3 os. oszuka się
oszukają się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oszukałem się
+(e)m się oszukał
oszukałam się
+(e)m się oszukała
oszukałom się
+(e)m się oszukało
oszukaliśmy się
+(e)śmy się oszukali
oszukałyśmy się
+(e)śmy się oszukały
2 os. oszukałeś się
+(e)ś się oszukał
oszukałaś się
+(e)ś się oszukała
oszukałoś się
+(e)ś się oszukało
oszukaliście się
+(e)ście się oszukali
oszukałyście się
+(e)ście się oszukały
3 os. oszukał się
oszukała się
oszukało się
oszukali się
oszukały się

bezosobnik: oszukano się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oszukajmy się
2 os. oszukaj się
oszukajcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oszukałbym się
bym się oszukał
oszukałabym się
bym się oszukała
oszukałobym się
bym się oszukało
oszukalibyśmy się
byśmy się oszukali
oszukałybyśmy się
byśmy się oszukały
2 os. oszukałbyś się
byś się oszukał
oszukałabyś się
byś się oszukała
oszukałobyś się
byś się oszukało
oszukalibyście się
byście się oszukali
oszukałybyście się
byście się oszukały
3 os. oszukałby się
by się oszukał
oszukałaby się
by się oszukała
oszukałoby się
by się oszukało
oszukaliby się
by się oszukali
oszukałyby się
by się oszukały

bezosobnik: oszukano by się

bezokolicznik: oszukać się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: oszukawszy się

gerundium: oszukanie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. oszukanie się
oszukania się
D. oszukania się
oszukań się
C. oszukaniu się
oszukaniom się
B. oszukanie się
oszukania się
N. oszukaniem się
oszukaniami się
Ms. oszukaniu się
oszukaniach się
W. oszukanie się
oszukania się

odpowiednik aspektowy: oszukiwać się

Składnia

Rzosobowy + oszukać się +
(że ZDANIE)

Odesłania

Zob. też:

zwieść się

2. wzajemnie

Definicja

oszukać jeden drugiego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  okłamać się

Cytaty

1 kwietnia to prima aprilis, dzień, w którym ludzie dla żartu, dla dowcipu starają się oszukać się w drobnych sprawach.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 07.05.1999

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oszukam się
oszukamy się
2 os. oszukasz się
oszukacie się
3 os. oszuka się
oszukają się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oszukałem się
+(e)m się oszukał
oszukałam się
+(e)m się oszukała
oszukałom się
+(e)m się oszukało
oszukaliśmy się
+(e)śmy się oszukali
oszukałyśmy się
+(e)śmy się oszukały
2 os. oszukałeś się
+(e)ś się oszukał
oszukałaś się
+(e)ś się oszukała
oszukałoś się
+(e)ś się oszukało
oszukaliście się
+(e)ście się oszukali
oszukałyście się
+(e)ście się oszukały
3 os. oszukał się
oszukała się
oszukało się
oszukali się
oszukały się

bezosobnik: oszukano się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oszukajmy się
2 os. oszukaj się
oszukajcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oszukałbym się
bym się oszukał
oszukałabym się
bym się oszukała
oszukałobym się
bym się oszukało
oszukalibyśmy się
byśmy się oszukali
oszukałybyśmy się
byśmy się oszukały
2 os. oszukałbyś się
byś się oszukał
oszukałabyś się
byś się oszukała
oszukałobyś się
byś się oszukało
oszukalibyście się
byście się oszukali
oszukałybyście się
byście się oszukały
3 os. oszukałby się
by się oszukał
oszukałaby się
by się oszukała
oszukałoby się
by się oszukało
oszukaliby się
by się oszukali
oszukałyby się
by się oszukały

bezosobnik: oszukano by się

bezokolicznik: oszukać się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: oszukawszy się

gerundium: oszukanie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. oszukanie się
oszukania się
D. oszukania się
oszukań się
C. oszukaniu się
oszukaniom się
B. oszukanie się
oszukania się
N. oszukaniem się
oszukaniami się
Ms. oszukaniu się
oszukaniach się
W. oszukanie się
oszukania się

odpowiednik aspektowy: oszukiwać się

Składnia

Rzosobowy; pl + oszukać się + bez ograniczeń

3. pomylić się

Definicja

ponieść straty w związku z tym, że się niesłusznie myślało o kimś lub czymś jako o dobrym lub korzystnym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  naciąć się, przejechać się

Cytaty

Wielu się oszukało na wekslach, papierkach. [...] Łatwiej im w Danii kupić pięć TIR-ów towaru dla Kowalskiego, który płaci gotówką, a nie przelewem albo czekiem.

źródło: NKJP: Lidia Ostałowska: Cygańskie pałace mówią, skąd jesteśmy - zbudowane na wschodnią modłę, przy drogach. Taki instynkt. Jak ..., Gazeta Wyborcza, 1995-03-25

Czy to chodzi o to że filmy które nie odniosły sukcesu były mniej uniwersalne, a producenci się oszukali na scenariuszu i wyłożyli kasę?

źródło: NKJP: Internet

To [...] podejście szczerze boli młode nauczycielki, [...] zwłaszcza Dorotę, która jako pedagog mianowany spodziewała się innego traktowania, ale się oszukała. - Myślałam, że będę zarabiać zgodnie z kartą nauczyciela, ale ten pan płaci według kodeksu pracy.

źródło: NKJP: Sławomir Mizerski: Tylko ja tu obowiązuję, Polityka, 2002-05-11

Wprawdzie zarząd odpowiada za personel, ale trudno, czasem się można oszukać na ludziach.

źródło: NKJP: Henryk Worcell: Zaklęte rewiry, 1989

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oszukam się
oszukamy się
2 os. oszukasz się
oszukacie się
3 os. oszuka się
oszukają się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oszukałem się
+(e)m się oszukał
oszukałam się
+(e)m się oszukała
oszukałom się
+(e)m się oszukało
oszukaliśmy się
+(e)śmy się oszukali
oszukałyśmy się
+(e)śmy się oszukały
2 os. oszukałeś się
+(e)ś się oszukał
oszukałaś się
+(e)ś się oszukała
oszukałoś się
+(e)ś się oszukało
oszukaliście się
+(e)ście się oszukali
oszukałyście się
+(e)ście się oszukały
3 os. oszukał się
oszukała się
oszukało się
oszukali się
oszukały się

bezosobnik: oszukano się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oszukajmy się
2 os. oszukaj się
oszukajcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oszukałbym się
bym się oszukał
oszukałabym się
bym się oszukała
oszukałobym się
bym się oszukało
oszukalibyśmy się
byśmy się oszukali
oszukałybyśmy się
byśmy się oszukały
2 os. oszukałbyś się
byś się oszukał
oszukałabyś się
byś się oszukała
oszukałobyś się
byś się oszukało
oszukalibyście się
byście się oszukali
oszukałybyście się
byście się oszukały
3 os. oszukałby się
by się oszukał
oszukałaby się
by się oszukała
oszukałoby się
by się oszukało
oszukaliby się
by się oszukali
oszukałyby się
by się oszukały

bezosobnik: oszukano by się

bezokolicznik: oszukać się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: oszukawszy się

gerundium: oszukanie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. oszukanie się
oszukania się
D. oszukania się
oszukań się
C. oszukaniu się
oszukaniom się
B. oszukanie się
oszukania się
N. oszukaniem się
oszukaniami się
Ms. oszukaniu się
oszukaniach się
W. oszukanie się
oszukania się

Składnia

Rzosobowy + oszukać się +
(na KIM/CZYM)
Data ostatniej modyfikacji: 25.09.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj