UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pożreć

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp
W postaci: pożrzeć

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pożrę
pożremy
2 os. pożresz
pożrecie
3 os. pożre
pożrą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pożarłem
+(e)m pożarł
pożarłam
+(e)m pożarła
pożarłom
+(e)m pożarło
pożarliśmy
+(e)śmy pożarli
pożarłyśmy
+(e)śmy pożarły
2 os. pożarłeś
+(e)ś pożarł
pożarłaś
+(e)ś pożarła
pożarłoś
+(e)ś pożarło
pożarliście
+(e)ście pożarli
pożarłyście
+(e)ście pożarły
3 os. pożarł
pożarła
pożarło
pożarli
pożarły

bezosobnik: pożarto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pożryjmy
2 os. pożryj
pożryjcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pożarłbym
bym pożarł
pożarłabym
bym pożarła
pożarłobym
bym pożarło
pożarlibyśmy
byśmy pożarli
pożarłybyśmy
byśmy pożarły
2 os. pożarłbyś
byś pożarł
pożarłabyś
byś pożarła
pożarłobyś
byś pożarło
pożarlibyście
byście pożarli
pożarłybyście
byście pożarły
3 os. pożarłby
by pożarł
pożarłaby
by pożarła
pożarłoby
by pożarło
pożarliby
by pożarli
pożarłyby
by pożarły

bezosobnik: pożarto by

bezokolicznik: pożreć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pożarłszy

gerundium: pożarcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pożarcie
pożarcia
D. pożarcia
pożarć
C. pożarciu
pożarciom
B. pożarcie
pożarcia
N. pożarciem
pożarciami
Ms. pożarciu
pożarciach
W. pożarcie
pożarcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pożarty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pożarty
pożarty
pożarty
pożarte
pożarta
D. pożartego
pożartego
pożartego
pożartego
pożartej
C. pożartemu
pożartemu
pożartemu
pożartemu
pożartej
B. pożartego
pożartego
pożarty
pożarte
pożartą
N. pożartym
pożartym
pożartym
pożartym
pożartą
Ms. pożartym
pożartym
pożartym
pożartym
pożartej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pożarci
pożarci
pożarte
pożarte
D. pożartych
pożartych
pożartych
pożartych
C. pożartym
pożartym
pożartym
pożartym
B. pożartych
pożartych
pożartych
pożarte
N. pożartymi
pożartymi
pożartymi
pożartymi
Ms. pożartych
pożartych
pożartych
pożartych

Pochodzenie

Zob. żreć

1. ciastko

Definicja

pot. 
zjeść coś szybko i zachłannie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z jedzeniem

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pochłonąć, wchłonąć, wessać, wrąbać
hiperonimy:  zjeść

Połączenia

  • pożreć chleb, ciastko, czekoladę, danie, kaszę, mięso, ser, tort, wędlinę; jakieś ilości czegoś
  • pożreć w sekundę, w pośpiechu
  • pożreć z lubością, z łapczywością, ze smakiem
  • pożreć natychmiast, w okamgnieniu; od razu
  • chcieć, potrafić, zamierzać, zdążyć coś pożreć

Cytaty

Kiedy plasterki wędliny znalazły się w misce, nasz pies pożarł je, a raczej połknął w ciągu kilku sekund.

źródło: KWSJP: Piotr Korda: Zwierzęta też nie samym chlebem żyją, 1963

Bazyli pożarł tort, popił kawą, a mnie pozostał do zapłacenia pokaźny rachunek.

źródło: KWSJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

Do wieczora pożarliśmy z lubością, wspólnie, ten chleb, konserwę, no i ten piekielny ser.

źródło: KWSJP: Wincenty Galica: Tragiczny marsz ze śmiercią, Tygodnik Podhalański, 1999, nr 22

Składnia

bez ograniczeń + pożreć +
CO

2. o zwierzętach

Definicja

pot. 
o zwierzętach: zjeść kogoś lub coś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z jedzeniem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zjeść

Połączenia

  • krokodyl, lampart, lew, rekin pożarł; hieny, sępy, szakale, wilki; drapieżniki, dzikie zwierzęta pożarły kogoś/coś
  • rozszarpać i pożreć, upolować i pożreć
  • rzucić, zostawić kogoś/coś bestiom, krukom, lwom, psom, szczurom, wilkom na pożarcie

Cytaty

Ona zginęła przerażającą śmiercią na dalekiej obczyźnie, podobno pożarta przez rekiny czy krokodyle.

źródło: KWSJP: Zofia Solarzowa: Mój pamiętnik, 1985

Prefekt powinien tych obdartusów rzucić lwom na pożarcie.

źródło: KWSJP: Teodor Jeske-Choiński: Gasnące słońce, 1958

Składnia

bez ograniczeń + pożreć +
KOGO/CO

3. o ogniu

Definicja

pot. 
spalić wszystko

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Połączenia

  • ogień, płomień, pożar pożarł coś
  • pożreć drzazgę, pakuły; wsie, miasta
  • pożreć błyskawicznie

Cytaty

Ogień grzeje zimą, na nim pieczemy chleb i gotujemy strawę, ognia używamy do wypalania puszczy pod nowe uprawy. Lecz potrafi on pożreć domostwo, całą wieś, miasto.

źródło: KWSJP: Tomasz Kołodziejczak: Krew i kamień, 2003

Błękitny płomień strzelił, ogarnął pakuły i pożarł je w mgnieniu oka.

źródło: KWSJP: Jan Dobraczyński: Wyczerpać morze, 1972

Dinozaury pożarł pożar. Być może mezozoiczny świat nie odchodził w mroku i chłodzie, tylko w ogniu.

źródło: KWSJP: Karol Sabath: Nauka, Polityka, 2004

Składnia

Rznieżywotny + pożreć +
CO

4. fundusze

Definicja

pot. 
zużyć dużo czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pochłonąć

Połączenia

  • pożreć fundusze, majątek

Cytaty

Finansowej pomocy jednak na razie miasto nie dostało i wszystkie fundusze pożre pierwsza inwestycja.

źródło: KWSJP: Rajmund Wełnic: Mają dość lekcji na korytarzu, Głos Pomorza, 2006

Jeden wieczór w nocnym lokalu przy placu Clichy pożarł niemal połowę diet.

źródło: KWSJP: Aleksander Minkowski: Urlop na Tahiti, 1965

Zaskórniaki Zbyszka pożarła winiarnia.

źródło: KWSJP: Barbara Nawrocka: Gęsty las, 1965

A umowa, którą podpisałem, mówiła wyraźnie w którymś z punktów, że to na mnie spoczywała odpowiedzialność za ewentualne rozliczenia z fiskusem. Zaś ten pożarłby czterdzieści procent całej sumy.

źródło: KWSJP: Mariusz Ziomecki: Lato nieśmiertelnych, 2002

Składnia

Rznieżywotny + pożreć +
CO

5. przeciwnika

Definicja

pot. 
zniszczyć lub zdominować kogoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • wróg pożarł kogoś
  • pożreć opozycję, przeciwnika
  • pożreć na amen
  • próbować, zamierzać pożreć
  • skazać, wystawić kogoś na pożarcie

Cytaty

A życie jest brutalne, podstępne i trzeba umieć walczyć, by nie dać się pożreć, złamać, zniszczyć.

źródło: KWSJP: Wiesława Maria Korczyńska: Wróć..., 2001

Gdyby nie potęga i opór polskiego Kościoła, i gdyby nie opór inteligencji katolickiej, Polska zostałaby pożarta przez sowieckiego molocha.

źródło: KWSJP: Jerzy Malewski: Ptasznik z Wilna, 1991

Składnia

bez ograniczeń + pożreć +
KOGO

Frazeologizmy

ktoś rzuca kogoś/coś na pożarcie komuś
ktoś rzucił coś lwom na pożarcie
ktoś rzucił kogoś/coś na pożarcie komuś
Data ostatniej modyfikacji: 28.06.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json