UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pobożny

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

Od wyrażenia przyimkowego po Bogu 'według Boga'; zob. bóg

1. człowiek

Definicja

taki, który wierzy w Boga i żyje zgodnie z zasadami wiary

Noty o użyciu

Używany w nazwach własnych, np. Bolesław Pobożny, Henryk Pobożny, Ludwik Pobożny.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół

Relacje znaczeniowe

synonimy:  religijny, zbożny

Połączenia

  • pobożny człowiek, katolik, książę, lud; pobożna kobieta, matka, niewiasta; rodzina; pobożni ludzie; chasydzi, chrześcijanie, muzułmanie, wyznawcy (islamu), Żydzi; mężowie, władcy; parafianie, pielgrzymi; osoba pobożna
  • pobożny i bezbożny, pobożny i pracowity; uczony i pobożny

Cytaty

Najgorzej było chodzić do narzeczonej w październiku. Jej ojciec to był pobożny człowiek i w domu z rodziną odmawiał różaniec.

źródło: NKJP: I. Koba: Dłużej niż brytyjska para królewska, Tygodnik Ciechanowski, 2008-01-06

Wojska litewskie przecięły drogę wzdłuż Dźwiny pod Kircholmem. Chodkiewicz, niezwykle pobożny katolik, zarządził 40-godzinne modlitwy i spowiedź powszechną. Wojsko klęczało i modliło się, czekając na nieprzyjaciela.

źródło: NKJP: Wielki hetman pod Kircholmem: Dziennik Polski - Magazyn, 2001-03-09

[...] przeczytała notę poświęconą Teodorze. Była to pobożna kobieta, która w męskim przebraniu wstąpiła do klasztoru.

źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999

Elimelech zmarł 216 lat temu. Już za życia znany był z cudów i uzdrowień. Pobożni chasydzi przybywają do jego grobu co roku.

źródło: NKJP: (EWAF): Modlitwy u grobu cadyka, Dziennik Polski - Podkarpacie, 2002-03-06

Ostatnie dziesięć nocy ramadanu pobożni muzułmanie spędzą na modlitewnych czuwaniach w meczetach.

źródło: NKJP: Paweł Siwiec: Post i miłosierdzie, Dziennik Polski - Magazyn, 2001-11-16

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pobożny
pobożny
pobożny
pobożne
pobożna
D. pobożnego
pobożnego
pobożnego
pobożnego
pobożnej
C. pobożnemu
pobożnemu
pobożnemu
pobożnemu
pobożnej
B. pobożnego
pobożnego
pobożny
pobożne
pobożną
N. pobożnym
pobożnym
pobożnym
pobożnym
pobożną
Ms. pobożnym
pobożnym
pobożnym
pobożnym
pobożnej
W. pobożny
pobożny
pobożny
pobożne
pobożna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pobożni
pobożni
pobożne
pobożne
D. pobożnych
pobożnych
pobożnych
pobożnych
C. pobożnym
pobożnym
pobożnym
pobożnym
B. pobożnych
pobożnych
pobożnych
pobożne
N. pobożnymi
pobożnymi
pobożnymi
pobożnymi
Ms. pobożnych
pobożnych
pobożnych
pobożnych
W. pobożni
pobożni
pobożne
pobożne

Stopień wyższy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pobożniejszy
pobożniejszy
pobożniejszy
pobożniejsze
pobożniejsza
D. pobożniejszego
pobożniejszego
pobożniejszego
pobożniejszego
pobożniejszej
C. pobożniejszemu
pobożniejszemu
pobożniejszemu
pobożniejszemu
pobożniejszej
B. pobożniejszego
pobożniejszego
pobożniejszy
pobożniejsze
pobożniejszą
N. pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszą
Ms. pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pobożniejsi
pobożniejsi
pobożniejsze
pobożniejsze
D. pobożniejszych
pobożniejszych
pobożniejszych
pobożniejszych
C. pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszym
B. pobożniejszych
pobożniejszych
pobożniejszych
pobożniejsze
N. pobożniejszymi
pobożniejszymi
pobożniejszymi
pobożniejszymi
Ms. pobożniejszych
pobożniejszych
pobożniejszych
pobożniejszych

2. gest

Definicja

taki, który jest wyrazem czyjejś wiary i pozostaje w zgodzie jej zasadami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół

Połączenia

  • pobożna lektura; pobożne dzieła, fundacje, intencje; książki, pieśni; praktyki, uczynki; rozmyślania, westchnienia; życie pobożne

Cytaty

Przeżegnała się, ale wydało się jej, że opuściła fragment zamaszystego krzyża, więc powtórzyła pobożny gest. Wieczne odpoczywanie racz mu dać, Panie, ale czy pamiętam jeszcze jego rysy, pomyślała.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Bohiń, 1987

[...] ostatnie lata swego życia poświęcił pobożnym fundacjom i niezwykłej szczodrobliwości na rzecz Kościoła. To potomni przypisali mu fundację 77 kościołów, klasztorów i kaplic.

źródło: NKJP: Dzieło palatyna Piotra, Dziennik Polski - Pejzaż, 2002-01-19

Prawie całkowicie zamierało życie towarzyskie - ustawały przyjacielskie wizyty, odwiedziny w karczmach i wspólne zabawy. Zamiast tego brano udział w nabożeństwach, a jeśli się już spotykano, to tylko po to, aby wspólnie odmawiać pacierz, a czasem czytać pobożne książki.

źródło: NKJP: (PAP): Polskie posty, Dziennik Polski - Kraj, 1998-03-23

Władca był fundatorem kościołów, dobrodziejem dla klasztorów, zakładał nowe parafie i lokował miasta. Mógł więc być również fundatorem i donatorem uniwersytetu. Taka fundacja dodawała władzy prestiżu i splendoru, nie mniejszego niż wznoszone budowle czy inne pobożne dzieła.

źródło: NKJP: Stanisław Szczur: Papież Urban V i powstanie uniwersytetu w Krakowie w 1364 r., 1999

Najznakomitszą postacią wśród całej plejady kęczan był święty Jan Kanty. O nim pamiętamy i poprzez przypominanie Jego skromnego i pobożnego życia pokazujemy wartości nieprzemijające.

źródło: NKJP: (PIM): List i medal, Dziennik Polski - Oświęcim, 2002-08-10

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pobożny
pobożny
pobożny
pobożne
pobożna
D. pobożnego
pobożnego
pobożnego
pobożnego
pobożnej
C. pobożnemu
pobożnemu
pobożnemu
pobożnemu
pobożnej
B. pobożnego
pobożnego
pobożny
pobożne
pobożną
N. pobożnym
pobożnym
pobożnym
pobożnym
pobożną
Ms. pobożnym
pobożnym
pobożnym
pobożnym
pobożnej
W. pobożny
pobożny
pobożny
pobożne
pobożna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pobożni
pobożni
pobożne
pobożne
D. pobożnych
pobożnych
pobożnych
pobożnych
C. pobożnym
pobożnym
pobożnym
pobożnym
B. pobożnych
pobożnych
pobożnych
pobożne
N. pobożnymi
pobożnymi
pobożnymi
pobożnymi
Ms. pobożnych
pobożnych
pobożnych
pobożnych
W. pobożni
pobożni
pobożne
pobożne

Stopień wyższy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pobożniejszy
pobożniejszy
pobożniejszy
pobożniejsze
pobożniejsza
D. pobożniejszego
pobożniejszego
pobożniejszego
pobożniejszego
pobożniejszej
C. pobożniejszemu
pobożniejszemu
pobożniejszemu
pobożniejszemu
pobożniejszej
B. pobożniejszego
pobożniejszego
pobożniejszy
pobożniejsze
pobożniejszą
N. pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszą
Ms. pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pobożniejsi
pobożniejsi
pobożniejsze
pobożniejsze
D. pobożniejszych
pobożniejszych
pobożniejszych
pobożniejszych
C. pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszym
pobożniejszym
B. pobożniejszych
pobożniejszych
pobożniejszych
pobożniejsze
N. pobożniejszymi
pobożniejszymi
pobożniejszymi
pobożniejszymi
Ms. pobożniejszych
pobożniejszych
pobożniejszych
pobożniejszych

Frazeologizmy

pobożne życzenie
Data ostatniej modyfikacji: 04.09.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json