UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rzeka

Chronologizacja

1275, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	rzeka	rzeki
D.	rzeki	rzek

C.	rzece	rzekom
B.	rzekę	rzeki
N.	rzeką	rzekami
Ms.	rzece	rzekach
W.	rzeko	rzeki

Pochodzenie

psł. *rěka

1. woda

Definicja

woda płynąca od swych źródeł w kierunku ujścia ukształtowanym przez siebie korytem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia zbiorniki wodne

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ukształtowanie terenu

Połączenia

płytka; szeroka, wąska; turkusowa; brudna, czysta; górska, podziemna; lodowata; pienista; dzika, kapryśna, niegroźna, rwąca; wezbrana rzeka; bystre; bagniste; rybne; wezbrane; groźne, porywiste; lokalne; krakowskie, małopolskie, podhalańskie...; czeskie, islandzkie, niemieckie, polskie, słowackie... rzeki; rzeka głęboka; wartka; spławna; międzynarodowa; rzeki głębokie; powierzchniowe; graniczne, przygraniczne, transgraniczne; górskie, przymorskie; krakowskie, pomorskie...; polskie...
rzeki, stawy, rowy, lasy; rzeki i rzeczki; rzeki i potoki; lasy i rzeki; strumienie i rzeki
rzeka Drwęca, Łyna, Raba, Warta, Wisła ...
brzegi, koryto, linia brzegowa; dno, toń; dolny bieg, nurt, wody; źródła; zlewnia; czystość rzeki; poziom; dopływy, dorzecza, ujście; regulacja rzek
skok do rzeki; woda z rzeki; ryby z rzek
kładki, tereny nad rzeką
most, tamy, wał, zapora; wir na rzece; ryby w rzece; poziom wody w rzekach
rzeka płynie, płynęła, przepływa, spłynęła, wezbrała, wylewa; rzeki rozdzielają pasma górskie; zaczęły przybierać
obwałowania, skażenie, wylanie rzeki; zarybianie rzek
płynąć rzeką
spuszczać coś, wpuszczać coś, wpuszczanie czegoś do rzeki; wrzucić kogoś; stoczyć się do rzeki; wyciągnąć kogoś, wydobyć coś z rzeki
brnąć przez rzekę
utopić kogoś; zaginąć w rzece; pławić się; utonięcia, zarzucać wędkę w rzekach
problem (wielki) jak (wielka) rzeka
w dół, w górę rzeki

Cytaty

	Tymczasem Grzegorz Piotrowski, Leszek Pękala i Waldemar Chmielewski porwali księdza 19 października 1984 r. i - jak twierdzili podczas procesu - skatowanego wrzucili do rzeki tego samego dnia. źródło: NKJP: Włodzimierz Knap: Kto kazał zabić ks. Jerzego?, Dziennik Polski, 2002-12-10
	Jezioro jest wielkie. Wije się zatokami, jak dawniej rzeka, którą przegrodzono zaporą. źródło: NKJP: Kazimierz Orłoś: Cudowna melina, 1989
	A w dole płynęła cierpliwie na zachód albo raczej na południowy zachód rzeka Wilia, płynęła w tych stronach bardzo kręto, zataczając skomplikowane pętle [...]. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Bohiń, 1992
	Płynęła tam wielka rzeka dostarczająca roślinom wilgoci. źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1996
	Rzeka płynęła teraz przez ciemnozieloną dżunglę mangrową. źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek wśród łowców głów, 1996

Skróty

rz.

2. ciecz

Definicja

dużo jakiegoś płynu nieprzerwanie skądś wypływającego

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Połączenia

rzeka alkoholu; krwi; łez; mleka
powstrzymanie rzeki czegoś
zatrzymać rzekę czegoś
coś płynie rzeką

Cytaty

	Dopiero niedawno rząd zrozumiał, że bez powstrzymania rzeki nielegalnego alkoholu nie uda się wspomóc upadającego krajowego przemysłu spirytusowego. źródło: NKJP: Eugeniusz Twaróg: Przemyt w kieliszku, Dziennik Polski, 2002-10-07
	Być może po raz pierwszy w historii osiągnęliśmy niepodległość w sposób bezkrwawy. Ta rzeka krwi, która zwykle się lała bardzo często bezowocnie, tym razem nie popłynęła. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 19.01.1995
	Puenta odnalazła się sama, po trzech latach, gdy wróciłam ze szpitala z Nowonarodzoną i piersiami, które od wewnątrz rozsadzało zbyt obficie napływające mleko, rzeka mleka, której mała nie dawała rady wyssać. źródło: NKJP: Anna Nasiłowska: Księga początku, 2002
	Habitat Herlego zbudowano na zboczu ciasnego wąwozu dochodzącego do samego brzegu morza, pod wysokim nawisem Zębu; w porze drugiego słońca rwała tędy rzeka amoniaku i siarki. źródło: NKJP: Jacek Dukaj: W kraju niewiernych, 2005

Składnia

rzeka

CZEGO

3. dużo czegoś

Definicja

duża ilość czegoś, zwłaszcza wolno się przesuwającego, co występuje nieprzerwanie w danym momencie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Połączenia

nieprzebrana rzeka
rzeka błota; kwiatów; majątku; reklam; samochodów; tematów; ludzi, turystów, uciekinierów; złota
rzeka czegoś płynie, popłynęła, spłynęła, wypłynęła, wyschła

Cytaty

	Najpierw zagrała „najlepsza kapela świata” z Krzeptówek, a potem na malarkę Ewę Dyakowską-Berbekę spłynęła prawdziwa rzeka kwiatów od gratulujących przyjaciół. źródło: NKJP: Ojcu Świętemu na pamiątkę, Dziennik Polski - Podhale, 2002-06-17
	Ta droga prowadzi przez lessowy wąwóz. Po każdym większym deszczu schodzą tam błotne lawiny. Mało powiedzieć - to prawdziwa rzeka błota! źródło: NKJP: Iwona Sinkiewicz: Domy zjeżdżają wprost do rzeki, Echo Dnia, 2005-04-14
	Od szlabanu przy parkingu na Palenicy Białczańskiej płynie niemal przez cały czas drogą do Morskiego Oka rzeka turystów licząca nawet do dziesięciu tysięcy osób dziennie. źródło: NKJP: Stanisław Czubernat: Pierwsza pomoc, Tygodnik Podhalański nr 33, 1996
	Występ zespołu Ich Troje zapowiedziano na 21.00, a już o 19 szeroką ulicą Kopernika płynęła rzeka ludzi i samochodów. źródło: NKJP: W.Hagedorny: Michał Wiśniewski sprzedaje lodówki, Tygodnik Ciechanowski, 2007-09-10
	Drogą z Groznego w kierunku Inguszetii rwała wezbrana i wzburzona rzeka uciekinierów. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004

Składnia

rzeka

CZEGO

Frazeologizmy

ktoś kijem rzeki nie zawróci
ktoś wchodzi do tej samej rzeki
ktoś wszedł do tej samej rzeki
powieść rzeka
temat rzeka
za siedmioma górami, za siedmioma lasami
za siedmioma górami, za siedmioma rzekami

Przysłowia

Nie można wejść dwa razy do tej samej rzeki
Nie da się wejść dwa razy do tej samej rzeki

Data ostatniej modyfikacji: 12.02.2024