UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

próba

Chronologizacja

XVI w., Bańk
XVI w., Bor

Pochodzenie

niem. Probe

z p.-łac. proba 'próba, próbowanie'

Forma łacińska w związku etymologicznym z łac. probō 'próbuję, badam, oglądam, oceniam; czynię coś uznania godnym', które jest związane z łac. probus 'dobry, słuszny, stosowny' (Bor)

1. ucieczki

Definicja

podjęcie działań mających na celu zrobienie czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Ocena i wartościowanie ➔ wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

nieudana, udana; desperacka, rozpaczliwa próba; bezskuteczne próby; próby samobójcze
próba mediacji, nawiązania (kontaktu, rozmów), obalenia kogoś, samobójstwa, ucieczki, zreformowania czegoś
podjąć, ponowić próbę; podejmować, ponawiać próby

Cytaty

[...] zdawali sobie sprawę, że próba wykończenia Wiktora Suchowiaka może ich kosztować życie.

źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Początek, 1986

Nie powiodły się próby odwiedzenia mnie od tych planów.

źródło: NKJP: Barbara Ziembicka: Najprostszą drogą: rozmowy z artystami, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	próba	próby
D.	próby	prób

C.	próbie	próbom
B.	próbę	próby
N.	próbą	próbami
Ms.	próbie	próbach
W.	próbo	próby

2. w teatrze

Definicja

odbywające się przed właściwym występem spotkanie artystów mające na celu sprawdzenie ich umiejętności i dopracowanie szczegółów występu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność artystyczna człowieka ➔ teatr

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność artystyczna człowieka ➔ muzyka

Połączenia

ostatnia próba
próba aktorów; chóru, orkiestry, zespołu
próba w filharmonii, w operze, w teatrze
próba odbyła się/odbywa się gdzieś
chodzić na próby
uczestniczyć w próbie

Cytaty

Aktorzy mają próbę przed gościnnym występem [...]

źródło: NKJP: Henryka Wach-Malicka: Najważniejszy film mojego życia, Dziennik Zachodni, 2009-02-09

Po kilku miesiącach prób orkiestra zaczęła koncertować.

źródło: NKJP: (mir): Muzyka w remizie, Gazeta Krakowska, 2004-04-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	próba	próby
D.	próby	prób

C.	próbie	próbom
B.	próbę	próby
N.	próbą	próbami
Ms.	próbie	próbach
W.	próbo	próby

3. mikrofonu

Definicja

działanie mające na celu sprawdzenie czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Praca ➔ rodzaje pracy

CZŁOWIEK I TECHNIKA ➔ Urządzenia i maszyny ➔ funkcjonowanie urządzeń i maszyn

Połączenia

próba atomowa, jądrowa, nuklearna
próba dźwięku, mikrofonu
przeprowadzić/przeprowadzać próbę

Cytaty

Próba dźwięku odbyła się przed dwoma dniami.

źródło: NKJP: Modlą się w pustelni, pomagają samotnym w Zakopanem, Dziennik Polski, 2002-08-10

[...] na pokład weszło 150 komandosów i przy użyciu gazu łzawiącego obezwładniło ekologów protestujących przeciw francuskiej decyzji o wznowieniu prób atomowych na atolu.

źródło: NKJP: Robert Sołtyk: Francuzi zaatakowali statek Greenpeace, Gazeta Wyborcza, 1995-07-10

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	próba	próby
D.	próby	prób

C.	próbie	próbom
B.	próbę	próby
N.	próbą	próbami
Ms.	próbie	próbach
W.	próbo	próby

4. życiowa

Definicja

trudna sytuacja, z którą ktoś musi sobie poradzić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Stany psychiczne człowieka

Połączenia

ciężka; życiowa próba
wiele prób
(nie) wytrzymać próby
poddać/poddawać kogoś próbie
przetrwać próbę
wyjść zwycięsko z próby

Cytaty

W drodze mądrego kompromisu przyjęto ustawę zasadniczą.
Polsce udało się zwycięsko wyjść z niełatwej próby.

źródło: NKJP: Aleksander Hall: Dwa przedwiośnia, Gazeta Wyborcza, 1993-11-10

[...] waszą miłość czeka jeszcze wiele prób i wyrzeczeń.

źródło: NKJP: Anna Bryk: Siedem poziomów miłości, Cosmopolitan, 2000

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	próba	próby
D.	próby	prób

C.	próbie	próbom
B.	próbę	próby
N.	próbą	próbami
Ms.	próbie	próbach
W.	próbo	próby

5. literacka

Definicja

coś, co stanowi przykład czyichś umiejętności w jakiejś dziedzinie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność artystyczna człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:

próbka

Połączenia

udane próby; próby aktorskie, kompozytorskie, literackie, pisarskie
dać próbę

Cytaty

Tymczasem testowany w Widzewie Łukasz K. z Wisłoki ponownie dał próbę swoich strzeleckich umiejętności.

źródło: NKJP: (PACH): Przyglądają się?, Gazeta Krakowska, 2004-12-08

Jego udane próby kompozytorskie wskazują na wielką wrażliwość i wyczucie treści śpiewanych tekstów znanych autorów.

źródło: NKJP: (aw): Coś dla ucha, Dziennik Bałtycki, 2001-03-22

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	próba	próby
D.	próby	prób

C.	próbie	próbom
B.	próbę	próby
N.	próbą	próbami
Ms.	próbie	próbach
W.	próbo	próby

6. substancji

Definicja

niewielka ilość jakiejś substancji pobrana w celu oceny jej jakości i składu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii

Relacje znaczeniowe

synonimy:

próbka

Połączenia

próba krwi, powietrza, wody, żywności
pobrać; analizować, badać, przebadać próbę

Cytaty

[...] próba wody analizowana była dwukrotnie.

źródło: NKJP: Radioaktywność naturalna wody z ujęć podziemnych kredowej niecki łódzkiej, 2000

Pobrano także próby żywności oraz próby od osób przygotowujących i podających potrawy.

źródło: NKJP: (RAP): Siedmioro dzieci chorych, Gazeta Krakowska, 2005-06-11

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	próba	próby
D.	próby	prób

C.	próbie	próbom
B.	próbę	próby
N.	próbą	próbami
Ms.	próbie	próbach
W.	próbo	próby

7. respondentów

Definicja

nauk.

wyłoniona z jakiegoś zbioru grupa osób lub obiektów, na których przeprowadza się badania, a na ich podstawie orzeka się o właściwościach całego zbioru

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Działalność intelektualna człowieka

Połączenia

losowa, reprezentatywna próba
próba ankietowanych, respondentów

Cytaty

Badanie to objęło próbę 1389 respondentów pracujących w Wielkiej Brytanii i Irlandii [...]

źródło: NKJP: Ewa Glińska: Etnocentryzm/patriotyzm konsumencki na rynku piwa jako przejaw nostalgii polskich migrantów, 2009

Wspomniano też badania „Rzeczpospolitej”, prowadzone przez PBS na [...] reprezentatywnych próbach dorosłych mieszkańców.

źródło: NKJP: Sonda Rzeczpospolitej, Rzeczpospolita, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	próba	próby
D.	próby	prób

C.	próbie	próbom
B.	próbę	próby
N.	próbą	próbami
Ms.	próbie	próbach
W.	próbo	próby

8. złota

Definicja

zawartość określonego metalu szlachetnego w stopie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii

Połączenia

próba platyny, srebra, złota
srebro, złoto o jakiejś próbie

Cytaty

Witam, mam do sprzedania najdroższe pióro marki M. [...] Wykonane z platyny o próbie 950.

źródło: NKJP: Internet

Pierwszy raz w historii Polski wybito lokalną monetę o tak dużej próbie złota: 999,9 [...]

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	próba	próby
D.	próby	prób

C.	próbie	próbom
B.	próbę	próby
N.	próbą	próbami
Ms.	próbie	próbach
W.	próbo	próby

Inne uwagi

Zwykle lp

9. ...najwyższej próby

Definicja

książk.

jakość czegoś

Noty o użyciu

Zwykle używane w połączniu z przymiotnikiem, w wyrażeniach typu wysokiej, najwyższej próby.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Ocena i wartościowanie ➔ słownictwo oceniające

Połączenia

coś dobrej; wysokiej, najwyższej; niskiej, słabej próby

Cytaty

	Za tę postawę Mazowiecki dużo zapłacił, ale jestem pewien, że jej wysoka próba będzie coraz widoczniejsza w miarę oddalania się od dzisiejszego czasu. źródło: NKJP: Jerzy Jedlicki, Wariacje na temat grubej linii, Gazeta Wyborcza, 997-04-26
	O uroku poezji Białoszewskiego nie tyle decydują jej precyzyjne szwy filozoficzne, ile dobrej próby racjonalistyczny humor w podawaniu własnych koncepcji filozoficznych. źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1959
	Jednak legendarną sławę zyskał tylko Bem, faktyczny dowódca armii węgierskiej w Siedmiogrodzie. Pokazał kunszt wodzowski najwyższej próby, niezwykle zdolności organizacyjne, hart ducha i upór. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Historia Powszechna. Wiek XIX, 2008
	Minister kultury uważa, że telewizja wyrządza szkodę obywatelom, nadając programy niskiej próby. źródło: NKJP: Więcej patriotyzmu, Dziennik Polski, 2008-07-03
	Narracja jest płynna, bo choć w pierwszej osobie, niezauważenie przechodzi w narratora wszystkowiedzącego, co dodaje powieści dodatkowego waloru. Dialogi są najwyższej próby – cięte i ekspresyjne. źródło: KWJP: Joanna Kapica-Curzytek Tytuł: Próba sił, Esensja, 2013-12-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	próba	próby
D.	próby	prób

C.	próbie	próbom
B.	próbę	próby
N.	próbą	próbami
Ms.	próbie	próbach
W.	próbo	próby

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

coś wytrzymało próbę czasu
coś przeszło próbę czasu
coś przetrwało próbę czasu
coś wytrzymuje próbę czasu
coś przechodzi próbę czasu
godzina próby
chwila próby
metoda prób i błędów
na próbę
dla próby
próba dzielności
próba generalna
próba ognia
próba ogniowa
próba wątrobowa
ślepa próba
wysokiej próby
pierwszej próby
najwyższej próby

Data ostatniej modyfikacji: 29.07.2025