Chronologizacja
Pochodzenie
łac. luxus
1. bogactwo
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka dom/inne miejsca zamieszkania i ich otoczenie
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse własność
Połączenia
- duży, niewyobrażalny, wielki; prawdziwy, wątpliwy luksus
- luksus na co dzień; luksus na kredyt; luksus ponad miarę; luksus za pieniądze podatnika
- luksus i bezpieczeństwo, luksus i bogactwo, luksus i elegancja, luksus i komfort, luksus i rozrywka, luksus i zbytek
- odrobina; szczyt; oznaka, przejaw, symbol, synonim, znamię; enklawa, oaza luksusu
- bez (żadnych) luksusów
- życie w luksusie
- pełen luksusu
- luksus kosztuje
- kochać, lubić; zapewniać komuś luksus
- przywyknąć do luksusu
- wypoczywać, żyć w luksusie
- luksus po włosku (po amerykańsku, po polsku...)
Cytaty
|
Portfel Piotra szybko się opróżniał i chłopak zrozumiał, że za luksus płaci się słono. źródło: NKJP: Dziennik Polski, Radość z kopyta, 2001-05-11 |
|
|
Szałas zbudowany był z grubych bierwion górskich drzew, poprzetykanych mchem chroniącym przed wiatrem, który na tej wysokości nawet latem potrafi przejąć chłodem. Niewątpliwie nie był to luksus, ale niezłe schronienie przed śniegiem i mrozem. źródło: NKJP: Elżbieta Hajnicz: Przekraczając światło, 1996 |
|
|
Nie da rady, można sobie ironizować i wszyscy to czynimy, ale luksus daje radochę. źródło: NKJP: Andrzej Horubała: Farciarz, 2002 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | luksus |
luksusy |
|
| D. | luksusu |
luksusów |
|
| C. | luksusowi |
luksusom |
|
| B. | luksus |
luksusy |
|
| N. | luksusem |
luksusami |
|
| Ms. | luksusie |
luksusach |
|
| W. | luksusie |
luksusy |
Inne uwagi
Zwykle lp
2. dla nielicznych
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse własność
Połączenia
- luksus porażki, straty; luksus posiadania kogoś/czegoś
- luksus dla najbogatszych, dla nielicznych
- wygody i luksusy
- coś jest luksusem
- pozwolić sobie na luksusy; opływać w luksusy; nie móc sobie pozwolić na luksus czegoś
Cytaty
|
Jeździli co roku na przydziałowe, rodzinne wczasy do Darłowa. To był wtedy luksus, ojciec dostawał skierowanie po znajomości. źródło: NKJP: Manuela Gretkowska, Piotr Pietucha: Sceny z życia pozamałżeńskiego, 2003 |
|
|
Kolejki powojenne były o wiele skromniejsze, stało się w nich, aby zdobyć codzienne, skromne dobra. Oczywiście, stało się też po luksusy - na przykład pomarańcze lub cytryny. źródło: NKJP: Dziennik Polski, Pejzaż, 2002-10-12 |
|
|
Biednego miasta nie stać na luksus utrzymywania w samym centrum tak wielkiego trawnika, będącego dziś jedynie wybiegiem dla psów. źródło: NKJP: Dziennik Polski, Tęskniąc za kozami, 2001-02-05 |
|
|
Dla naszych gości będzie to mecz ostatniej szansy. My także nie możemy sobie pozwolić na luksus remisu. źródło: NKJP: Dziennik Polski, Punkt, ale jakże cenny, 2001-06-05 |
|
|
Dopóki [...] zmianie nie ulegnie polityka mająca na celu zmniejszenie wydatków socjalnych (zasiłki, „becikowe”, „senioralne”) i przeznaczenie tych pieniędzy na redukcję kosztów pracy, obecna trudna sytuacja szybko się nie zmieni i umowa o pracę będzie luksusem dla nielicznych. źródło: NKJP: Tomasz Bar: Praktyczne porady finansowe, 2006 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | luksus |
luksusy |
|
| D. | luksusu |
luksusów |
|
| C. | luksusowi |
luksusom |
|
| B. | luksus |
luksusy |
|
| N. | luksusem |
luksusami |
|
| Ms. | luksusie |
luksusach |
|
| W. | luksusie |
luksusy |
Składnia
|
+ | luksus | + |
(CZEGO)
|