Chronologizacja
Datacja niepewna
Pochodzenie
psł. *grivьna 'ozdoba na szyję, naszyjnik'
Nazwa ozdoby na szyję, wykonanej z drogiego metalu, stała się w warunkach handlu wymiennego jednostką płatniczą (monetarną i wagową). Określona ilość drogiego kruszcu, służąca jako jednostka płatnicza, była też dawniej miarą wyznaczanych kar pieniężnych, skąd dzisiejsze zn. 'kara pieniężna'.
1. kara
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse podatki, opłaty, świadczenia pieniężne
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | kara |
Połączenia
- jednorazowa; maksymalna, najwyższa, niewielka, niska; proponowana, przewidywana grzywna; grzywna finansowa, pieniężna; wysokie grzywny; grzywny administracyjne, sądowe, skarbowe
- grzywna za brak wpisu do rejestru, za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, za nielegalne przekroczenie granicy, za przekroczenia drogowe, za przejazd (tramwajem, autobusem) bez biletu, za przestępstwa (budowlane), za rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji, za wykroczenia...
- groźba; kara, sankcja; kwota, suma, wysokość; ileś franków, dolarów, złotych grzywny; zamiana grzywny na areszt, na (zastępczą) karę pozbawienia wolności, na pracę społecznie użyteczną; egzekucja grzywny
- coś podlega grzywnie
- dostać, otrzymać; nałożyć/nakładać, nakazać, określić, orzec/orzekać, ustalić, wlepić, wymierzyć komuś, zasądzić, zastosować; uiścić, zapłacić/płacić grzywnę; ściąganie, umorzenie grzywny
- grozić, ukarać grzywną
- narazić się, skazać na grzywnę
Cytaty
|
Według art. 15 Ustawy o wychowaniu w trzeźwości nie można sprzedawać alkoholu osobom poniżej 18. roku życia. Art. 43 mówi, że osoba sprzedająca lub podająca alkohol nieletnim podlega karze grzywny lub pozbawienia wolności do dwóch lat. źródło: NKJP: Robert Rybarczyk: Rajd dwóch 15-latków po warszawskich sklepach monopolowych i pubach, Gazeta Wyborcza, 1996-04-16 |
|
|
Żeby kara była dla skazanego odczuwalna finansowo, miał on zapłacić nie tylko grzywnę, ale także pokryć koszty i opłaty sądowe, wynoszące łącznie ponad 1700 zł. źródło: NKJP: R. Nadaj: Płoński policjant straci pracę przez łapówkę, Tygodnik Ciechanowski, 2008-01-20 |
|
|
Dla egzekwowania rozbiórek nadzór budowlany może nakładać grzywny nawet 500 zł za każdy metr kwadratowy powierzchni budynku, co każdego doprowadzi do bankructwa. źródło: NKJP: (KS): Urzędnik do sądu, Dziennik Polski, 2002-06-29 |
|
|
Sąd grodzki ukarał grzywną dwóch raciborzan, których straż miejska zatrzymała podczas spożywaniu alkoholu w miejscu publicznym. źródło: NKJP: Z notatnika strażnika, Nowiny Raciborskie, 2003-09-24 |
|
|
Zupełnie niedawno policjanci zostali zobowiązani do wystawiania mandatów za przekroczenia przepisów kodeksu drogowego na podstawie tzw. taryfikatora. Jest to publikowany w Dzienniku Ustaw wykaz wysokości grzywien za poszczególne rodzaje wykroczeń. źródło: NKJP: (KUZ): Sport to zdrowie, Dziennik Polski, 2001-04-03 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | grzywna |
grzywny |
|
| D. | grzywny |
grzywien |
|
| C. | grzywnie |
grzywnom |
|
| B. | grzywnę |
grzywny |
|
| N. | grzywną |
grzywnami |
|
| Ms. | grzywnie |
grzywnach |
|
| W. | grzywno |
grzywny |
2. jednostka masy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ciężar
Połączenia
- ileś grzywien srebra, złota
Cytaty
|
Własnością bożogrobców stał się Chodów z Wolą Chodowską oraz sołectwem w Podmiejskiej Woli w roku 1404: kupili wtedy za 1400 grzywien srebra tę majętność od Jana i jego brata, kasztelana wojnickiego Mikołaja. źródło: NKJP: (WOJ): Chodów bożogrobców, Dziennik Polski, 2000-07-17 |
|
|
A może Kinga po prostu onieśmielała księcia? Stała za nią potęga Węgier i czterdziestu tysięcy grzywien złota posagu - fortuna jak na owe czasy. źródło: NKJP: Paweł Wroński: ŚWIĘTA KINGA, Gazeta Wyborcza, 1999-06-12 |
|
|
Przybywszy do obozu cesarskiego przysiągł w imieniu swoim i narodu, że wypędzając starszego brata Władysława nie zamierzano obrazić majestatu cesarskiego. Obiecał zapłacić cesarzowi 2000 grzywien srebra, książętom Rzeszy Niemieckiej 1000, dworzanom 200 a ponadto 20 grzywien złota cesarzowej jako karę za niestawiennictwo przed obliczem cesarza na wezwanie i niezłożenie hołdu lennego. źródło: NKJP: Tadeusz Wasilewski: Poczet Królów Polskich, 1978 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | grzywna |
grzywny |
|
| D. | grzywny |
grzywien |
|
| C. | grzywnie |
grzywnom |
|
| B. | grzywnę |
grzywny |
|
| N. | grzywną |
grzywnami |
|
| Ms. | grzywnie |
grzywnach |
|
| W. | grzywno |
grzywny |
Składnia
|
+ | grzywna | + |
CZEGO
|
3. jednostka pieniężna
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse waluta
Połączenia
- ileś grzywien posagu
- wieźć (ze sobą), zapisać (komuś w posagu), zapłacić ileś grzywien
- kupić, sprzedać coś za ileś grzywien
Cytaty
|
Pierwsze zapiski, dotyczące Klęczan, pochodzą z XV wieku, z czasów, gdy należały one do Sopichowskich - i traf chce, że dotyczą spraw finansowych: w 1490 r. otóż rodzeństwo Jan i Dorota Sopichowscy zastawili Klęczany, […], połowę Księżomostu i lasu Gozd, a także swe udziały w Trzcianie, Janowi z Broniszowa a conto 500 grzywien . źródło: NKJP: Nigdy na klęczkach, Dziennik Polski, 2002-03-13 |
|
|
Drugą żoną Przedbora była Elżbieta, córka Olbrachta ze Szternbergu, którą poślubił ok. 1442 r. Zapisał jej wtenczas 1000 grzywien posagu i wiana na Nakle, Hartmana Młynie, Witowie, Woźnikach, Białej i Rędzinach. źródło: NKJP: Alicja Szymczakowa: Szlachta sieradzka w XV w. : magnifici et generosi, 1999 |
|
|
Według postanowień przywileju sołtys posiadał łąki położone między łąkami należącymi do kmieci. Wolno mu było stawiać jazy oraz prowadzić w granicach wsi hodowlę stadniny koni, bydła rogatego i nierogacizny. Zezwolono mu na polowanie na dzikie ptactwo. Z 2 łanów sołtys płacił 1 fertona wiecznego, zaś kmiecie pół grzywny. źródło: NKJP: Stanisław Marian Zajączkowski: Lokacje osad wiejskich na prawie niemieckim na obszarze przedrozbiorowego powiatu łęczyckiego do lat siedemdziesiątych szesnastego wieku, 2003 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | grzywna |
grzywny |
|
| D. | grzywny |
grzywien |
|
| C. | grzywnie |
grzywnom |
|
| B. | grzywnę |
grzywny |
|
| N. | grzywną |
grzywnami |
|
| Ms. | grzywnie |
grzywnach |
|
| W. | grzywno |
grzywny |