UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zdobycz

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

Od: przedrostkowego czasownika z-dobyć 'odebrać przemocą, zagarnąć w walce' : 'osiągnąć, uzyskać'; zob. dobyć

1. wojenna

Definicja

coś, co zostało uzyskane z trudnością albo w wyniku jakiejś wyczerpującej walki bądź rywalizacji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  trofeum

Połączenia

  • główna, ostatnia; potencjalna, łatwa; cenna, duża, wielka, wspaniała; pożądana zdobycz; zdobycz bramkowa, punktowa; dotychczasowe, kolejne, przyszłe; liczne; medalowe; niemieckie, polskie, rosyjskie... zdobycze; zdobycze wojenne; seksualne, socjalne, terytorialne
  • zdobycze demokracji, feminizmu, rewolucji, socjalizmu
  • podział zdobyczy
  • wypatrywać zdobyczy
  • wracać bez zdobyczy
  • walczyć o zdobycz
  • wrócić ze zdobyczą

Cytaty

Olbrzymia zdobycz przypadła zwycięzcom. Całkowite uzbrojenie otrzymali wszyscy [...].

źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1951

Kolejną okazją do powiększenia zdobyczy punktowej będzie mecz z ekipą z Sosnowca.

źródło: NKJP: (asr): Ważne zwycięstwo, Nowiny Raciborskie, 2007-11-06

W pułapkę wpadła okazała sarna, co wielce ucieszyło kłusownika. Długo nie nacieszył się zdobyczą.

źródło: NKJP: A.Fidrysiak: Święta bez pasztetu z dziczyzny, Tygodnik Ciechanowski, 2003-12-22

[...] zostawili tutaj swoje najcenniejsze zdobycze z podróży po świecie.

źródło: NKJP: Janusz Krzeszowski: Są dumni ze swojej szkoły, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-05-12

Cesarz Francuzów nie uznawał porządku ustalonego na kongresie wiedeńskim. By ten porządek zniszczyć, musiał pokonać wroga Włoch, czyli Austrię. Myślał także o zdobyczach terytorialnych.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zdobycz
zdobycze
D. zdobyczy
zdobyczy
C. zdobyczy
zdobyczom
B. zdobycz
zdobycze
N. zdobyczą
zdobyczami
Ms. zdobyczy
zdobyczach
W. zdobyczy
zdobycze

2. nauki

Definicja

coś, co uznaje się za znaczne osiągnięcie w jakiejś dziedzinie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka działalność naukowa

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  osiągnięcie

Połączenia

  • podstawowe; najnowsze, nowoczesne zdobycze; zdobycze cywilizacyjne, naukowe, techniczne
  • zdobycze cywilizacji, kultury, nauki, techniki, technologii, wiedzy; fizyki, medycyny, muzyki, psychologii
  • korzystać ze zdobyczy
  • wykorzystywać zdobycze

Cytaty

Naukowcy opracowali metodę odtwarzania utraconych kości z komórek szpiku kostnego, pobranych od pacjenta. Nowatorska technika, wykorzystująca najnowsze zdobycze biologii molekularnej i biotechnologii, została już przetestowana na zwierzętach.

źródło: NKJP: (SN): Kości z probówki, Dziennik Polski, 2000-07-10

Zadaniem współczesnej szkoły jest przygotowanie człowieka do twórczego uczestnictwa w cywilizacji. Oznacza to [...] umiejętność korzystania ze zdobyczy technicznych i kulturowych współczesnego świata [...].

źródło: NKJP: Krzysztof Szmidt: Twórczość i pomoc w tworzeniu w perspektywie pedagogiki społecznej, 2001

[...] najważniejsze jest, by lekarze mieli możliwość otrzymywania bieżących informacji o zdobyczach światowej medycyny [...]

źródło: NKJP: (AB): Trzeba wiedzy i rozsądku, Gazeta Krakowska, 2005-02-14

W Ameryce, z trudem łagodzącej napięcia rasowe, rosnąca liczba małżeństw mieszanych to zdobycz cywilizacji i wszelka ich krytyka jest niepoprawna politycznie.

źródło: NKJP: Rafał Geremek: Młość nie jest ślepa na kolor, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zdobycz
zdobycze
D. zdobyczy
zdobyczy
C. zdobyczy
zdobyczom
B. zdobycz
zdobycze
N. zdobyczą
zdobyczami
Ms. zdobyczy
zdobyczach
W. zdobyczy
zdobycze

Inne uwagi

Zwykle lm

Składnia

bez ograniczeń + zdobycz +
CZEGO
bez ograniczeń + zdobycz +
JAKA
Data ostatniej modyfikacji: 22.05.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json