UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pokrajać

częściej pokroić

Chronologizacja

SPXVI, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. krajać

1. cebulę

Definicja

krając, podzielić na wiele małych części

Warianty

  • częściej pokroić

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia

Połączenia

  • pokrajać baraninę, flaki, kiełbasę, mięso, pieczeń, rybę, słoninę, szynkę, wędzonkę, wieprzowinę, wołowinę; cebulę, cytrynę, czosnek, jabłka, jarzyny, kapustę, marchew, ogórki, pora, selera, włoszczyznę, ziemniaki; talarki
  • pokrajać nożem
  • pokrajać na cząstki, na części, na ćwiartki, na kawałki, na listki, na plasterki, na plastry, na połówki, na pół
  • pokrajać w cząstki, w ćwiartki, w kawałki, w kosteczkę, w kostkę, w krążki, w ósemki, w paseczki, w pasemka, w paski, w plasterki, w plastry, w półplasterki, w słupki, w talarki
  • pokrajać cienko, drobno, misternie, nierówno, ukośnie, wzdłuż, w poprzek
  • można pokrajać
  • pokrajać i nasolić, pokrajać i odstawić na bok, pokrajać i udusić na maśle, tłuszczu..., pokrajać i ułożyć na półmisku, pokrajać i wrzucić do zupy, pokrajać i zalać octem; oczyścić i pokrajać; pokrajana i podana potrawa, pokrajana i podduszona cebula

Cytaty

Pani Szymbartowa postawiła na stole jakieś mizerne jadło, pokrajała cienkie kromki chleba i smarowała je masłem, czyniąc to w sposób przedziwny [...].

źródło: NKJP: Kornel Makuszyński: Szaleństwa Panny Ewy, 1957

Dzidzia energicznie zakręciła łyżką w garnku: kluski miały dosyć. Zestawiła je i postawiła małą patelenkę: akurat słonina stopi się, zanim ona pokraje mięso.

źródło: NKJP: Zofia Chądzyńska: Przez ciebie, Drabie!, 1969

Posypać ciasto gęsto surowymi poziomkami, malinami, gotowanymi z cukrem wiśniami, lub agrestem bez soku i pokryć sztywną pianą z 6 białek, wymieszaną z pół funtem przesianego cukru i wstawić na 15 minut w piec, aby z wierzchu ogień złapał. Wtedy, póki gorące, pokrajać ostrym nożem na kawałki, podając następnie na zimno.

źródło: NKJP: Smakosz: Wiosenne owoce, Dziennik Polski - Pejzaż, 2001-06-16

Z piekarni, też jedynej, przytaszczono w koszach wiklinowych kilka bochenków chleba i pokrajano go w pośpiechu w grube pajdy.

źródło: NKJP: Tadeusz Nowak: Półbaśnie, 1976

Pieczywo podaje się na ogół do wyboru w kilku gatunkach, a co najmniej w dwóch [...]. Pieczywo powinno być świeże i równo pokrajane.

źródło: NKJP: Tadeusz Rojek: Jak to się je: savoir-vivre przy stole, 1994

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokraję
pokrajemy
2 os. pokrajesz
pokrajecie
3 os. pokraje
pokrają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokrajałem
+(e)m pokrajał
pokrajałam
+(e)m pokrajała
pokrajałom
+(e)m pokrajało
pokrajaliśmy
+(e)śmy pokrajali
pokrajałyśmy
+(e)śmy pokrajały
2 os. pokrajałeś
+(e)ś pokrajał
pokrajałaś
+(e)ś pokrajała
pokrajałoś
+(e)ś pokrajało
pokrajaliście
+(e)ście pokrajali
pokrajałyście
+(e)ście pokrajały
3 os. pokrajał
pokrajała
pokrajało
pokrajali
pokrajały

bezosobnik: pokrajano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokrajmy
2 os. pokraj
pokrajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokrajałbym
bym pokrajał
pokrajałabym
bym pokrajała
pokrajałobym
bym pokrajało
pokrajalibyśmy
byśmy pokrajali
pokrajałybyśmy
byśmy pokrajały
2 os. pokrajałbyś
byś pokrajał
pokrajałabyś
byś pokrajała
pokrajałobyś
byś pokrajało
pokrajalibyście
byście pokrajali
pokrajałybyście
byście pokrajały
3 os. pokrajałby
by pokrajał
pokrajałaby
by pokrajała
pokrajałoby
by pokrajało
pokrajaliby
by pokrajali
pokrajałyby
by pokrajały

bezosobnik: pokrajano by

bezokolicznik: pokrajać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pokrajawszy

gerundium: pokrajanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pokrajanie
pokrajania
D. pokrajania
pokrajań
C. pokrajaniu
pokrajaniom
B. pokrajanie
pokrajania
N. pokrajaniem
pokrajaniami
Ms. pokrajaniu
pokrajaniach
W. pokrajanie
pokrajania

imiesłów przymiotnikowy bierny: pokrajany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pokrajany
pokrajany
pokrajany
pokrajane
pokrajana
D. pokrajanego
pokrajanego
pokrajanego
pokrajanego
pokrajanej
C. pokrajanemu
pokrajanemu
pokrajanemu
pokrajanemu
pokrajanej
B. pokrajanego
pokrajanego
pokrajany
pokrajane
pokrajaną
N. pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajaną
Ms. pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pokrajani
pokrajani
pokrajane
pokrajane
D. pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych
C. pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
B. pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych
pokrajane
N. pokrajanymi
pokrajanymi
pokrajanymi
pokrajanymi
Ms. pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych

odpowiednik aspektowy: krajać

Inne uwagi

Spotykane użycia form aspektu niedokonanego: pokrajam, pokrajasz, pokraja, pokrajamy, pokrajacie, pokrajają, pokrajaj, pokrajajmy, pokrajajcie, które uważane są za niepoprawne

Składnia

bez ograniczeń + pokrajać +
CO + (na CO | w CO) + (CZYM)

2. pacjenta

Definicja

pot. 
przeprowadzić zabieg chirurgiczny lub sekcję zwłok

Warianty

  • częściej pokroić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Cytaty

Gdy po paru godzinach wzięto mnie na stół, konował tak mi palec pokrajał, że do dziś mam koślawy.

źródło: NKJP: Ewa Berberyusz: Moja teczka, 2006

„Pan by kazał pokrajać mamusię - doradzała mu Melania. - Na pewno wykryliby truciznę, którą jej dosypywała ta opiekunka”.

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

Pewien Niemiec nazwiskiem Robert Koch wyruszył do Kalkuty. W pokrajanych przez siebie zwłokach czterdziestu zmarłych na cholerę znalazł dziwne bakterie w kształcie przecinków, chociaż właściwie były one raczej kropkami, znakami przestankowymi, które zamykały życie.

źródło: NKJP: Lucjan Wolanowski: Upał i gorączka, 1970

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokraję
pokrajemy
2 os. pokrajesz
pokrajecie
3 os. pokraje
pokrają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokrajałem
+(e)m pokrajał
pokrajałam
+(e)m pokrajała
pokrajałom
+(e)m pokrajało
pokrajaliśmy
+(e)śmy pokrajali
pokrajałyśmy
+(e)śmy pokrajały
2 os. pokrajałeś
+(e)ś pokrajał
pokrajałaś
+(e)ś pokrajała
pokrajałoś
+(e)ś pokrajało
pokrajaliście
+(e)ście pokrajali
pokrajałyście
+(e)ście pokrajały
3 os. pokrajał
pokrajała
pokrajało
pokrajali
pokrajały

bezosobnik: pokrajano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokrajmy
2 os. pokraj
pokrajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokrajałbym
bym pokrajał
pokrajałabym
bym pokrajała
pokrajałobym
bym pokrajało
pokrajalibyśmy
byśmy pokrajali
pokrajałybyśmy
byśmy pokrajały
2 os. pokrajałbyś
byś pokrajał
pokrajałabyś
byś pokrajała
pokrajałobyś
byś pokrajało
pokrajalibyście
byście pokrajali
pokrajałybyście
byście pokrajały
3 os. pokrajałby
by pokrajał
pokrajałaby
by pokrajała
pokrajałoby
by pokrajało
pokrajaliby
by pokrajali
pokrajałyby
by pokrajały

bezosobnik: pokrajano by

bezokolicznik: pokrajać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pokrajawszy

gerundium: pokrajanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pokrajanie
pokrajania
D. pokrajania
pokrajań
C. pokrajaniu
pokrajaniom
B. pokrajanie
pokrajania
N. pokrajaniem
pokrajaniami
Ms. pokrajaniu
pokrajaniach
W. pokrajanie
pokrajania

imiesłów przymiotnikowy bierny: pokrajany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pokrajany
pokrajany
pokrajany
pokrajane
pokrajana
D. pokrajanego
pokrajanego
pokrajanego
pokrajanego
pokrajanej
C. pokrajanemu
pokrajanemu
pokrajanemu
pokrajanemu
pokrajanej
B. pokrajanego
pokrajanego
pokrajany
pokrajane
pokrajaną
N. pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajaną
Ms. pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pokrajani
pokrajani
pokrajane
pokrajane
D. pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych
C. pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
B. pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych
pokrajane
N. pokrajanymi
pokrajanymi
pokrajanymi
pokrajanymi
Ms. pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych

odpowiednik aspektowy: krajać

Inne uwagi

Spotykane użycia form aspektu niedokonanego: pokrajam, pokrajasz, pokraja, pokrajamy, pokrajacie, pokrajają, pokrajaj, pokrajajmy, pokrajajcie, które uważane są za niepoprawne

Składnia

Rzosobowy + pokrajać +
KOGO/CO

3. kraj

Definicja

podzielić na wiele mniejszych części

Warianty

  • częściej pokroić

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  podzielić

Cytaty

[Artykuł] piąty traktatu północnoatlantyckiego zakłada, że „każdy atak na jedno lub kilka państw sojuszu będzie traktowany jako atak przeciwko wszystkim”. Takiego zobowiązania nie można [...] lekkomyślnie rozciągać na tak grząski i śliski teren, jak pokrajana w etniczną szachownicę Europa Wschodnia.

źródło: NKJP: Leopold Unger: Więdnąca róża wiatrów, Gazeta Wyborcza, 1993-10-30/1993-11-01

Czyżewski w gimnazjum także nastał później. Pamiętajmy przede wszystkim, że nalewanie własnej treści do butelek znanych tylko z etykiety było w latach końca pierwszej wojny światowej, w Europie pokrajanej frontami, bez cyrkulacji książek i czasopism, nie tylko możliwe, lecz praktykowane.

źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1959

Można się zabawić metodą, jaką ścigano pomyłki Homera, i z jej pomocą pokrajać na kawałki i rozdzielić między kilku autorów każdy z poematów epickich w literaturze.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokraję
pokrajemy
2 os. pokrajesz
pokrajecie
3 os. pokraje
pokrają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokrajałem
+(e)m pokrajał
pokrajałam
+(e)m pokrajała
pokrajałom
+(e)m pokrajało
pokrajaliśmy
+(e)śmy pokrajali
pokrajałyśmy
+(e)śmy pokrajały
2 os. pokrajałeś
+(e)ś pokrajał
pokrajałaś
+(e)ś pokrajała
pokrajałoś
+(e)ś pokrajało
pokrajaliście
+(e)ście pokrajali
pokrajałyście
+(e)ście pokrajały
3 os. pokrajał
pokrajała
pokrajało
pokrajali
pokrajały

bezosobnik: pokrajano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. pokrajmy
2 os. pokraj
pokrajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. pokrajałbym
bym pokrajał
pokrajałabym
bym pokrajała
pokrajałobym
bym pokrajało
pokrajalibyśmy
byśmy pokrajali
pokrajałybyśmy
byśmy pokrajały
2 os. pokrajałbyś
byś pokrajał
pokrajałabyś
byś pokrajała
pokrajałobyś
byś pokrajało
pokrajalibyście
byście pokrajali
pokrajałybyście
byście pokrajały
3 os. pokrajałby
by pokrajał
pokrajałaby
by pokrajała
pokrajałoby
by pokrajało
pokrajaliby
by pokrajali
pokrajałyby
by pokrajały

bezosobnik: pokrajano by

bezokolicznik: pokrajać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pokrajawszy

gerundium: pokrajanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pokrajanie
pokrajania
D. pokrajania
pokrajań
C. pokrajaniu
pokrajaniom
B. pokrajanie
pokrajania
N. pokrajaniem
pokrajaniami
Ms. pokrajaniu
pokrajaniach
W. pokrajanie
pokrajania

imiesłów przymiotnikowy bierny: pokrajany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. pokrajany
pokrajany
pokrajany
pokrajane
pokrajana
D. pokrajanego
pokrajanego
pokrajanego
pokrajanego
pokrajanej
C. pokrajanemu
pokrajanemu
pokrajanemu
pokrajanemu
pokrajanej
B. pokrajanego
pokrajanego
pokrajany
pokrajane
pokrajaną
N. pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajaną
Ms. pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. pokrajani
pokrajani
pokrajane
pokrajane
D. pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych
C. pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
pokrajanym
B. pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych
pokrajane
N. pokrajanymi
pokrajanymi
pokrajanymi
pokrajanymi
Ms. pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych
pokrajanych

Inne uwagi

Spotykane użycia form aspektu niedokonanego: pokrajam, pokrajasz, pokraja, pokrajamy, pokrajacie, pokrajają, pokrajaj, pokrajajmy, pokrajajcie, które uważane są za niepoprawne

Składnia

bez ograniczeń + pokrajać +
CO + (na CO | w CO)
Data ostatniej modyfikacji: 05.02.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json