UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zbudować

Chronologizacja

1427, SStp

Pochodzenie

Zob. budować

1. dom

Definicja

przez połączenie różnych elementów stworzyć obiekt, głównie jakąś budowlę lub jej część

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo czynności związane z budową

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wybudować
antonimy:  zburzyć
hiperonimy:  stworzyć

Połączenia

  • zbudować autostradę, dom, domek, fabrykę, klasztor, kościół, most, mur, obiekt, ołtarz, osiedle, pałac, szkołę, ścianę, świątynię, tratwę, wieżę, zamek
  • zbudować coś z cegły, z drewna, z kamieni

Cytaty

TBS z Olkusza chce w stolicy Podhala zbudować blok z mieszkaniami na wynajem.

źródło: NKJP: (ASZ): Blok zbuduje Olkusz, Dziennik Polski, 2001-08-20

Przed budynkiem zbudowano chodniki z kostki brukowej oraz zatokę dla autobusów.

źródło: NKJP: Gimnazjum odebrane, Dziennik Polski, 2002-07-16

Zbudujemy ekskluzywne kasyno i obok mały placyk z waszymi ukochanymi sklepikami, mieszkaniami i nawet się miejsce znajdzie dla kultury.

źródło: NKJP: Sasza Malko: Pocztówka z Amsterdamu, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1993-05-07

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbuduję
zbudujemy
2 os. zbudujesz
zbudujecie
3 os. zbuduje
zbudują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałem
+(e)m zbudował
zbudowałam
+(e)m zbudowała
zbudowałom
+(e)m zbudowało
zbudowaliśmy
+(e)śmy zbudowali
zbudowałyśmy
+(e)śmy zbudowały
2 os. zbudowałeś
+(e)ś zbudował
zbudowałaś
+(e)ś zbudowała
zbudowałoś
+(e)ś zbudowało
zbudowaliście
+(e)ście zbudowali
zbudowałyście
+(e)ście zbudowały
3 os. zbudował
zbudowała
zbudowało
zbudowali
zbudowały

bezosobnik: zbudowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbudujmy
2 os. zbuduj
zbudujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałbym
bym zbudował
zbudowałabym
bym zbudowała
zbudowałobym
bym zbudowało
zbudowalibyśmy
byśmy zbudowali
zbudowałybyśmy
byśmy zbudowały
2 os. zbudowałbyś
byś zbudował
zbudowałabyś
byś zbudowała
zbudowałobyś
byś zbudowało
zbudowalibyście
byście zbudowali
zbudowałybyście
byście zbudowały
3 os. zbudowałby
by zbudował
zbudowałaby
by zbudowała
zbudowałoby
by zbudowało
zbudowaliby
by zbudowali
zbudowałyby
by zbudowały

bezosobnik: zbudowano by

bezokolicznik: zbudować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zbudowawszy

gerundium: zbudowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zbudowanie
zbudowania
D. zbudowania
zbudowań
C. zbudowaniu
zbudowaniom
B. zbudowanie
zbudowania
N. zbudowaniem
zbudowaniami
Ms. zbudowaniu
zbudowaniach
W. zbudowanie
zbudowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbudowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zbudowany
zbudowany
zbudowany
zbudowane
zbudowana
D. zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanej
C. zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanej
B. zbudowanego
zbudowanego
zbudowany
zbudowane
zbudowaną
N. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowaną
Ms. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zbudowani
zbudowani
zbudowane
zbudowane
D. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
C. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
B. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowane
N. zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
Ms. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych

odpowiednik aspektowy: budować

Składnia

Rzosobowy + zbudować +
CO

2. maszynę

Definicja

skonstruować maszynę lub inne urządzenie techniczne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Połączenia

  • zbudować rakietę, samolot, silnik, statek, urządzenie (jakieś)

Cytaty

Co z tego, że zbudowałem bicykl, skoro nie można na niego wsiadać - zastanawiał się załamany Łukasz.

źródło: NKJP: W wielkim kole, Dziennik Polski, 2001-10-19

Wzorując się na wojskowych wozach konnych z 1939 roku, przewożących ciężkie karabiny maszynowe, zbudowałem swój pojazd.

źródło: NKJP: Siodło po łotrze, Dziennik Polski, 2003-04-11

Chcą zbudować statek powietrzny, który mógłby zrewolucjonizować lotnictwo wojskowe i cywilne.

źródło: NKJP: Marcin Rotkiewicz, Jerzy Liwiński: Maszyna na poziomie, Polityka, 2002-02-23

Z powodu pomyłki w obliczeniach Rosjanie zbudowali rakietę balistyczną dziesięć razy silniejszą niż potrzeba do przenoszenia ładunków jądrowych.

źródło: NKJP: Piotr Cieśliński: Kosmiczne babie lato, Dodatek do Gazety Wyborczej , 1997-12-23

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbuduję
zbudujemy
2 os. zbudujesz
zbudujecie
3 os. zbuduje
zbudują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałem
+(e)m zbudował
zbudowałam
+(e)m zbudowała
zbudowałom
+(e)m zbudowało
zbudowaliśmy
+(e)śmy zbudowali
zbudowałyśmy
+(e)śmy zbudowały
2 os. zbudowałeś
+(e)ś zbudował
zbudowałaś
+(e)ś zbudowała
zbudowałoś
+(e)ś zbudowało
zbudowaliście
+(e)ście zbudowali
zbudowałyście
+(e)ście zbudowały
3 os. zbudował
zbudowała
zbudowało
zbudowali
zbudowały

bezosobnik: zbudowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbudujmy
2 os. zbuduj
zbudujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałbym
bym zbudował
zbudowałabym
bym zbudowała
zbudowałobym
bym zbudowało
zbudowalibyśmy
byśmy zbudowali
zbudowałybyśmy
byśmy zbudowały
2 os. zbudowałbyś
byś zbudował
zbudowałabyś
byś zbudowała
zbudowałobyś
byś zbudowało
zbudowalibyście
byście zbudowali
zbudowałybyście
byście zbudowały
3 os. zbudowałby
by zbudował
zbudowałaby
by zbudowała
zbudowałoby
by zbudowało
zbudowaliby
by zbudowali
zbudowałyby
by zbudowały

bezosobnik: zbudowano by

bezokolicznik: zbudować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zbudowawszy

gerundium: zbudowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zbudowanie
zbudowania
D. zbudowania
zbudowań
C. zbudowaniu
zbudowaniom
B. zbudowanie
zbudowania
N. zbudowaniem
zbudowaniami
Ms. zbudowaniu
zbudowaniach
W. zbudowanie
zbudowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbudowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zbudowany
zbudowany
zbudowany
zbudowane
zbudowana
D. zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanej
C. zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanej
B. zbudowanego
zbudowanego
zbudowany
zbudowane
zbudowaną
N. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowaną
Ms. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zbudowani
zbudowani
zbudowane
zbudowane
D. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
C. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
B. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowane
N. zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
Ms. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych

odpowiednik aspektowy: budować

Składnia

Rzosobowy + zbudować +
CO

3. demokrację

Definicja

przyczynić się do powstawania czegoś, zwykle jakiejś wartości lub dobra społecznego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • zbudować demokrację, gospodarkę, państwo, pokój, potęgę, przemysł, społeczeństwo, ustrój, wspólnotę

Cytaty

Upadek strajku osłabiłby związki zawodowe, a bez aktywnych i konstruktywnie działających związków nie zbudujemy ładu społecznego i gospodarki rynkowej w Polsce.

źródło: NKJP: Jacek Kuroń: Kuroń dla „Gazety”, Gazeta Wyborcza, 1992-12-30

Widziałem, że w pracy jesteśmy różni i nie zbudujemy demokracji w tym wspólnym kotle.

źródło: NKJP: Bogumił Łoziński, Tomasz Królak I Marcin Przeciszewski: Wywiad z prezydentem RP..., Gazeta Wyborcza, 1995-04-14

Zbudujemy państwo z radykalnie ograniczoną biurokracją, bez aferzystów, łapówkarzy i (agentów amerykańskiego imperializmu) kapusiów bezpieki komunistycznej.

źródło: NKJP: Piotr Najsztub: W starym kinie, Gazeta Wyborcza, 1993-09-14

Moje osobiste zdanie jest takie, że jeżeli chcemy zbudować społeczeństwo, które będzie mogło konkurować ze współczesną Europą, elementy kultury japońskiej, filozofii, bardzo będą nam pomocne.

źródło: NKJP: Wskazywać drogę, Dziennik Polski, 2001-05-08

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbuduję
zbudujemy
2 os. zbudujesz
zbudujecie
3 os. zbuduje
zbudują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałem
+(e)m zbudował
zbudowałam
+(e)m zbudowała
zbudowałom
+(e)m zbudowało
zbudowaliśmy
+(e)śmy zbudowali
zbudowałyśmy
+(e)śmy zbudowały
2 os. zbudowałeś
+(e)ś zbudował
zbudowałaś
+(e)ś zbudowała
zbudowałoś
+(e)ś zbudowało
zbudowaliście
+(e)ście zbudowali
zbudowałyście
+(e)ście zbudowały
3 os. zbudował
zbudowała
zbudowało
zbudowali
zbudowały

bezosobnik: zbudowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbudujmy
2 os. zbuduj
zbudujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałbym
bym zbudował
zbudowałabym
bym zbudowała
zbudowałobym
bym zbudowało
zbudowalibyśmy
byśmy zbudowali
zbudowałybyśmy
byśmy zbudowały
2 os. zbudowałbyś
byś zbudował
zbudowałabyś
byś zbudowała
zbudowałobyś
byś zbudowało
zbudowalibyście
byście zbudowali
zbudowałybyście
byście zbudowały
3 os. zbudowałby
by zbudował
zbudowałaby
by zbudowała
zbudowałoby
by zbudowało
zbudowaliby
by zbudowali
zbudowałyby
by zbudowały

bezosobnik: zbudowano by

bezokolicznik: zbudować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zbudowawszy

gerundium: zbudowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zbudowanie
zbudowania
D. zbudowania
zbudowań
C. zbudowaniu
zbudowaniom
B. zbudowanie
zbudowania
N. zbudowaniem
zbudowaniami
Ms. zbudowaniu
zbudowaniach
W. zbudowanie
zbudowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbudowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zbudowany
zbudowany
zbudowany
zbudowane
zbudowana
D. zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanej
C. zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanej
B. zbudowanego
zbudowanego
zbudowany
zbudowane
zbudowaną
N. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowaną
Ms. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zbudowani
zbudowani
zbudowane
zbudowane
D. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
C. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
B. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowane
N. zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
Ms. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych

odpowiednik aspektowy: budować

Składnia

Rzosobowy + zbudować +
CO

4. zdanie

Definicja

opierając się na określonych zasadach, połączyć ze sobą słowa w pewną całość

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Połączenia

  • zbudować frazę, wypowiedzenie, zdanie

Cytaty

[...] Mock włożył papierosa do ust i rozpoczął dziwny dialog, w którym jego lakoniczne wypowiedzi były co chwilę przerywane gniewnymi i misternie zbudowanymi frazami szefa.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

Zbuduj zdanie złożone, w którym poinformujesz o przyczynie rywalizacji.

źródło: NKJP: Wojciech Staszewski: Ostatni sprawdzian dla ósmoklasistów, Gazeta Wyborcza, 1999-04-26

Czuł, że się nadmiernie usprawiedliwia, lecz nie potrafił już zbudować innej wypowiedzi.

źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbuduję
zbudujemy
2 os. zbudujesz
zbudujecie
3 os. zbuduje
zbudują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałem
+(e)m zbudował
zbudowałam
+(e)m zbudowała
zbudowałom
+(e)m zbudowało
zbudowaliśmy
+(e)śmy zbudowali
zbudowałyśmy
+(e)śmy zbudowały
2 os. zbudowałeś
+(e)ś zbudował
zbudowałaś
+(e)ś zbudowała
zbudowałoś
+(e)ś zbudowało
zbudowaliście
+(e)ście zbudowali
zbudowałyście
+(e)ście zbudowały
3 os. zbudował
zbudowała
zbudowało
zbudowali
zbudowały

bezosobnik: zbudowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbudujmy
2 os. zbuduj
zbudujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałbym
bym zbudował
zbudowałabym
bym zbudowała
zbudowałobym
bym zbudowało
zbudowalibyśmy
byśmy zbudowali
zbudowałybyśmy
byśmy zbudowały
2 os. zbudowałbyś
byś zbudował
zbudowałabyś
byś zbudowała
zbudowałobyś
byś zbudowało
zbudowalibyście
byście zbudowali
zbudowałybyście
byście zbudowały
3 os. zbudowałby
by zbudował
zbudowałaby
by zbudowała
zbudowałoby
by zbudowało
zbudowaliby
by zbudowali
zbudowałyby
by zbudowały

bezosobnik: zbudowano by

bezokolicznik: zbudować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zbudowawszy

gerundium: zbudowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zbudowanie
zbudowania
D. zbudowania
zbudowań
C. zbudowaniu
zbudowaniom
B. zbudowanie
zbudowania
N. zbudowaniem
zbudowaniami
Ms. zbudowaniu
zbudowaniach
W. zbudowanie
zbudowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbudowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zbudowany
zbudowany
zbudowany
zbudowane
zbudowana
D. zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanej
C. zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanej
B. zbudowanego
zbudowanego
zbudowany
zbudowane
zbudowaną
N. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowaną
Ms. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zbudowani
zbudowani
zbudowane
zbudowane
D. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
C. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
B. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowane
N. zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
Ms. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych

odpowiednik aspektowy: budować

Składnia

Rz osobowy + zbudować +
CO

5. trójkąt

Definicja

wykreślić figurę geometryczną

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

  • zbudować figury geometryczne, kwadrat, trójkąt

Cytaty

Aby zbudować trójkąt Sierpińskiego, w dany trójkąt równoboczny należy wpisać 2 razy mniejszy trójkąt równoboczny.

źródło: Internet

Zbuduj czworokąt, którego pole jest równe polu danego pięciokąta.

źródło: Internet

Jego konstrukcja pokazuje,że można zbudować podobną figurę opartą na dowolnym n-kącie foremnym o nieparzystej liczbie boków.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbuduję
zbudujemy
2 os. zbudujesz
zbudujecie
3 os. zbuduje
zbudują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałem
+(e)m zbudował
zbudowałam
+(e)m zbudowała
zbudowałom
+(e)m zbudowało
zbudowaliśmy
+(e)śmy zbudowali
zbudowałyśmy
+(e)śmy zbudowały
2 os. zbudowałeś
+(e)ś zbudował
zbudowałaś
+(e)ś zbudowała
zbudowałoś
+(e)ś zbudowało
zbudowaliście
+(e)ście zbudowali
zbudowałyście
+(e)ście zbudowały
3 os. zbudował
zbudowała
zbudowało
zbudowali
zbudowały

bezosobnik: zbudowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbudujmy
2 os. zbuduj
zbudujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałbym
bym zbudował
zbudowałabym
bym zbudowała
zbudowałobym
bym zbudowało
zbudowalibyśmy
byśmy zbudowali
zbudowałybyśmy
byśmy zbudowały
2 os. zbudowałbyś
byś zbudował
zbudowałabyś
byś zbudowała
zbudowałobyś
byś zbudowało
zbudowalibyście
byście zbudowali
zbudowałybyście
byście zbudowały
3 os. zbudowałby
by zbudował
zbudowałaby
by zbudowała
zbudowałoby
by zbudowało
zbudowaliby
by zbudowali
zbudowałyby
by zbudowały

bezosobnik: zbudowano by

bezokolicznik: zbudować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zbudowawszy

gerundium: zbudowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zbudowanie
zbudowania
D. zbudowania
zbudowań
C. zbudowaniu
zbudowaniom
B. zbudowanie
zbudowania
N. zbudowaniem
zbudowaniami
Ms. zbudowaniu
zbudowaniach
W. zbudowanie
zbudowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbudowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zbudowany
zbudowany
zbudowany
zbudowane
zbudowana
D. zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanej
C. zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanej
B. zbudowanego
zbudowanego
zbudowany
zbudowane
zbudowaną
N. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowaną
Ms. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zbudowani
zbudowani
zbudowane
zbudowane
D. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
C. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
B. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowane
N. zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
Ms. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych

odpowiednik aspektowy: budować

Składnia

Rz osobowy + zbudować +
CO

6. porozumienie

Definicja

oprzeć coś na czymś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • zbudować jakieś relacje, pokój, porozumienie, szczęście, zgodę, życie
  • zbudować coś na jakimś fundamencie, na kłamstwie, na nienawiści, na prawdzie, na solidnych podstawach, na wierze, na zaufaniu

Cytaty

Wierzę, że zbudujemy na mocnych fundamentach solidne i dostatnie, sprawiedliwe i nowoczesne państwo.

źródło: NKJP: Orędzie prezydenta, Gazeta Wyborcza, 1993-06-01

[...] Lilita swoją karierę zbudowała na krytyce korupcyjnych grzeszków prezydentury Kirchnera.

źródło: NKJP: Jak Cristina z Lilitą, Polityka, 2007-09-22

[...] choć geopolityczna sytuacja Polski jest jedną z najtrudniejszych na świecie — Polska ma wiele konkretnych danych, by swój special relationship z Rosją zbudować na innej podstawie niż stosunek sługi do pana.

źródło: NKJP: Juliusz Mieroszewski: Finał klasycznej Europy, 1997

Zaufania i pojednania nie można zbudować na resentymentach i nieprawdzie.

źródło: NKJP: Odkłamać Narodowe Siły Zbrojne, Gazeta Wyborcza, 1993-05-28

Ile można zbudować na samym entuzjazmie?

źródło: NKJP: Wyprzedzić ból, Tygodnik Podhalański, 1997

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbuduję
zbudujemy
2 os. zbudujesz
zbudujecie
3 os. zbuduje
zbudują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałem
+(e)m zbudował
zbudowałam
+(e)m zbudowała
zbudowałom
+(e)m zbudowało
zbudowaliśmy
+(e)śmy zbudowali
zbudowałyśmy
+(e)śmy zbudowały
2 os. zbudowałeś
+(e)ś zbudował
zbudowałaś
+(e)ś zbudowała
zbudowałoś
+(e)ś zbudowało
zbudowaliście
+(e)ście zbudowali
zbudowałyście
+(e)ście zbudowały
3 os. zbudował
zbudowała
zbudowało
zbudowali
zbudowały

bezosobnik: zbudowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbudujmy
2 os. zbuduj
zbudujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałbym
bym zbudował
zbudowałabym
bym zbudowała
zbudowałobym
bym zbudowało
zbudowalibyśmy
byśmy zbudowali
zbudowałybyśmy
byśmy zbudowały
2 os. zbudowałbyś
byś zbudował
zbudowałabyś
byś zbudowała
zbudowałobyś
byś zbudowało
zbudowalibyście
byście zbudowali
zbudowałybyście
byście zbudowały
3 os. zbudowałby
by zbudował
zbudowałaby
by zbudowała
zbudowałoby
by zbudowało
zbudowaliby
by zbudowali
zbudowałyby
by zbudowały

bezosobnik: zbudowano by

bezokolicznik: zbudować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zbudowawszy

gerundium: zbudowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zbudowanie
zbudowania
D. zbudowania
zbudowań
C. zbudowaniu
zbudowaniom
B. zbudowanie
zbudowania
N. zbudowaniem
zbudowaniami
Ms. zbudowaniu
zbudowaniach
W. zbudowanie
zbudowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbudowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zbudowany
zbudowany
zbudowany
zbudowane
zbudowana
D. zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanej
C. zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanej
B. zbudowanego
zbudowanego
zbudowany
zbudowane
zbudowaną
N. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowaną
Ms. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zbudowani
zbudowani
zbudowane
zbudowane
D. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
C. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
B. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowane
N. zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
Ms. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych

odpowiednik aspektowy: budować

Składnia

Rz osobowy + zbudować +
CO + NA CZYM

7. pocieszyć

Definicja

wpłynąć dodatnio na kogoś, dodając mu sił

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • czyjeś zachowanie zbudowało kogoś, czyjeś słowa zbudowały kogoś

Cytaty

Zbudowało mnie to, że kolejkowicze postanowili podzielić się akcjami, tak by kupiło je jak najwięcej osób - powiedział nam Krzysztof Arabski.

źródło: NKJP: Tomasz Prusek, Jacek Pieśniewski: Jak się bije, a nie stoi, bank da akcje, bo się boi, Gazeta Wyborcza, 1993-06-08

Zbudowała mnie solidarność Polonii. Ciepłe ich przyjęcie i pogodne nastawienie do życia.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbuduję
zbudujemy
2 os. zbudujesz
zbudujecie
3 os. zbuduje
zbudują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałem
+(e)m zbudował
zbudowałam
+(e)m zbudowała
zbudowałom
+(e)m zbudowało
zbudowaliśmy
+(e)śmy zbudowali
zbudowałyśmy
+(e)śmy zbudowały
2 os. zbudowałeś
+(e)ś zbudował
zbudowałaś
+(e)ś zbudowała
zbudowałoś
+(e)ś zbudowało
zbudowaliście
+(e)ście zbudowali
zbudowałyście
+(e)ście zbudowały
3 os. zbudował
zbudowała
zbudowało
zbudowali
zbudowały

bezosobnik: zbudowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zbudujmy
2 os. zbuduj
zbudujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zbudowałbym
bym zbudował
zbudowałabym
bym zbudowała
zbudowałobym
bym zbudowało
zbudowalibyśmy
byśmy zbudowali
zbudowałybyśmy
byśmy zbudowały
2 os. zbudowałbyś
byś zbudował
zbudowałabyś
byś zbudowała
zbudowałobyś
byś zbudowało
zbudowalibyście
byście zbudowali
zbudowałybyście
byście zbudowały
3 os. zbudowałby
by zbudował
zbudowałaby
by zbudowała
zbudowałoby
by zbudowało
zbudowaliby
by zbudowali
zbudowałyby
by zbudowały

bezosobnik: zbudowano by

bezokolicznik: zbudować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zbudowawszy

gerundium: zbudowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zbudowanie
zbudowania
D. zbudowania
zbudowań
C. zbudowaniu
zbudowaniom
B. zbudowanie
zbudowania
N. zbudowaniem
zbudowaniami
Ms. zbudowaniu
zbudowaniach
W. zbudowanie
zbudowania

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbudowany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zbudowany
zbudowany
zbudowany
zbudowane
zbudowana
D. zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanego
zbudowanej
C. zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanemu
zbudowanej
B. zbudowanego
zbudowanego
zbudowany
zbudowane
zbudowaną
N. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowaną
Ms. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zbudowani
zbudowani
zbudowane
zbudowane
D. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
C. zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
zbudowanym
B. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowane
N. zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
zbudowanymi
Ms. zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych
zbudowanych

odpowiednik aspektowy: budować

Składnia

Rznieżywotny + zbudować +
KOGO

Przysłowia

Nie od razu Kraków zbudowano
Data ostatniej modyfikacji: 31.03.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json