UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zapierać

Chronologizacja

1466, SStp

1. drzwi

Definicja

zastawiać czymś ciężkim, uniemożliwiając otwarcie

Pochodzenie

Por. rozpierać.
Zob. przeć (przed siebie)

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  blokować

Cytaty

Kto miał okiennice, ten zamykał je z trzaskiem, kto miał drzwi, ten zapierał je kołkiem.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997

Wreszcie natrafia na moje drzwi. Ponieważ zapieram je od środka, wejść nie może.

źródło: NKJP: Jacek Głębski: Kuracja, 1998

A skoro ognisko się rozpali, zamykają okno i zapierają drzwi domu.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapieram
zapieramy
2 os. zapierasz
zapieracie
3 os. zapiera
zapierają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapierałem
+(e)m zapierał
zapierałam
+(e)m zapierała
zapierałom
+(e)m zapierało
zapieraliśmy
+(e)śmy zapierali
zapierałyśmy
+(e)śmy zapierały
2 os. zapierałeś
+(e)ś zapierał
zapierałaś
+(e)ś zapierała
zapierałoś
+(e)ś zapierało
zapieraliście
+(e)ście zapierali
zapierałyście
+(e)ście zapierały
3 os. zapierał
zapierała
zapierało
zapierali
zapierały

bezosobnik: zapierano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę zapierał
będę zapierać
będę zapierała
będę zapierać
będę zapierało
będę zapierać
będziemy zapierali
będziemy zapierać
będziemy zapierały
będziemy zapierać
2 os. będziesz zapierał
będziesz zapierać
będziesz zapierała
będziesz zapierać
będziesz zapierało
będziesz zapierać
będziecie zapierali
będziecie zapierać
będziecie zapierały
będziecie zapierać
3 os. będzie zapierał
będzie zapierać
będzie zapierała
będzie zapierać
będzie zapierało
będzie zapierać
będą zapierali
będą zapierać
będą zapierały
będą zapierać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapierajmy
2 os. zapieraj
zapierajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapierałbym
bym zapierał
zapierałabym
bym zapierała
zapierałobym
bym zapierało
zapieralibyśmy
byśmy zapierali
zapierałybyśmy
byśmy zapierały
2 os. zapierałbyś
byś zapierał
zapierałabyś
byś zapierała
zapierałobyś
byś zapierało
zapieralibyście
byście zapierali
zapierałybyście
byście zapierały
3 os. zapierałby
by zapierał
zapierałaby
by zapierała
zapierałoby
by zapierało
zapieraliby
by zapierali
zapierałyby
by zapierały

bezosobnik: zapierano by

bezokolicznik: zapierać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zapierając

gerundium: zapieranie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zapieranie
zapierania
D. zapierania
zapierań
C. zapieraniu
zapieraniom
B. zapieranie
zapierania
N. zapieraniem
zapieraniami
Ms. zapieraniu
zapieraniach
W. zapieranie
zapierania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zapierający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zapierający
zapierający
zapierający
zapierające
zapierająca
D. zapierającego
zapierającego
zapierającego
zapierającego
zapierającej
C. zapierającemu
zapierającemu
zapierającemu
zapierającemu
zapierającej
B. zapierającego
zapierającego
zapierający
zapierające
zapierającą
N. zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającą
Ms. zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zapierający
zapierający
zapierające
zapierające
D. zapierających
zapierających
zapierających
zapierających
C. zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającym
B. zapierających
zapierających
zapierających
zapierające
N. zapierającymi
zapierającymi
zapierającymi
zapierającymi
Ms. zapierających
zapierających
zapierających
zapierających

imiesłów przymiotnikowy bierny: zapierany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zapierany
zapierany
zapierany
zapierane
zapierana
D. zapieranego
zapieranego
zapieranego
zapieranego
zapieranej
C. zapieranemu
zapieranemu
zapieranemu
zapieranemu
zapieranej
B. zapieranego
zapieranego
zapierany
zapierane
zapieraną
N. zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieraną
Ms. zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zapierani
zapierani
zapierane
zapierane
D. zapieranych
zapieranych
zapieranych
zapieranych
C. zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranym
B. zapieranych
zapieranych
zapieranych
zapierane
N. zapieranymi
zapieranymi
zapieranymi
zapieranymi
Ms. zapieranych
zapieranych
zapieranych
zapieranych

odpowiednik aspektowy: zaprzeć

Składnia

Rzosobowy + zapierać +
CO + (CZYM)

2. oddech

Definicja

utrudniać oddychanie

Pochodzenie

Por. rozpierać.
Zob. przeć (przed siebie)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  dusić

Połączenia

  • zapierać dech, oddech

Cytaty

Są obowiązkowo duże hiszpańskie małże, są różowe krewetki, langusty, gambasy, kalmary, kawałki kurczaka, a mogą się też znaleźć chorizo - czyli małe kiełbaski tak doprawione papryką, że dech zapiera.

źródło: NKJP: Akademia smaku, Dziennik Polski, 2001-05-05

Gorąca para osiadała na lustrze, napełniała łazienkę i zapierała Mockowi oddech. Zakręcił kurek i wyszedł z łazienki.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

Była to pierwsza rzecz, jaką poczułem na dachu – zapierający dech powiew gorącego powietrza, nasyconego wonią rozgrzanej papy.

źródło: NKJP: Jarosław Maślanek: Haszyszopenki, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapieram
zapieramy
2 os. zapierasz
zapieracie
3 os. zapiera
zapierają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapierałem
+(e)m zapierał
zapierałam
+(e)m zapierała
zapierałom
+(e)m zapierało
zapieraliśmy
+(e)śmy zapierali
zapierałyśmy
+(e)śmy zapierały
2 os. zapierałeś
+(e)ś zapierał
zapierałaś
+(e)ś zapierała
zapierałoś
+(e)ś zapierało
zapieraliście
+(e)ście zapierali
zapierałyście
+(e)ście zapierały
3 os. zapierał
zapierała
zapierało
zapierali
zapierały

bezosobnik: zapierano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę zapierał
będę zapierać
będę zapierała
będę zapierać
będę zapierało
będę zapierać
będziemy zapierali
będziemy zapierać
będziemy zapierały
będziemy zapierać
2 os. będziesz zapierał
będziesz zapierać
będziesz zapierała
będziesz zapierać
będziesz zapierało
będziesz zapierać
będziecie zapierali
będziecie zapierać
będziecie zapierały
będziecie zapierać
3 os. będzie zapierał
będzie zapierać
będzie zapierała
będzie zapierać
będzie zapierało
będzie zapierać
będą zapierali
będą zapierać
będą zapierały
będą zapierać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapierajmy
2 os. zapieraj
zapierajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapierałbym
bym zapierał
zapierałabym
bym zapierała
zapierałobym
bym zapierało
zapieralibyśmy
byśmy zapierali
zapierałybyśmy
byśmy zapierały
2 os. zapierałbyś
byś zapierał
zapierałabyś
byś zapierała
zapierałobyś
byś zapierało
zapieralibyście
byście zapierali
zapierałybyście
byście zapierały
3 os. zapierałby
by zapierał
zapierałaby
by zapierała
zapierałoby
by zapierało
zapieraliby
by zapierali
zapierałyby
by zapierały

bezosobnik: zapierano by

bezokolicznik: zapierać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zapierając

gerundium: zapieranie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zapieranie
zapierania
D. zapierania
zapierań
C. zapieraniu
zapieraniom
B. zapieranie
zapierania
N. zapieraniem
zapieraniami
Ms. zapieraniu
zapieraniach
W. zapieranie
zapierania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zapierający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zapierający
zapierający
zapierający
zapierające
zapierająca
D. zapierającego
zapierającego
zapierającego
zapierającego
zapierającej
C. zapierającemu
zapierającemu
zapierającemu
zapierającemu
zapierającej
B. zapierającego
zapierającego
zapierający
zapierające
zapierającą
N. zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającą
Ms. zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zapierający
zapierający
zapierające
zapierające
D. zapierających
zapierających
zapierających
zapierających
C. zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającym
B. zapierających
zapierających
zapierających
zapierające
N. zapierającymi
zapierającymi
zapierającymi
zapierającymi
Ms. zapierających
zapierających
zapierających
zapierających

imiesłów przymiotnikowy bierny: zapierany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zapierany
zapierany
zapierany
zapierane
zapierana
D. zapieranego
zapieranego
zapieranego
zapieranego
zapieranej
C. zapieranemu
zapieranemu
zapieranemu
zapieranemu
zapieranej
B. zapieranego
zapieranego
zapierany
zapierane
zapieraną
N. zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieraną
Ms. zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zapierani
zapierani
zapierane
zapierane
D. zapieranych
zapieranych
zapieranych
zapieranych
C. zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranym
B. zapieranych
zapieranych
zapieranych
zapierane
N. zapieranymi
zapieranymi
zapieranymi
zapieranymi
Ms. zapieranych
zapieranych
zapieranych
zapieranych

odpowiednik aspektowy: zaprzeć

Składnia

□ + zapierać +
KOMU + CO

3. stopy

Definicja

opierać, mocno przyciskając

Pochodzenie

Por. rozpierać.
Zob. przeć (przed siebie)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  opierać

Cytaty

Kładziemy się płasko przodem na podłodze, nogi zapieramy o stabilny sprzęt (np. szafa, kaloryfer), ramiona luźno wzdłuż tułowia.

źródło: NKJP: Internet

Wewnątrz łodzi znajduje się siedzenie, podnóżek, o który zapieramy stopy [...].

źródło: Internet

Dopiero zapierając jedną krawędź o kolano, zdołała uwolnić prawą rękę, nie gubiąc przy tym kartonu.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Afrykanka, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapieram
zapieramy
2 os. zapierasz
zapieracie
3 os. zapiera
zapierają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapierałem
+(e)m zapierał
zapierałam
+(e)m zapierała
zapierałom
+(e)m zapierało
zapieraliśmy
+(e)śmy zapierali
zapierałyśmy
+(e)śmy zapierały
2 os. zapierałeś
+(e)ś zapierał
zapierałaś
+(e)ś zapierała
zapierałoś
+(e)ś zapierało
zapieraliście
+(e)ście zapierali
zapierałyście
+(e)ście zapierały
3 os. zapierał
zapierała
zapierało
zapierali
zapierały

bezosobnik: zapierano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę zapierał
będę zapierać
będę zapierała
będę zapierać
będę zapierało
będę zapierać
będziemy zapierali
będziemy zapierać
będziemy zapierały
będziemy zapierać
2 os. będziesz zapierał
będziesz zapierać
będziesz zapierała
będziesz zapierać
będziesz zapierało
będziesz zapierać
będziecie zapierali
będziecie zapierać
będziecie zapierały
będziecie zapierać
3 os. będzie zapierał
będzie zapierać
będzie zapierała
będzie zapierać
będzie zapierało
będzie zapierać
będą zapierali
będą zapierać
będą zapierały
będą zapierać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapierajmy
2 os. zapieraj
zapierajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapierałbym
bym zapierał
zapierałabym
bym zapierała
zapierałobym
bym zapierało
zapieralibyśmy
byśmy zapierali
zapierałybyśmy
byśmy zapierały
2 os. zapierałbyś
byś zapierał
zapierałabyś
byś zapierała
zapierałobyś
byś zapierało
zapieralibyście
byście zapierali
zapierałybyście
byście zapierały
3 os. zapierałby
by zapierał
zapierałaby
by zapierała
zapierałoby
by zapierało
zapieraliby
by zapierali
zapierałyby
by zapierały

bezosobnik: zapierano by

bezokolicznik: zapierać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zapierając

gerundium: zapieranie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zapieranie
zapierania
D. zapierania
zapierań
C. zapieraniu
zapieraniom
B. zapieranie
zapierania
N. zapieraniem
zapieraniami
Ms. zapieraniu
zapieraniach
W. zapieranie
zapierania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zapierający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zapierający
zapierający
zapierający
zapierające
zapierająca
D. zapierającego
zapierającego
zapierającego
zapierającego
zapierającej
C. zapierającemu
zapierającemu
zapierającemu
zapierającemu
zapierającej
B. zapierającego
zapierającego
zapierający
zapierające
zapierającą
N. zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającą
Ms. zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zapierający
zapierający
zapierające
zapierające
D. zapierających
zapierających
zapierających
zapierających
C. zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającym
B. zapierających
zapierających
zapierających
zapierające
N. zapierającymi
zapierającymi
zapierającymi
zapierającymi
Ms. zapierających
zapierających
zapierających
zapierających

imiesłów przymiotnikowy bierny: zapierany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zapierany
zapierany
zapierany
zapierane
zapierana
D. zapieranego
zapieranego
zapieranego
zapieranego
zapieranej
C. zapieranemu
zapieranemu
zapieranemu
zapieranemu
zapieranej
B. zapieranego
zapieranego
zapierany
zapierane
zapieraną
N. zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieraną
Ms. zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zapierani
zapierani
zapierane
zapierane
D. zapieranych
zapieranych
zapieranych
zapieranych
C. zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranym
B. zapieranych
zapieranych
zapieranych
zapierane
N. zapieranymi
zapieranymi
zapieranymi
zapieranymi
Ms. zapieranych
zapieranych
zapieranych
zapieranych

odpowiednik aspektowy: zaprzeć

Składnia

Rzosobowy + zapierać +
CO + o CO

4. plamę

Definicja

piorąc, usuwać z tkaniny w jednym lub kilku miejscach

Pochodzenie

Zob. prać

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  prać, spierać

Połączenia

  • zapierać plamę

Cytaty

Dużo trudniejsza jest sprawa z zaschniętymi plamami z krwi. Na początek trzeba spróbować plamę zdrapać (ja używam starej szczoteczki do zębów). Potem zapierać plamę w zimnej wodzie z dodatkiem amoniaku.

źródło: Internet

Więc teraz robię tak: świeżą plamę zapieram w mydle galasowym i schodzi super!!!

źródło: Internet

Bo sobie odbarwiłam spodnie mydełkiem, jak zapierałam plamę.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapieram
zapieramy
2 os. zapierasz
zapieracie
3 os. zapiera
zapierają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapierałem
+(e)m zapierał
zapierałam
+(e)m zapierała
zapierałom
+(e)m zapierało
zapieraliśmy
+(e)śmy zapierali
zapierałyśmy
+(e)śmy zapierały
2 os. zapierałeś
+(e)ś zapierał
zapierałaś
+(e)ś zapierała
zapierałoś
+(e)ś zapierało
zapieraliście
+(e)ście zapierali
zapierałyście
+(e)ście zapierały
3 os. zapierał
zapierała
zapierało
zapierali
zapierały

bezosobnik: zapierano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę zapierał
będę zapierać
będę zapierała
będę zapierać
będę zapierało
będę zapierać
będziemy zapierali
będziemy zapierać
będziemy zapierały
będziemy zapierać
2 os. będziesz zapierał
będziesz zapierać
będziesz zapierała
będziesz zapierać
będziesz zapierało
będziesz zapierać
będziecie zapierali
będziecie zapierać
będziecie zapierały
będziecie zapierać
3 os. będzie zapierał
będzie zapierać
będzie zapierała
będzie zapierać
będzie zapierało
będzie zapierać
będą zapierali
będą zapierać
będą zapierały
będą zapierać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapierajmy
2 os. zapieraj
zapierajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapierałbym
bym zapierał
zapierałabym
bym zapierała
zapierałobym
bym zapierało
zapieralibyśmy
byśmy zapierali
zapierałybyśmy
byśmy zapierały
2 os. zapierałbyś
byś zapierał
zapierałabyś
byś zapierała
zapierałobyś
byś zapierało
zapieralibyście
byście zapierali
zapierałybyście
byście zapierały
3 os. zapierałby
by zapierał
zapierałaby
by zapierała
zapierałoby
by zapierało
zapieraliby
by zapierali
zapierałyby
by zapierały

bezosobnik: zapierano by

bezokolicznik: zapierać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zapierając

gerundium: zapieranie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zapieranie
zapierania
D. zapierania
zapierań
C. zapieraniu
zapieraniom
B. zapieranie
zapierania
N. zapieraniem
zapieraniami
Ms. zapieraniu
zapieraniach
W. zapieranie
zapierania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zapierający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zapierający
zapierający
zapierający
zapierające
zapierająca
D. zapierającego
zapierającego
zapierającego
zapierającego
zapierającej
C. zapierającemu
zapierającemu
zapierającemu
zapierającemu
zapierającej
B. zapierającego
zapierającego
zapierający
zapierające
zapierającą
N. zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającą
Ms. zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zapierający
zapierający
zapierające
zapierające
D. zapierających
zapierających
zapierających
zapierających
C. zapierającym
zapierającym
zapierającym
zapierającym
B. zapierających
zapierających
zapierających
zapierające
N. zapierającymi
zapierającymi
zapierającymi
zapierającymi
Ms. zapierających
zapierających
zapierających
zapierających

imiesłów przymiotnikowy bierny: zapierany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zapierany
zapierany
zapierany
zapierane
zapierana
D. zapieranego
zapieranego
zapieranego
zapieranego
zapieranej
C. zapieranemu
zapieranemu
zapieranemu
zapieranemu
zapieranej
B. zapieranego
zapieranego
zapierany
zapierane
zapieraną
N. zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieraną
Ms. zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zapierani
zapierani
zapierane
zapierane
D. zapieranych
zapieranych
zapieranych
zapieranych
C. zapieranym
zapieranym
zapieranym
zapieranym
B. zapieranych
zapieranych
zapieranych
zapierane
N. zapieranymi
zapieranymi
zapieranymi
zapieranymi
Ms. zapieranych
zapieranych
zapieranych
zapieranych

odpowiednik aspektowy: zaprać

Składnia

Rzosobowy + zapierać +
CO + (w CZYM)

Frazeologizmy

coś zapiera oddech
coś zapiera oddech w piersiach
coś zapiera dech
coś zapiera dech w piersiach
coś zapiera oddech
coś zapiera oddech w piersiach
coś zapiera dech
coś zapiera dech w piersiach
Data ostatniej modyfikacji: 21.08.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json