Chronologizacja
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
wyproszę |
wyprosimy |
|||
| 2 os. |
wyprosisz |
wyprosicie |
|||
| 3 os. |
wyprosi |
wyproszą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
wyprosiłem +(e)m wyprosił |
wyprosiłam +(e)m wyprosiła |
wyprosiłom +(e)m wyprosiło |
wyprosiliśmy +(e)śmy wyprosili |
wyprosiłyśmy +(e)śmy wyprosiły |
| 2 os. |
wyprosiłeś +(e)ś wyprosił |
wyprosiłaś +(e)ś wyprosiła |
wyprosiłoś +(e)ś wyprosiło |
wyprosiliście +(e)ście wyprosili |
wyprosiłyście +(e)ście wyprosiły |
| 3 os. |
wyprosił |
wyprosiła |
wyprosiło |
wyprosili |
wyprosiły |
bezosobnik: wyproszono
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
wyprośmy |
|
| 2 os. |
wyproś |
wyproście |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
wyprosiłbym bym wyprosił |
wyprosiłabym bym wyprosiła |
wyprosiłobym bym wyprosiło |
wyprosilibyśmy byśmy wyprosili |
wyprosiłybyśmy byśmy wyprosiły |
| 2 os. |
wyprosiłbyś byś wyprosił |
wyprosiłabyś byś wyprosiła |
wyprosiłobyś byś wyprosiło |
wyprosilibyście byście wyprosili |
wyprosiłybyście byście wyprosiły |
| 3 os. |
wyprosiłby by wyprosił |
wyprosiłaby by wyprosiła |
wyprosiłoby by wyprosiło |
wyprosiliby by wyprosili |
wyprosiłyby by wyprosiły |
bezosobnik: wyproszono by
bezokolicznik: wyprosić
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
wyprosiwszy
gerundium: wyproszenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | wyproszenie |
wyproszenia |
| D. | wyproszenia |
wyproszeń |
| C. | wyproszeniu |
wyproszeniom |
| B. | wyproszenie |
wyproszenia |
| N. | wyproszeniem |
wyproszeniami |
| Ms. | wyproszeniu |
wyproszeniach |
| W. | wyproszenie |
wyproszenia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: wyproszony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | wyproszony |
wyproszony |
wyproszony |
wyproszone |
wyproszona |
| D. | wyproszonego |
wyproszonego |
wyproszonego |
wyproszonego |
wyproszonej |
| C. | wyproszonemu |
wyproszonemu |
wyproszonemu |
wyproszonemu |
wyproszonej |
| B. | wyproszonego |
wyproszonego |
wyproszony |
wyproszone |
wyproszoną |
| N. | wyproszonym |
wyproszonym |
wyproszonym |
wyproszonym |
wyproszoną |
| Ms. | wyproszonym |
wyproszonym |
wyproszonym |
wyproszonym |
wyproszonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | wyproszeni |
wyproszeni |
wyproszone |
wyproszone |
| D. | wyproszonych |
wyproszonych |
wyproszonych |
wyproszonych |
| C. | wyproszonym |
wyproszonym |
wyproszonym |
wyproszonym |
| B. | wyproszonych |
wyproszonych |
wyproszonych |
wyproszone |
| N. | wyproszonymi |
wyproszonymi |
wyproszonymi |
wyproszonymi |
| Ms. | wyproszonych |
wyproszonych |
wyproszonych |
wyproszonych |
odpowiednik aspektowy: wypraszać
Pochodzenie
Zob. prosić
1. pieniądze u ojca
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Relacje międzyludzkie ➔ określenia relacji międzyludzkich
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Religia – kościół ➔ sakramenty i obrzędy religijne
Połączenia
- matka coś wyprosiła
- wyprosić cud, dar czegoś, pieniądze, pomoc, siły, uzdrowienie, zdrowie; wyproszenie łask
- wyprosić modlitwą
- wyprosić coś u Boga, u Jezusa, u Pana, od/u ojca
- próbować wyprosić coś u kogoś
Cytaty
|
Jechała z przesiadkami, różnymi środkami lokomocji, aż po dwóch dobach dotarła do Karwicy. Tam wyprosiła u miejscowych kąt do spania na dwie-trzy noce, no i jeszcze transport. źródło: NKJP: Kira Gałczyńska: Nie wrócę tu nigdy czyli Pożegnanie z Mazurami, 1998 |
|
|
Od dziewczyn w recepcji Tadeusz wyprosił plan miasta i upewnił się, od której bramy parku będzie miał najbliżej. źródło: NKJP: Piotr Siemion: Finimondo: komedia romantyczna, 2004 |
|
|
Kiedy cesarz Konstantyn Wielki skazał trzech młodzieńców z Miry na karę śmierci za wykroczenie nieproporcjonalne do tak surowego wyroku, biskup Mikołaj udał się osobiście do Konstantynopola, by wyprosić dla nich ułaskawienie. źródło: NKJP: Marzena Wiśniak: KULTURA: Sympatyczny święty, Magazyn Puls Studenta, 1998-01 |
|
|
Proszę Cię, Ojcze Pio, wyproś mi łaskę u Pana Boga naszego [...]. źródło: NKJP: Intencje modlitewne - sierpień 2008, Głos Ojca Pio, 2008 |
Składnia
|
+ | wyprosić | + |
CO +
(od KOGO | u KOGO) +
(dla KOGO)
|
|
+ | wyprosić | + |
CO +
(od KOGO | u KOGO) +
(KOMU)
|
2. dziennikarzy z sali
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Relacje międzyludzkie ➔ określenia relacji międzyludzkich
Połączenia
- sąd, właściciel wyprosił kogoś skądś
- wyprosić skądś dziecko, dziennikarzy, mężczyznę, gości
- wyprosić kogoś z domu, z pokoju, z sali; za drzwi
- grzecznie, stanowczo wyprosić
- próbować wyprosić kogoś skądś
Cytaty
|
[...] to, co mówił, było irytujące, a zdanie: „bo, wiesz, kobitki na mnie lecą” zdyskredytowało go w moich oczach. Ale sprawy zaszły tak daleko, że nie mogłam go wyprosić ani z mojego domu, ani z łóżka. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Rosyjski kochanek, 1996 |
|
|
Rządziła w kuchni niczym generał w armii i ona jedna miała odwagę wyprosić z niej zbyt natarczywą Reidernową. źródło: NKJP: Teresa Bojarska: Świtanie, przemijanie, 1996 |
|
|
Raz sąd przerwał rozprawę, gdy jego zwolennicy zgotowali mu owację. Publiczność została wyproszona z sali rozpraw. źródło: NKJP: Jacek Szczepanik: Świtoń i żydokomunomasońska reszta świata, Gazeta Wyborcza, 1997-12-11 |
|
|
Pamiętam, że Andrzejewski wyprosił go za drzwi i coś mu jeszcze przygadał o jego przedwojennej przeszłości, niekoniecznie komunistycznej, tak że Wirski wyszedł z biura jak niepyszny i przez dłuższy czas nie pokazał się na Krupniczej. źródło: NKJP: Tadeusz Kwiatkowski: Panopticum, 1995 |
|
|
Jeden z nich wrzucił do środka butelkę z benzyną i podpaloną szmatą, po tym jak właściciel wyprosił ich z baru. źródło: NKJP: K. Wieteska: Mława: Chcieli podpalić bar, Tygodnik Ciechanowski, 2004-08-12 |
Składnia
|
+ | wyprosić | + |
KOGO +
(SKĄD) +
(DOKĄD)
|