UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

chadzać

Chronologizacja

1 połowa XVI w., SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. chadzam
 chadzamy
2 os. chadzasz
 chadzacie
3 os. chadza
 chadzają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. chadzałem
+(e)m chadzał
 chadzałam
+(e)m chadzała
 chadzałom
+(e)m chadzało
 chadzaliśmy
+(e)śmy chadzali
 chadzałyśmy
+(e)śmy chadzały
2 os. chadzałeś
+(e)ś chadzał
 chadzałaś
+(e)ś chadzała
 chadzałoś
+(e)ś chadzało
 chadzaliście
+(e)ście chadzali
 chadzałyście
+(e)ście chadzały
3 os. chadzał
 chadzała
 chadzało
 chadzali
 chadzały

bezosobnik: chadzano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę chadzał
będę chadzać
 będę chadzała
będę chadzać
 będę chadzało
będę chadzać
 będziemy chadzali
będziemy chadzać
 będziemy chadzały
będziemy chadzać
2 os. będziesz chadzał
będziesz chadzać
 będziesz chadzała
będziesz chadzać
 będziesz chadzało
będziesz chadzać
 będziecie chadzali
będziecie chadzać
 będziecie chadzały
będziecie chadzać
3 os. będzie chadzał
będzie chadzać
 będzie chadzała
będzie chadzać
 będzie chadzało
będzie chadzać
 będą chadzali
będą chadzać
 będą chadzały
będą chadzać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. chadzajmy
2 os. chadzaj
 chadzajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. chadzałbym
bym chadzał
 chadzałabym
bym chadzała
 chadzałobym
bym chadzało
 chadzalibyśmy
byśmy chadzali
 chadzałybyśmy
byśmy chadzały
2 os. chadzałbyś
byś chadzał
 chadzałabyś
byś chadzała
 chadzałobyś
byś chadzało
 chadzalibyście
byście chadzali
 chadzałybyście
byście chadzały
3 os. chadzałby
by chadzał
 chadzałaby
by chadzała
 chadzałoby
by chadzało
 chadzaliby
by chadzali
 chadzałyby
by chadzały

bezosobnik: chadzano by

bezokolicznik: chadzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: chadzając

gerundium: chadzanie

imiesłów przymiotnikowy czynny: chadzający

Pochodzenie

psł. *chaďati

1. piechotą

Definicja

od czasu do czasu przemieszczać się za pomocą nóg

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

Połączenia

  • chadzać na nogach; po ulicy
  • chadzać piechotą

Cytaty

Wieczorami chadza tamtędy mało ludzi.

źródło: NKJP: Marcin Zasada: Ciemności!, Dziennik Zachodni, 2003-01-08

Chociaż grywał u samego Coppoli i Spielberga był niezwykle skromny. Wszędzie chadzał na piechotę. Odmówił wożenia limuzyną, stał karnie w kolejce do bankietowego stołu.

źródło: NKJP: Ryszarda Wojciechowska: Hollywood nad Wisłą Bob Hoskins x jest jedną z nielicznych hollywoodzkich gwiazd, które zagrały w polskim filmie. Na zdjęciu - z Sergiuszem Żymełko x w obrazie Tam gdzie żyją Eskimosi, Gazeta Krakowska, 2006-08-26

[...] czasami naprawdę dobrze bawiła się w tym towarzystwie i było jej całkiem miło, kiedy chadzała z „artystami” nocą na brzeg rzeki, włóczyła się po Starym Mieście [...].

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Rynek w Smyrnie, 2007

Niemal 40 lat temu słynna twierdza kłodzka wystąpiła w przygodach „Czterech pancernych i psa”, a niedawno po uliczkach miasteczka chadzał Bogusław Linda, reżyserując sensacyjny „Sezon na leszcza”.

źródło: NKJP: Małgorzata Matuszewska: Daleko od Hollywood, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2005-01-13

Nocą po placu Tysiąclecia w Chrzanowie lepiej nie chadzać samotnie, zwłaszcza z gotówką i telefonem komórkowym.

źródło: NKJP: (AF): Nocny rozbój na placu, Gazeta Krakowska, 2007-01-18

Składnia

bez ograniczeń + chadzać +
(GDZIE)

2. po drzewach

Definicja

wspinać się od czasu do czasu po czymś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

Cytaty

Przedstawiciele gmin powiatu limanowskiego zastanawiali się, jak w najgodniejszy sposób uczcić pamięć Jana Pawła II w swoim regionie. [...] Wszak po tych górach często chadzał.

źródło: NKJP: Jerzy Wideł: Tam, gdzie chadzał kardynał Wojtyła, Gazeta Krakowska, 2005-08-01

Kot, który kiedyś chadzał po drzewach, nigdy nie będzie szczęśliwy nie mogąc spróbować tego znowu.

źródło: Internet: forum.gazeta.pl

Składnia

bez ograniczeń + chadzać +
po CZYM

3. na grzyby

Definicja

udawać się od czasu do czasu w jakieś miejsce, żeby wykonywać tam określonego rodzaju czynności

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chodzić

Połączenia

  • chadzać wieczorami
  • chadzać do kina, do kościoła, do lasu, do teatru; na dyskoteki, na koncerty, na mecze, na msze, na ryby, na spacery
  • chadzać regularnie, zawsze

Cytaty

Na niedzielę czekał przez cały tydzień. W święty dzień rano chadzał do kościoła, za najbliższych, żonę i synów się modlił.

źródło: NKJP: Daniel Weimer: Sandecja trzyma mnie przy życiu, Dziennik Polski, 2008-04-19

Ku mojemu zaskoczeniu studenci co wieczór chadzali na dyskotekę do namiotu jednego z browarów (notabene bawili się świetnie).

źródło: NKJP: Jam: Crime Story – Rowy 2000, Magazyn Puls Studenta nr 24, 2000-09

Chadzam na przedstawienia młodych reżyserów i często odnoszę wrażenie, że oglądam w kółko to samo, co nie ma nic wspólnego z treścią.

źródło: NKJP: Regina Gowarzewska - Griessgraber, Śpiew jest moim życiem, Dziennik Zachodni, 2007-03-16

[...] od dziecka chadzałem łasować do cudzych sadów, więc moja nagrzana skóra była przyzwyczajona do tych kul z cyny czy też z miedzi.

źródło: NKJP: Tadeusz Nowak: A jak królem, a jak katem będziesz, 1968

Składnia

bez ograniczeń + chadzać +
DOKĄD
bez ograniczeń + chadzać +
na CO
bez ograniczeń + chadzać +
BEZOKOLICZNIK

4. do szkoły

Definicja

udawać się od czasu do czasu i w niepełnym obowiązującym wymiarze w jakieś miejsce, żeby wykonywać tam określonego rodzaju czynności

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ ruch i spoczynek

Cytaty

Co prawda chadzałem do szkoły muzycznej, ale nie doszedłem do końca.

źródło: NKJP: Ryszarda Wojciechowska: Jestem z Piwnicy, Dziennik Bałtycki, 2006-03-08

Mój siostrzeniec (podobnie jak moja siostra) katolikiem nie jest (ale jest chrześcijaninem), ale na zajęcia z religii chadza i aktywnie uczestniczy w dyskusjach.

źródło: NKJP: Internet

[...] gdy piłkarze Piechniczka zdobywali trzecie miejsce na świecie, chadzałem jeszcze do przedszkola.

źródło: NKJP: Rafał Nagórski: Piękny dzień, Głos Pomorza, 2006

Mając trochę starszego niemowlaka cieszyłam się że przesypia większość nocy w naszym łóżku. Po jakimś czasie cieszyłam się że w ogóle chadza spać (czasem o 23, czasem o 1, czasem o drugiej nad ranem) i to tylko na podłodze koło naszego łóżka.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + chadzać +
DOKĄD
bez ograniczeń + chadzać +
na CO
bez ograniczeń + chadzać +
BEZOKOLICZNIK

5. w dżinsach

Definicja

nosić od czasu do czasu określony rodzaj ubrania

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Ubranie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ubierać się

Połączenia

  • chadzać w dresie, w dżinsach, w garniturze

Cytaty

Obecnie słucham, jak znajomi biadolą, że ich osiemnastoletnia córka nakłada do szkoły bluzkę odsłaniającą pępek, a do kościoła w największe święta chadza w postrzępionych dżinsach i rozciągniętej bluzie, kiedyś rzecz nie do pomyślenia.

źródło: NKJP: Adam: Zdaniem taty, Dziennik Polski, 2005-05-12

Chłopcem był grzecznym, nosił się z krótką grzywką, najchętniej chadzał w krótkich spodenkach.

źródło: NKJP: Polityka i obyczaje, Polityka, 2000-09-23

- Powiedz, Basiu - pytam kiedyś - jak myślisz, skąd się one brały, te nasze praprababki, prababki, praciotki, które pod krynoliną przewoziły księży przez granice zaborów, ukrywały zbiegów i chadzały na bale w żałobnych jedwabiach?

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Lala, 2008

Pamiętam naszego Nikifora, jak chadzał w obszernym, długim płaszczu po zduńskowolskim rynku.

źródło: NKJP: Ewa Dobrowolska: Zduńskowolski Nikifor, Dziennik Łódzki, 2002-07-19

Składnia

bez ograniczeń + chadzać +
w CZYM

Frazeologizmy

ktoś chodzi własnymi drogami
ktoś chadza własnymi drogami
ktoś chadza własnymi ścieżkami
tam, gdzie król piechotą chodzi
tam, gdzie król piechotą chadza
Data ostatniej modyfikacji: 08.01.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN