UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rozstrzelać

Chronologizacja

SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

ogsł. *orz-strěľati

Zob. strzelić

Definicja

zastrzelić kogoś na czyjś rozkaz bądź wykonując wyrok

Wymowa

[rosstszelać] lub pot. [rossczszelać], lub pot. [roszczszelać]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rozstrzelić
hiperonimy:  zastrzelić

Połączenia

  • Wehrmacht rozstrzelał; Armia Czerwona, żandarmeria rozstrzelała; Gestapo, NKWD rozstrzelało; partyzanci, żołnierze; bolszewicy, esesmani, gestapowcy, hitlerowcy, Niemcy, Rosjanie rozstrzelali
  • rozstrzelać chłopów, generała, kilkudziesięciu mieszkańców, ludzi, oficerów, ojca, więźniów; rozstrzelanie jeńców, zakładników; Polaków
  • rozstrzelać za działalność konspiracyjną, patriotyczną..., za tchórzostwo, za zdradę
  • rozstrzelać w odwecie
  • rozstrzelać natychmiast; publicznie; osobiście
  • chcieć, kazać, rozkazać; zdążyć; należy rozstrzelać
  • rozstrzelać i pochować, rozstrzelać i spalić; rozstrzelanie i powieszenie
  • zostać rozstrzelanym

Cytaty

Tu, w sercu Puszczy Kampinoskiej, koło wsi Palmiry Niemcy rozstrzelali [...] ponad dwa tysiące Polaków.

źródło: NKJP: E.Stangrodzka: Palmiry – nie zapomnimy, Tygodnik Ciechanowski, 2006-10-12

Maxa Schmelinga powinno się rozstrzelać za tchórzostwo, niesubordynację i kanty na Krecie.

źródło: NKJP: Kazimierz Moczarski: Rozmowy z katem, 1977

29 stycznia 1943 roku na podstawie niemieckiego wyroku został rozstrzelany za nielegalny ubój Piotr Guszkiewicz.

źródło: NKJP: Legion Góralski, Dziennik Polski, 2001-06-04

Wcześniej bez mrugnięcia okiem kazał rozstrzelać wszystkich lojalnych wobec rządu oficerów.

źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

Na miejscu Berlinga postawiłbym Świerczewskiego przed sądem wojennym i rozstrzelał.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozstrzelam
rozstrzelamy
2 os. rozstrzelasz
rozstrzelacie
3 os. rozstrzela
rozstrzelają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozstrzelałem
+(e)m rozstrzelał
rozstrzelałam
+(e)m rozstrzelała
rozstrzelałom
+(e)m rozstrzelało
rozstrzelaliśmy
+(e)śmy rozstrzelali
rozstrzelałyśmy
+(e)śmy rozstrzelały
2 os. rozstrzelałeś
+(e)ś rozstrzelał
rozstrzelałaś
+(e)ś rozstrzelała
rozstrzelałoś
+(e)ś rozstrzelało
rozstrzelaliście
+(e)ście rozstrzelali
rozstrzelałyście
+(e)ście rozstrzelały
3 os. rozstrzelał
rozstrzelała
rozstrzelało
rozstrzelali
rozstrzelały

bezosobnik: rozstrzelano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozstrzelajmy
2 os. rozstrzelaj
rozstrzelajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozstrzelałbym
bym rozstrzelał
rozstrzelałabym
bym rozstrzelała
rozstrzelałobym
bym rozstrzelało
rozstrzelalibyśmy
byśmy rozstrzelali
rozstrzelałybyśmy
byśmy rozstrzelały
2 os. rozstrzelałbyś
byś rozstrzelał
rozstrzelałabyś
byś rozstrzelała
rozstrzelałobyś
byś rozstrzelało
rozstrzelalibyście
byście rozstrzelali
rozstrzelałybyście
byście rozstrzelały
3 os. rozstrzelałby
by rozstrzelał
rozstrzelałaby
by rozstrzelała
rozstrzelałoby
by rozstrzelało
rozstrzelaliby
by rozstrzelali
rozstrzelałyby
by rozstrzelały

bezosobnik: rozstrzelano by

bezokolicznik: rozstrzelać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: rozstrzelawszy

gerundium: rozstrzelanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozstrzelanie
rozstrzelania
D. rozstrzelania
rozstrzelań
C. rozstrzelaniu
rozstrzelaniom
B. rozstrzelanie
rozstrzelania
N. rozstrzelaniem
rozstrzelaniami
Ms. rozstrzelaniu
rozstrzelaniach
W. rozstrzelanie
rozstrzelania

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozstrzelany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rozstrzelany
rozstrzelany
rozstrzelany
rozstrzelane
rozstrzelana
D. rozstrzelanego
rozstrzelanego
rozstrzelanego
rozstrzelanego
rozstrzelanej
C. rozstrzelanemu
rozstrzelanemu
rozstrzelanemu
rozstrzelanemu
rozstrzelanej
B. rozstrzelanego
rozstrzelanego
rozstrzelany
rozstrzelane
rozstrzelaną
N. rozstrzelanym
rozstrzelanym
rozstrzelanym
rozstrzelanym
rozstrzelaną
Ms. rozstrzelanym
rozstrzelanym
rozstrzelanym
rozstrzelanym
rozstrzelanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rozstrzelani
rozstrzelani
rozstrzelane
rozstrzelane
D. rozstrzelanych
rozstrzelanych
rozstrzelanych
rozstrzelanych
C. rozstrzelanym
rozstrzelanym
rozstrzelanym
rozstrzelanym
B. rozstrzelanych
rozstrzelanych
rozstrzelanych
rozstrzelane
N. rozstrzelanymi
rozstrzelanymi
rozstrzelanymi
rozstrzelanymi
Ms. rozstrzelanych
rozstrzelanych
rozstrzelanych
rozstrzelanych

odpowiednik aspektowy: rozstrzeliwać

Składnia

bez ograniczeń + rozstrzelać +
KOGO
Data ostatniej modyfikacji: 14.02.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json