UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kołowrót

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

psł. *kolovortъ 'to, co się obraca w koło, co się kręci'

1. przy studni

Definicja

urządzenie służące do wciągania, przyciągania lub opuszczania ciężarów za pomocą liny lub łańcucha nawijanych na bęben umieszczony na wale obracanym korbą

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ciężar

Połączenia

drewniany, wielki kołowrót
kołowrót studni
kołowrót przy studni
kręcić kołowrotem

Cytaty

	Kilka godzin pracowaliśmy w dusznym, suchym upale, na rozprażonych skałach, montując parzącą konstrukcję kołowrotu, zabezpieczając ją odciągami ze stalowych linek. źródło: NKJP: Maciej Kuczyński: Czeluść, 1972
	Część żeglarzy rozwijała żagle, inni obracali kołowrót, podnosząc kotwicę. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004
	Kędyś na dole kołowroty obracane przez stu niewolników ciągnęły wodę z rzeki aż na sam szczyt Ziguratu, gdzie umieszczony był zbiornik. źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952
	W latach dwudziestych XVI wieku jeden z władców Wołoszczyzny wzniósł na własny koszt potężną wieżę obronną, wysuniętą nad przepaść, w której zainstalowano kołowroty do wciągania ludzi i towarów. źródło: NKJP: Jan Gać: Grecja kulturowy przewodnik po Grecji bizantyńskiej, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kołowrót	kołowroty
D.	kołowrota kołowrotu	kołowrotów
C.	kołowrotowi	kołowrotom
B.	kołowrót	kołowroty
N.	kołowrotem	kołowrotami
Ms.	kołowrocie	kołowrotach
W.	kołowrocie	kołowroty

2. na stadionie

Definicja

ruchoma barierka utworzona ze skrzyżowanych prętów umieszczonych na słupku, ustawiona w wejściu na stadion lub peron

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport przedmioty związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

synonimy:

kołowrotek

Cytaty

– Dołożyliśmy jeden kołowrót, przebudowaliśmy obie stacje wyciągu i teraz jego przepustowość zwiększy się do 550 osób na godzinę. Dotąd w ciągu godziny mogło wyjechać tym wyciągiem na Skrzyczne tylko ok. 360 narciarzy

źródło: NKJP: (mac): Prześwietlanie kolejki, Trybuna Śląska, 2000-11-03

Na trybunę wschodnią kibice mają wchodzić przez kołowroty od strony ul. Reymana.

źródło: NKJP: (TYM): Piłkarski teatr „Białej Gwiazdy”, Dziennik Polski, 2008-12-19

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kołowrót	kołowroty
D.	kołowrota kołowrotu	kołowrotów
C.	kołowrotowi	kołowrotom
B.	kołowrót	kołowroty
N.	kołowrotem	kołowrotami
Ms.	kołowrocie	kołowrotach
W.	kołowrocie	kołowroty

3. obowiązków

Definicja

pot.

ciąg wielu zdarzeń, zjawisk lub czynności szybko po sobie następujących

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:

kołowrotek, wir

Połączenia

kołowrót obowiązków, zajęć; życia

Cytaty

	Komisja wyjeżdża z poczuciem dobrze spełnionego obowiązku, a wieś oddycha z ulgą, bierze sierpy i motyki, wraca do odwiecznego kołowrotu zajęć. źródło: NKJP: Wojciech Giełżyński: Inne światy, inne drogi, 2006
	Marzenia potęgują urodę życia. Dzięki nim w kołowrocie obowiązków znajdujemy moment, który wprowadza nas poza kłopoty dnia dzisiejszego. Marząc odwołujemy się do naszej wyobraźni i tęsknot o życiu zgodnym z najtajniejszymi pragnieniami. źródło: NKJP: Maria Szyszkowska: W poszukiwaniu sensu życia : po co nam filozofia, 1997
	Wieloletniego aparatczyka i urodzonego lidera pozbawiono z dnia na dzień sztabu pomocników i tłumów słuchaczy, wyrwano z kołowrotu zajęć wagi państwowej, nie dając w zamian choćby elektrowni w Kazachstanie lub ambasadorowania w Mongolii [...]. źródło: NKJP: Anna Żebrowska: Wnuki komunizmu, Gazeta Wyborcza, 1998-05-22
	Możesz być uwikłany w codzienny kołowrót: praca, dom, praca, dom, dorabianie po godzinach i inne ważne obowiązki. Jeśli wiesz, że nie dasz rady - nie zaczynaj. źródło: NKJP: Piotr Fijewski: Jak rozwinąć skrzydła, 1996
	Niedziela to taki dzień, kiedy cała rodzina pozostaje w domu, nigdzie się nie spieszy, dzień wyrwania się z codziennego kołowrotu, dzień ciszy i skupienia. źródło: NKJP: Mariola Mesjasz-Walas: Wychowywać lepiej..., Wychowawca, nr 12, 2002

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kołowrót	kołowroty
D.	kołowrota kołowrotu	kołowrotów
C.	kołowrotowi	kołowrotom
B.	kołowrót	kołowroty
N.	kołowrotem	kołowrotami
Ms.	kołowrocie	kołowrotach
W.	kołowrocie	kołowroty

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

	+	kołowrót	+	(CZEGO)
	+	kołowrót	+	(JAKI)

Data ostatniej modyfikacji: 09.05.2017