Chronologizacja
Inne znaczenie: 'zlekceważyć, wzgardzić'
Pochodzenie
Zob. tępić
1. agresję
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Połączenia
- Arafat, prezydent Bush, Clinton, Gomułka, Papież; Bagdad, Hamas, Izrael, Watykan; Kościół, sejm; świat potępił coś; Francja, ONZ, Rada Bezpieczeństwa potępiła coś; władze Autonomii potępiły coś
- potępić aborcję, agresję, antysemityzm, komunizm, masakrę, naloty, napad, przemoc, rasizm, stan wojenny, terroryzm, totalitaryzm, wojnę, zbrodnie, zamach; akcję (terrorystów, służb specjalnych...), akty (przemocy, terroryzmu, wandalizmu...), jakiś atak, jakąś decyzję, jakąś działalność, jakieś działania, jakąś interwencję, czyjąś naukę, jakąś politykę, jakiś system; jakiś układ, jakieś władze, jakieś wypowiedzi, jakieś zachowanie; posłów, rząd; Izrael, Rosję, Turcję
- bezwzględnie, jednoznacznie, kategorycznie, stanowczo; jednogłośnie, jednomyślnie, zgodnie; oficjalnie, otwarcie, publicznie; ostro, surowo; wielokrotnie; głośno, wyraźnie, zdecydowanie potępić
- powszechnie potępiony
- głosy, słowa, wyrazy; klimat potępienia
- potępiony przez Kościół, przez papieża, przez Sejm, przez Senat, przez społeczeństwo, przez społeczność, przez synod, przez watykańską Kongregację, przez jakieś władze
Cytaty
|
Papież potępił klonowanie ludzkich embrionów, niezależnie od tego, jaki jest cel takich działań, i zaapelował, by do celów medycznych używano jedynie komórek dorosłych osób. źródło: NKJP: (PAP): Niemoralny proceder, Dziennik Polski - Świat, 2000-08-30 |
|
|
Mówi się, że media masowe to czwarta władza kontrolująca w imieniu społeczeństwa trzy pozostałe. Niby tak, ale przypomnijmy sobie sprawę korupcji w policji poznańskiej czy wiele innych afer wytropionych i nieskutecznie potępionych przez polskie media. źródło: NKJP: Karol2 Jakubowicz: Jeśli demokracja u nas gnije, to także dlatego, że zrobiliśmy zbyt mało, by uniezależnić media ..., Gazeta Wyborcza, 1995-01-06 |
|
|
W 1994 r. Sejm potępił zbrodniczą działalność UB i Informacji Wojskowej, jako odpowiedzialnych za cierpienia i śmierć wielu tysięcy obywateli polskich. źródło: NKJP: (PAP): Wymyślone zbrodnie, Dziennik Polski - Kraj, 2001-03-02 |
|
|
Rada Ligi, z wyjątkiem Chile, potępiła Rzeszę Niemiecką za pogwałcenie traktatu, ale nie zaleciła ogłoszenia sankcji wobec niej. źródło: NKJP: Karol Grünberg, Bolesław Otręba: Joachim von Ribbentrop: szef hitlerowskiej dyplomacji, 1995 |
|
|
Nigdy nie potępił Chrystus bogactwa jako takiego, ani nie zabraniał posiadania dóbr materialnych i posługiwania się nimi, choć przestrzegał przed przywiązywaniem się nadmiernym do bogactw materialnych, potępiając dążenia do bogactw za wszelką cenę. źródło: NKJP: Gedymin Spychalski: Myśl społeczno-ekonomiczna starożytności i średniowiecza, 2000 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
potępię |
potępimy |
|||
| 2 os. |
potępisz |
potępicie |
|||
| 3 os. |
potępi |
potępią |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
potępiłem +(e)m potępił |
potępiłam +(e)m potępiła |
potępiłom +(e)m potępiło |
potępiliśmy +(e)śmy potępili |
potępiłyśmy +(e)śmy potępiły |
| 2 os. |
potępiłeś +(e)ś potępił |
potępiłaś +(e)ś potępiła |
potępiłoś +(e)ś potępiło |
potępiliście +(e)ście potępili |
potępiłyście +(e)ście potępiły |
| 3 os. |
potępił |
potępiła |
potępiło |
potępili |
potępiły |
bezosobnik: potępiono
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
potępmy |
|
| 2 os. |
potęp |
potępcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
potępiłbym bym potępił |
potępiłabym bym potępiła |
potępiłobym bym potępiło |
potępilibyśmy byśmy potępili |
potępiłybyśmy byśmy potępiły |
| 2 os. |
potępiłbyś byś potępił |
potępiłabyś byś potępiła |
potępiłobyś byś potępiło |
potępilibyście byście potępili |
potępiłybyście byście potępiły |
| 3 os. |
potępiłby by potępił |
potępiłaby by potępiła |
potępiłoby by potępiło |
potępiliby by potępili |
potępiłyby by potępiły |
bezosobnik: potępiono by
bezokolicznik: potępić
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
potępiwszy
gerundium: potępienie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | potępienie |
potępienia |
| D. | potępienia |
potępień |
| C. | potępieniu |
potępieniom |
| B. | potępienie |
potępienia |
| N. | potępieniem |
potępieniami |
| Ms. | potępieniu |
potępieniach |
| W. | potępienie |
potępienia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: potępiony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | potępiony |
potępiony |
potępiony |
potępione |
potępiona |
| D. | potępionego |
potępionego |
potępionego |
potępionego |
potępionej |
| C. | potępionemu |
potępionemu |
potępionemu |
potępionemu |
potępionej |
| B. | potępionego |
potępionego |
potępiony |
potępione |
potępioną |
| N. | potępionym |
potępionym |
potępionym |
potępionym |
potępioną |
| Ms. | potępionym |
potępionym |
potępionym |
potępionym |
potępionej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | potępieni |
potępieni |
potępione |
potępione |
| D. | potępionych |
potępionych |
potępionych |
potępionych |
| C. | potępionym |
potępionym |
potępionym |
potępionym |
| B. | potępionych |
potępionych |
potępionych |
potępione |
| N. | potępionymi |
potępionymi |
potępionymi |
potępionymi |
| Ms. | potępionych |
potępionych |
potępionych |
potępionych |
odpowiednik aspektowy: potępiać
Składnia
| Rz osobowy | + | potępić | + |
KOGO +
(za CO)
|
| Rz osobowy | + | potępić | + |
CO
|
2. ukarać
Definicja
Noty o użyciu
Imb używany często w znaczeniu 'człowiek potępiony'.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary
Cytaty
|
[...] tłukł głową o rzeźbiony pulpit stalli, szepcąc przez łzy: „Potęp duszę moją, a tego nie czyń. Odepchnij duszę moją, ale tego nie czyń! Mnie smagaj, ale tych ludzi nie krzywdź! O Jezu! O Jezu!” źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1953 |
|
|
Jezus zmartwychwstał, co w oczach apostołów stanowiło dowód, że Bóg Go nie potępił, ale potwierdza Go w pełni i akceptuje. Tak Jego Ewangelię, jak Jego osobę. źródło: NKJP: Apostołowie (2), Dziennik Polski - Magazyn, 1998-09-11 |
|
|
Orędzie Jezusa o królestwie Bożym wprowadza nowe spojrzenie na sprawę zbawienia ludzi. O hurtowym potępieniu pogan Jezus nie wspomina ani jednym słowem. Odsuwa także funkcjonujące rozróżnienie na sprawiedliwych i grzeszników, uznając, że wszyscy bez wyjątku są grzeszni i jednakowo wobec zbawienia bezradni [...] źródło: NKJP: Tadeusz Dionizy Łukaszuk OSPPE: Ty jesteś Chrystus, syn Boga żywego. Dogmat chrystologiczny w ujęciu integralnym, 2000 |
|
|
Chrystus wyraźnie powiada, że potępieni będą ci, którzy nie czynili dobra, pomagając bliźnim potrzebującym pomocy. źródło: NKJP: Jacek Kuroń: Ewangelia czy kodeks karny, Gazeta Wyborcza, 1996-11-04 |
|
|
Jako dziecko wychowywane w bardzo religijnej rodzinie zastanawiałam się jak to możliwe, żeby miłujący Bóg potępił wszystkich pogan i skazał ich na wieczne piekło tylko dlatego, że urodzili się przed Chrystusem i nie doznali łaski chrztu [...]. źródło: NKJP: Alicja Chrzanowska: Tarot a karma czyli Problemy wcieleń reinkarnacyjnych, 1998 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
potępię |
potępimy |
|||
| 2 os. |
potępisz |
potępicie |
|||
| 3 os. |
potępi |
potępią |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
potępiłem +(e)m potępił |
potępiłam +(e)m potępiła |
potępiłom +(e)m potępiło |
potępiliśmy +(e)śmy potępili |
potępiłyśmy +(e)śmy potępiły |
| 2 os. |
potępiłeś +(e)ś potępił |
potępiłaś +(e)ś potępiła |
potępiłoś +(e)ś potępiło |
potępiliście +(e)ście potępili |
potępiłyście +(e)ście potępiły |
| 3 os. |
potępił |
potępiła |
potępiło |
potępili |
potępiły |
bezosobnik: potępiono
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
potępmy |
|
| 2 os. |
potęp |
potępcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
potępiłbym bym potępił |
potępiłabym bym potępiła |
potępiłobym bym potępiło |
potępilibyśmy byśmy potępili |
potępiłybyśmy byśmy potępiły |
| 2 os. |
potępiłbyś byś potępił |
potępiłabyś byś potępiła |
potępiłobyś byś potępiło |
potępilibyście byście potępili |
potępiłybyście byście potępiły |
| 3 os. |
potępiłby by potępił |
potępiłaby by potępiła |
potępiłoby by potępiło |
potępiliby by potępili |
potępiłyby by potępiły |
bezosobnik: potępiono by
bezokolicznik: potępić
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
potępiwszy
gerundium: potępienie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | potępienie |
potępienia |
| D. | potępienia |
potępień |
| C. | potępieniu |
potępieniom |
| B. | potępienie |
potępienia |
| N. | potępieniem |
potępieniami |
| Ms. | potępieniu |
potępieniach |
| W. | potępienie |
potępienia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: potępiony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | potępiony |
potępiony |
potępiony |
potępione |
potępiona |
| D. | potępionego |
potępionego |
potępionego |
potępionego |
potępionej |
| C. | potępionemu |
potępionemu |
potępionemu |
potępionemu |
potępionej |
| B. | potępionego |
potępionego |
potępiony |
potępione |
potępioną |
| N. | potępionym |
potępionym |
potępionym |
potępionym |
potępioną |
| Ms. | potępionym |
potępionym |
potępionym |
potępionym |
potępionej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | potępieni |
potępieni |
potępione |
potępione |
| D. | potępionych |
potępionych |
potępionych |
potępionych |
| C. | potępionym |
potępionym |
potępionym |
potępionym |
| B. | potępionych |
potępionych |
potępionych |
potępione |
| N. | potępionymi |
potępionymi |
potępionymi |
potępionymi |
| Ms. | potępionych |
potępionych |
potępionych |
potępionych |
odpowiednik aspektowy: potępiać
Składnia
| Rz osobowy | + | potępić | + |
KOGO
|