UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

opanować się

Chronologizacja

1541, SPXVI
Inne znaczenie: 'umocnić się'

Pochodzenie

Zob. panować

Definicja

odzyskać kontrolę nad swoimi emocjami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  opamiętać się

Połączenia

  • opanować się szybko, trochę
  • (nie) móc, (nie) potrafić, (nie) umieć, zdołać się opanować; proszę się opanować
  • opanować się i powiedzieć

Cytaty

W pierwszej chwili chciałam rzucić się z pięściami na drzwi i krzyczeć, żeby je natychmiast włączyli. Na szczęście opanowałam się.

źródło: NKJP: Marcin Wojciechowski: Pomarańczowy majdan, 2006

Poczuła, że narasta w niej złość. Opanowała się jednak i odpowiedziała zupełnie spokojnie [...].

źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999

Zareagowałam za ostro. Zawsze reaguję za ostro, nie umiem się opanować.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Miecz przeznaczenia, 1992

Samochód nagle skręcił na sąsiedni pas. Gdyby Marek przytomnie nie skontrował kierownicą, wpadliby czołowo na ładę. - Cholera, opanuj się! Chcesz nas pozabijać?

źródło: NKJP: Krystyna Boglar: Zobaczysz, że pewnego dnia..., 1996

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanuję się
opanujemy się
2 os. opanujesz się
opanujecie się
3 os. opanuje się
opanują się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałem się
+(e)m się opanował
opanowałam się
+(e)m się opanowała
opanowałom się
+(e)m się opanowało
opanowaliśmy się
+(e)śmy się opanowali
opanowałyśmy się
+(e)śmy się opanowały
2 os. opanowałeś się
+(e)ś się opanował
opanowałaś się
+(e)ś się opanowała
opanowałoś się
+(e)ś się opanowało
opanowaliście się
+(e)ście się opanowali
opanowałyście się
+(e)ście się opanowały
3 os. opanował się
opanowała się
opanowało się
opanowali się
opanowały się

bezosobnik: opanowano się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opanujmy się
2 os. opanuj się
opanujcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opanowałbym się
bym się opanował
opanowałabym się
bym się opanowała
opanowałobym się
bym się opanowało
opanowalibyśmy się
byśmy się opanowali
opanowałybyśmy się
byśmy się opanowały
2 os. opanowałbyś się
byś się opanował
opanowałabyś się
byś się opanowała
opanowałobyś się
byś się opanowało
opanowalibyście się
byście się opanowali
opanowałybyście się
byście się opanowały
3 os. opanowałby się
by się opanował
opanowałaby się
by się opanowała
opanowałoby się
by się opanowało
opanowaliby się
by się opanowali
opanowałyby się
by się opanowały

bezosobnik: opanowano by się

bezokolicznik: opanować się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: opanowawszy się

gerundium: opanowanie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. opanowanie się
opanowania się
D. opanowania się
opanowań się
C. opanowaniu się
opanowaniom się
B. opanowanie się
opanowania się
N. opanowaniem się
opanowaniami się
Ms. opanowaniu się
opanowaniach się
W. opanowanie się
opanowania się

odpowiednik aspektowy: opanowywać się

Składnia

Rzosobowy + opanować się + bez ograniczeń
Data ostatniej modyfikacji: 26.09.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json