Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *lagoditi 'porządkować, układać; dostosowywać, przygotowywać; dogadzać; powściągać, uspokajać, czynić spokojnym, łagodnym, miłym'
1. ból
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Połączenia
- łagodzić ból, cierpienie, dolegliwości, objawy; negatywne emocje, stres; awantury, spory; siłę uderzenia, upadek; mróz, skwar
Cytaty
|
Nie szkodzi, zawsze to przyjemnie się przewietrzyć. Uderza mnie w twarz chłodny wiatr, a ciemność łagodzi ból w powiekach. źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006 |
|
|
Żołnierz przydeptał stopą brzuch Debrena, pochylił się, błysnął zębami!... I runął. Bezgłośnie, łagodząc upadek łamiącymi się kolanami. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Pogrzeb czarownicy, 2003 |
|
|
Na ogół Pocieszynka jest niezawodna i uniwersalna, zna ludzkie serca i charaktery, orientuje się we wszelkich sytuacjach, przewiduje, radzi, łagodzi cierpienia, usuwa troski. źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Miejsce dla kpiarza: satyry i humoreski, 1966 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
łagodzę |
łagodzimy |
|||
| 2 os. |
łagodzisz |
łagodzicie |
|||
| 3 os. |
łagodzi |
łagodzą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łagodziłem +(e)m łagodził |
łagodziłam +(e)m łagodziła |
łagodziłom +(e)m łagodziło |
łagodziliśmy +(e)śmy łagodzili |
łagodziłyśmy +(e)śmy łagodziły |
| 2 os. |
łagodziłeś +(e)ś łagodził |
łagodziłaś +(e)ś łagodziła |
łagodziłoś +(e)ś łagodziło |
łagodziliście +(e)ście łagodzili |
łagodziłyście +(e)ście łagodziły |
| 3 os. |
łagodził |
łagodziła |
łagodziło |
łagodzili |
łagodziły |
bezosobnik: łagodzono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę łagodził będę łagodzić |
będę łagodziła będę łagodzić |
będę łagodziło będę łagodzić |
będziemy łagodzili będziemy łagodzić |
będziemy łagodziły będziemy łagodzić |
| 2 os. |
będziesz łagodził będziesz łagodzić |
będziesz łagodziła będziesz łagodzić |
będziesz łagodziło będziesz łagodzić |
będziecie łagodzili będziecie łagodzić |
będziecie łagodziły będziecie łagodzić |
| 3 os. |
będzie łagodził będzie łagodzić |
będzie łagodziła będzie łagodzić |
będzie łagodziło będzie łagodzić |
będą łagodzili będą łagodzić |
będą łagodziły będą łagodzić |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
łagodźmy łagódźmy |
|
| 2 os. |
łagodź łagódź |
łagodźcie łagódźcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łagodziłbym bym łagodził |
łagodziłabym bym łagodziła |
łagodziłobym bym łagodziło |
łagodzilibyśmy byśmy łagodzili |
łagodziłybyśmy byśmy łagodziły |
| 2 os. |
łagodziłbyś byś łagodził |
łagodziłabyś byś łagodziła |
łagodziłobyś byś łagodziło |
łagodzilibyście byście łagodzili |
łagodziłybyście byście łagodziły |
| 3 os. |
łagodziłby by łagodził |
łagodziłaby by łagodziła |
łagodziłoby by łagodziło |
łagodziliby by łagodzili |
łagodziłyby by łagodziły |
bezosobnik: łagodzono by
bezokolicznik: łagodzić
imiesłów przysłówkowy współczesny:
łagodząc
gerundium: łagodzenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | łagodzenie |
łagodzenia |
| D. | łagodzenia |
łagodzeń |
| C. | łagodzeniu |
łagodzeniom |
| B. | łagodzenie |
łagodzenia |
| N. | łagodzeniem |
łagodzeniami |
| Ms. | łagodzeniu |
łagodzeniach |
| W. | łagodzenie |
łagodzenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: łagodzący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | łagodzący |
łagodzący |
łagodzący |
łagodzące |
łagodząca |
| D. | łagodzącego |
łagodzącego |
łagodzącego |
łagodzącego |
łagodzącej |
| C. | łagodzącemu |
łagodzącemu |
łagodzącemu |
łagodzącemu |
łagodzącej |
| B. | łagodzącego |
łagodzącego |
łagodzący |
łagodzące |
łagodzącą |
| N. | łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącą |
| Ms. | łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | łagodzący |
łagodzący |
łagodzące |
łagodzące |
| D. | łagodzących |
łagodzących |
łagodzących |
łagodzących |
| C. | łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącym |
| B. | łagodzących |
łagodzących |
łagodzących |
łagodzące |
| N. | łagodzącymi |
łagodzącymi |
łagodzącymi |
łagodzącymi |
| Ms. | łagodzących |
łagodzących |
łagodzących |
łagodzących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: łagodzony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | łagodzony |
łagodzony |
łagodzony |
łagodzone |
łagodzona |
| D. | łagodzonego |
łagodzonego |
łagodzonego |
łagodzonego |
łagodzonej |
| C. | łagodzonemu |
łagodzonemu |
łagodzonemu |
łagodzonemu |
łagodzonej |
| B. | łagodzonego |
łagodzonego |
łagodzony |
łagodzone |
łagodzoną |
| N. | łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzoną |
| Ms. | łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | łagodzeni |
łagodzeni |
łagodzone |
łagodzone |
| D. | łagodzonych |
łagodzonych |
łagodzonych |
łagodzonych |
| C. | łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonym |
| B. | łagodzonych |
łagodzonych |
łagodzonych |
łagodzone |
| N. | łagodzonymi |
łagodzonymi |
łagodzonymi |
łagodzonymi |
| Ms. | łagodzonych |
łagodzonych |
łagodzonych |
łagodzonych |
odpowiednik aspektowy: złagodzić
Składnia
|
+ | łagodzić | + |
CO
|
2. karę
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara
Połączenia
- łagodzić karę, wymiar kary, wyrok; obyczaje; gniew, groźbę; klimat; słowa, ton głosu
Cytaty
|
Sztuka uszlachetnia ludzkość, łagodzi obyczaje, jest czynnikiem postępu. źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997 |
|
|
Krzaczaste brwi, mocno ściągnięte nad orlim nosem, uniosły się lekko, łagodząc surowość przecinających czoło głębokich krech. źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Zamach na wyspę, 2001 |
|
|
Wtedy właśnie nieoczekiwanie nadeszła wiadomość o manifeście amnestyjnym cara, który z okazji nieudanego zamachu Karakazowa na jego życie, łagodził więźniom ciężkie kary o połowę, a mniejsze zamieniał na osiedlenie na Syberii. źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tajemnicza wyprawa Tomka, 1996 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
łagodzę |
łagodzimy |
|||
| 2 os. |
łagodzisz |
łagodzicie |
|||
| 3 os. |
łagodzi |
łagodzą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łagodziłem +(e)m łagodził |
łagodziłam +(e)m łagodziła |
łagodziłom +(e)m łagodziło |
łagodziliśmy +(e)śmy łagodzili |
łagodziłyśmy +(e)śmy łagodziły |
| 2 os. |
łagodziłeś +(e)ś łagodził |
łagodziłaś +(e)ś łagodziła |
łagodziłoś +(e)ś łagodziło |
łagodziliście +(e)ście łagodzili |
łagodziłyście +(e)ście łagodziły |
| 3 os. |
łagodził |
łagodziła |
łagodziło |
łagodzili |
łagodziły |
bezosobnik: łagodzono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę łagodził będę łagodzić |
będę łagodziła będę łagodzić |
będę łagodziło będę łagodzić |
będziemy łagodzili będziemy łagodzić |
będziemy łagodziły będziemy łagodzić |
| 2 os. |
będziesz łagodził będziesz łagodzić |
będziesz łagodziła będziesz łagodzić |
będziesz łagodziło będziesz łagodzić |
będziecie łagodzili będziecie łagodzić |
będziecie łagodziły będziecie łagodzić |
| 3 os. |
będzie łagodził będzie łagodzić |
będzie łagodziła będzie łagodzić |
będzie łagodziło będzie łagodzić |
będą łagodzili będą łagodzić |
będą łagodziły będą łagodzić |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
łagodźmy łagódźmy |
|
| 2 os. |
łagodź łagódź |
łagodźcie łagódźcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
łagodziłbym bym łagodził |
łagodziłabym bym łagodziła |
łagodziłobym bym łagodziło |
łagodzilibyśmy byśmy łagodzili |
łagodziłybyśmy byśmy łagodziły |
| 2 os. |
łagodziłbyś byś łagodził |
łagodziłabyś byś łagodziła |
łagodziłobyś byś łagodziło |
łagodzilibyście byście łagodzili |
łagodziłybyście byście łagodziły |
| 3 os. |
łagodziłby by łagodził |
łagodziłaby by łagodziła |
łagodziłoby by łagodziło |
łagodziliby by łagodzili |
łagodziłyby by łagodziły |
bezosobnik: łagodzono by
bezokolicznik: łagodzić
imiesłów przysłówkowy współczesny:
łagodząc
gerundium: łagodzenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | łagodzenie |
łagodzenia |
| D. | łagodzenia |
łagodzeń |
| C. | łagodzeniu |
łagodzeniom |
| B. | łagodzenie |
łagodzenia |
| N. | łagodzeniem |
łagodzeniami |
| Ms. | łagodzeniu |
łagodzeniach |
| W. | łagodzenie |
łagodzenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: łagodzący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | łagodzący |
łagodzący |
łagodzący |
łagodzące |
łagodząca |
| D. | łagodzącego |
łagodzącego |
łagodzącego |
łagodzącego |
łagodzącej |
| C. | łagodzącemu |
łagodzącemu |
łagodzącemu |
łagodzącemu |
łagodzącej |
| B. | łagodzącego |
łagodzącego |
łagodzący |
łagodzące |
łagodzącą |
| N. | łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącą |
| Ms. | łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | łagodzący |
łagodzący |
łagodzące |
łagodzące |
| D. | łagodzących |
łagodzących |
łagodzących |
łagodzących |
| C. | łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącym |
łagodzącym |
| B. | łagodzących |
łagodzących |
łagodzących |
łagodzące |
| N. | łagodzącymi |
łagodzącymi |
łagodzącymi |
łagodzącymi |
| Ms. | łagodzących |
łagodzących |
łagodzących |
łagodzących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: łagodzony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | łagodzony |
łagodzony |
łagodzony |
łagodzone |
łagodzona |
| D. | łagodzonego |
łagodzonego |
łagodzonego |
łagodzonego |
łagodzonej |
| C. | łagodzonemu |
łagodzonemu |
łagodzonemu |
łagodzonemu |
łagodzonej |
| B. | łagodzonego |
łagodzonego |
łagodzony |
łagodzone |
łagodzoną |
| N. | łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzoną |
| Ms. | łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | łagodzeni |
łagodzeni |
łagodzone |
łagodzone |
| D. | łagodzonych |
łagodzonych |
łagodzonych |
łagodzonych |
| C. | łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonym |
łagodzonym |
| B. | łagodzonych |
łagodzonych |
łagodzonych |
łagodzone |
| N. | łagodzonymi |
łagodzonymi |
łagodzonymi |
łagodzonymi |
| Ms. | łagodzonych |
łagodzonych |
łagodzonych |
łagodzonych |
odpowiednik aspektowy: złagodzić
Składnia
|
+ | łagodzić | + |
CO
|