UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zużyć się

Chronologizacja

1861, SJPWil

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zużyję się
zużyjemy się
2 os. zużyjesz się
zużyjecie się
3 os. zużyje się
zużyją się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zużyłem się
+(e)m się zużył
zużyłam się
+(e)m się zużyła
zużyłom się
+(e)m się zużyło
zużyliśmy się
+(e)śmy się zużyli
zużyłyśmy się
+(e)śmy się zużyły
2 os. zużyłeś się
+(e)ś się zużył
zużyłaś się
+(e)ś się zużyła
zużyłoś się
+(e)ś się zużyło
zużyliście się
+(e)ście się zużyli
zużyłyście się
+(e)ście się zużyły
3 os. zużył się
zużyła się
zużyło się
zużyli się
zużyły się

bezosobnik: zużyto się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zużyjmy się
2 os. zużyj się
zużyjcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zużyłbym się
bym się zużył
zużyłabym się
bym się zużyła
zużyłobym się
bym się zużyło
zużylibyśmy się
byśmy się zużyli
zużyłybyśmy się
byśmy się zużyły
2 os. zużyłbyś się
byś się zużył
zużyłabyś się
byś się zużyła
zużyłobyś się
byś się zużyło
zużylibyście się
byście się zużyli
zużyłybyście się
byście się zużyły
3 os. zużyłby się
by się zużył
zużyłaby się
by się zużyła
zużyłoby się
by się zużyło
zużyliby się
by się zużyli
zużyłyby się
by się zużyły

bezosobnik: zużyto by się

bezokolicznik: zużyć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zużywszy się

gerundium: zużycie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zużycie się
zużycia się
D. zużycia się
zużyć się
C. zużyciu się
zużyciom się
B. zużycie się
zużycia się
N. zużyciem się
zużyciami się
Ms. zużyciu się
zużyciach się
W. zużycie się
zużycia się

odpowiednik aspektowy: zużywać się

Pochodzenie

Zob. użyć

1. ubranie

Definicja

zniszczyć się lub przestać być użytecznym wskutek długiego lub intensywnego używania

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wyeksploatować się
hiperonimy:  zniszczyć się

Cytaty

Jak długo będziemy się cieszyć nowymi oponami? Nawet 5 lat. Producenci udzielają gwarancji na 60 miesięcy. Może się oczywiście zdarzyć, że przy intensywnej eksploatacji zużyją się wcześniej.

źródło: NKJP: Alicja Zboińska: Opona na ślizgawkę, Dziennik Łódzki, 2006-11-03

Stara wykładzina PCV zużyła się, a poza tym nie odpowiadała już normom bezpieczeństwa i przepisom sanitarnym. – wyjaśnia burmistrz.

źródło: NKJP: Jacek Trawka: Szkoły jak nowe, Gazeta Krakowska, 2005-09-06

Dach może być też nieszczelny po prostu dlatego, że zużył się materiał pokrycia (papa, blacha, dachówka, gont).

źródło: NKJP: Krzysztof Małyszko: Nad nami już tylko niebo, Dziennik Bałtycki, 2007-07-24

2. dawny model rodziny

Definicja

stać się przestarzałym, niedopasowanym do współczesnych oczekiwań, potrzeb lub poglądów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przeżyć się

Cytaty

Kiedyś było to 6,8 mln widzów (2001), teraz prawie trzykrotnie mniej. Znawcy tłumaczą to konkurencją stacji w porze transmisji – mnie zaś wydaje się, że po prostu zużyła się formuła takich programów.

źródło: NKJP: Zbigniew Bauer: Dla krewnych i znajomych, Gazeta Krakowska, 2007-06-08

Zużył się pewien typ opieki zdrowotnej, ustalony w PRL.

źródło: NKJP: Andrzej Skowroński: Zmatowiała perła, Gazeta Krakowska, 2004-03-19

Zużył się nawet dawny mit, że dzieci cementują małżeństwo. Przeciwnie, często wystawiają na próbę wartość związku - twierdzą psychologowie z ośrodków poradnictwa rodzinnego.

źródło: NKJP: Anna Tyszecka: Republika bez dzieci, Polityka, 2004-06-26

Zużył się już nawet seks, który w reklamie był sposobem na przyciągnięcie uwagi, a czasem na wywołanie skandalu.

źródło: NKJP: Adam Grzeszak: Handel dźwignią reklamy, Polityka, 2004

3. człowiek

Definicja

stracić zdrowie, siły lub energię do działania z powodu intensywnego wysiłku lub upływu lat

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka sprawność i wydolność organizmu

Cytaty

Zużył się pan i powinien odejść do ciepłego gniazdka, [...].

źródło: NKJP: My nie dążymy do władzy, Dziennik Polski, 2001-04-30

Zużyłam się lekko i chodzę teraz trochę wolniej, trochę bardziej zamyślona. Doskwierają mi coraz krótsze dni i zimne wieczory.

źródło: Internet: laminerva.pl/2014/09/jesienia-krusze-sie

Weekend fajny ale się zużyłam trochę i muszę odpocząć.

źródło: Internet: rodzice.pl › Tematy › PRZYSZLI RODZICE › Dla starających się

Składnia

bez ograniczeń + zużyć się +
(JAK)
Data ostatniej modyfikacji: 11.07.2019
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json