UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

czepiać się

Chronologizacja

SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

psł. *čepati

1. gałęzi

Definicja

chwytać się czegoś z dużym wysiłkiem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  chwytać się, łapać się, przytrzymywać się

Cytaty

Pnąc się do góry, czepialiśmy się cegieł, łokciami asekurując się przed zjeżdżaniem w dół.

źródło: KWSJP: Maria Ginter: Wspomnienia, Literatura nr 2, 1984

Może larwa wie, że warto czepiać się trutnia, a nie pszczoły-robotnicy, bo to on doprowadzi ją do królowej.

źródło: KWSJP: Cosmopolitan, 1999

Jechał przez wieś rozłożoną wśród błotnistej drogi i widział nędzne, smutne chaty, z których wyglądały płowowłose dziecka, chude, wystraszone, złośliwe. Co śmielsze podbiegały do powozu i albo czepiały się resorów i osi, albo żebrały o słodycze.

źródło: KWSJP: Karol Estreicher: Krystianna, 1957

Skoczyła zaś z taką energią, że zbiła z nóg jakiegoś faceta w baranicy, który teraz leżał z twarzą w śniegu i czepiając się jedną ręką pobliskiego krzaczka, usiłował się podnieść.

źródło: KWSJP: Małgorzata Musierowicz: Szósta klepka, 1977

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. czepiam się
czepiamy się
2 os. czepiasz się
czepiacie się
3 os. czepia się
czepiają się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. czepiałem się
+(e)m się czepiał
czepiałam się
+(e)m się czepiała
czepiałom się
+(e)m się czepiało
czepialiśmy się
+(e)śmy się czepiali
czepiałyśmy się
+(e)śmy się czepiały
2 os. czepiałeś się
+(e)ś się czepiał
czepiałaś się
+(e)ś się czepiała
czepiałoś się
+(e)ś się czepiało
czepialiście się
+(e)ście się czepiali
czepiałyście się
+(e)ście się czepiały
3 os. czepiał się
czepiała się
czepiało się
czepiali się
czepiały się

bezosobnik: czepiano się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się czepiał
będę się czepiać
będę się czepiała
będę się czepiać
będę się czepiało
będę się czepiać
będziemy się czepiali
będziemy się czepiać
będziemy się czepiały
będziemy się czepiać
2 os. będziesz się czepiał
będziesz się czepiać
będziesz się czepiała
będziesz się czepiać
będziesz się czepiało
będziesz się czepiać
będziecie się czepiali
będziecie się czepiać
będziecie się czepiały
będziecie się czepiać
3 os. będzie się czepiał
będzie się czepiać
będzie się czepiała
będzie się czepiać
będzie się czepiało
będzie się czepiać
będą się czepiali
będą się czepiać
będą się czepiały
będą się czepiać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. czepiajmy się
2 os. czepiaj się
czepiajcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. czepiałbym się
bym się czepiał
czepiałabym się
bym się czepiała
czepiałobym się
bym się czepiało
czepialibyśmy się
byśmy się czepiali
czepiałybyśmy się
byśmy się czepiały
2 os. czepiałbyś się
byś się czepiał
czepiałabyś się
byś się czepiała
czepiałobyś się
byś się czepiało
czepialibyście się
byście się czepiali
czepiałybyście się
byście się czepiały
3 os. czepiałby się
by się czepiał
czepiałaby się
by się czepiała
czepiałoby się
by się czepiało
czepialiby się
by się czepiali
czepiałyby się
by się czepiały

bezosobnik: czepiano by się

bezokolicznik: czepiać się

imiesłów przysłówkowy współczesny: czepiając się

gerundium: czepianie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czepianie się
czepiania się
D. czepiania się
czepiań się
C. czepianiu się
czepianiom się
B. czepianie się
czepiania się
N. czepianiem się
czepianiami się
Ms. czepianiu się
czepianiach się
W. czepianie się
czepiania się

imiesłów przymiotnikowy czynny: czepiający się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. czepiający się
czepiający się
czepiający się
czepiające się
czepiająca się
D. czepiającego się
czepiającego się
czepiającego się
czepiającego się
czepiającej się
C. czepiającemu się
czepiającemu się
czepiającemu się
czepiającemu się
czepiającej się
B. czepiającego się
czepiającego się
czepiający się
czepiające się
czepiającą się
N. czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającą się
Ms. czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. czepiający się
czepiający się
czepiające się
czepiające się
D. czepiających się
czepiających się
czepiających się
czepiających się
C. czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
B. czepiających się
czepiających się
czepiających się
czepiające się
N. czepiającymi się
czepiającymi się
czepiającymi się
czepiającymi się
Ms. czepiających się
czepiających się
czepiających się
czepiających się

odpowiednik aspektowy: czepić się

Składnia

Rzżywotny + czepiać się +
CZEGO + (CZYM)

2. o błocie

Definicja

zahaczając o coś lub przyklejając się, przywierać do czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przyczepiać się
hiperonimy:  przywierać

Cytaty

Źdźbła trawy czepiają się sukienki u jej kolan.

źródło: KWSJP: Maria Nurowska: Po tamtej stronie śmierć, 1977

Materiał matczynej bluzki czepiał się zadziorów na jego chropowatej dłoni.

źródło: KWSJP: Bohdan Czeszko: Pokolenie, 1951

Fragmenty lawy, wyglądające jak pumeks, czepiają się linek paralotni, uniemożliwiając start.

źródło: KWSJP: Wojciech Wiltos: Wulkany Araukanii, Tygodnik Podhalański nr 11, 1999

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. czepiam się
czepiamy się
2 os. czepiasz się
czepiacie się
3 os. czepia się
czepiają się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. czepiałem się
+(e)m się czepiał
czepiałam się
+(e)m się czepiała
czepiałom się
+(e)m się czepiało
czepialiśmy się
+(e)śmy się czepiali
czepiałyśmy się
+(e)śmy się czepiały
2 os. czepiałeś się
+(e)ś się czepiał
czepiałaś się
+(e)ś się czepiała
czepiałoś się
+(e)ś się czepiało
czepialiście się
+(e)ście się czepiali
czepiałyście się
+(e)ście się czepiały
3 os. czepiał się
czepiała się
czepiało się
czepiali się
czepiały się

bezosobnik: czepiano się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się czepiał
będę się czepiać
będę się czepiała
będę się czepiać
będę się czepiało
będę się czepiać
będziemy się czepiali
będziemy się czepiać
będziemy się czepiały
będziemy się czepiać
2 os. będziesz się czepiał
będziesz się czepiać
będziesz się czepiała
będziesz się czepiać
będziesz się czepiało
będziesz się czepiać
będziecie się czepiali
będziecie się czepiać
będziecie się czepiały
będziecie się czepiać
3 os. będzie się czepiał
będzie się czepiać
będzie się czepiała
będzie się czepiać
będzie się czepiało
będzie się czepiać
będą się czepiali
będą się czepiać
będą się czepiały
będą się czepiać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. czepiajmy się
2 os. czepiaj się
czepiajcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. czepiałbym się
bym się czepiał
czepiałabym się
bym się czepiała
czepiałobym się
bym się czepiało
czepialibyśmy się
byśmy się czepiali
czepiałybyśmy się
byśmy się czepiały
2 os. czepiałbyś się
byś się czepiał
czepiałabyś się
byś się czepiała
czepiałobyś się
byś się czepiało
czepialibyście się
byście się czepiali
czepiałybyście się
byście się czepiały
3 os. czepiałby się
by się czepiał
czepiałaby się
by się czepiała
czepiałoby się
by się czepiało
czepialiby się
by się czepiali
czepiałyby się
by się czepiały

bezosobnik: czepiano by się

bezokolicznik: czepiać się

imiesłów przysłówkowy współczesny: czepiając się

gerundium: czepianie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czepianie się
czepiania się
D. czepiania się
czepiań się
C. czepianiu się
czepianiom się
B. czepianie się
czepiania się
N. czepianiem się
czepianiami się
Ms. czepianiu się
czepianiach się
W. czepianie się
czepiania się

imiesłów przymiotnikowy czynny: czepiający się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. czepiający się
czepiający się
czepiający się
czepiające się
czepiająca się
D. czepiającego się
czepiającego się
czepiającego się
czepiającego się
czepiającej się
C. czepiającemu się
czepiającemu się
czepiającemu się
czepiającemu się
czepiającej się
B. czepiającego się
czepiającego się
czepiający się
czepiające się
czepiającą się
N. czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającą się
Ms. czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. czepiający się
czepiający się
czepiające się
czepiające się
D. czepiających się
czepiających się
czepiających się
czepiających się
C. czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
B. czepiających się
czepiających się
czepiających się
czepiające się
N. czepiającymi się
czepiającymi się
czepiającymi się
czepiającymi się
Ms. czepiających się
czepiających się
czepiających się
czepiających się

Składnia

Rz + czepiać się +
CZEGO

3. podwładnych

Definicja

pot. 
zgłaszać pretensje w sprawach, które mówiącemu wydają się nieważne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przyczepiać się, przytykać się, uczepiać się

Cytaty

Ktoś powie, że czepiam się detali, ale z takich niby bez znaczenia elementów składa się obraz miasta i nie bez znaczenia jest fakt, że „dzieło” to stoi w prostej linii nie więcej niż 50 metrów od okien gabinetów prezydenckich.

źródło: KWSJP: Rzecz o zawartości szopki w szopce, Życie Podkarpackie, 2005

Czego się mnie czepiacie?

źródło: KWSJP: Maciej Pietraszczyk, Magdalena Jankowska: Strażnik nie chronił tajemnic, prasa, 1998

Jest coraz gorzej między mną a mamą. O wszystko się czepia. Przeszkadza jej bałagan w pokoju, nie lubi moich przyjaciół i śledzi mnie jak policjant.

źródło: KWSJP: Matka i córka: dlaczego już się nie rozumiemy?, Naj nr 31, 2003

Gdy wróciłam, mąż zaczął się czepiać, że połowa z tych rzeczy jest niepotrzebna...

źródło: KWSJP: Lubomira Szawdyn: Z pamiętnika zakupoholiczki, Naj nr 31, 2003

A najlepiej, zdaje się, byłoby gdyby mieszkańcy Naukowej przestali się czepiać.

źródło: KWSJP: Wpuszczanie w kanał na Naukowej, Włochy – Miasto Ogród nr 2, 1998

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. czepiam się
czepiamy się
2 os. czepiasz się
czepiacie się
3 os. czepia się
czepiają się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. czepiałem się
+(e)m się czepiał
czepiałam się
+(e)m się czepiała
czepiałom się
+(e)m się czepiało
czepialiśmy się
+(e)śmy się czepiali
czepiałyśmy się
+(e)śmy się czepiały
2 os. czepiałeś się
+(e)ś się czepiał
czepiałaś się
+(e)ś się czepiała
czepiałoś się
+(e)ś się czepiało
czepialiście się
+(e)ście się czepiali
czepiałyście się
+(e)ście się czepiały
3 os. czepiał się
czepiała się
czepiało się
czepiali się
czepiały się

bezosobnik: czepiano się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się czepiał
będę się czepiać
będę się czepiała
będę się czepiać
będę się czepiało
będę się czepiać
będziemy się czepiali
będziemy się czepiać
będziemy się czepiały
będziemy się czepiać
2 os. będziesz się czepiał
będziesz się czepiać
będziesz się czepiała
będziesz się czepiać
będziesz się czepiało
będziesz się czepiać
będziecie się czepiali
będziecie się czepiać
będziecie się czepiały
będziecie się czepiać
3 os. będzie się czepiał
będzie się czepiać
będzie się czepiała
będzie się czepiać
będzie się czepiało
będzie się czepiać
będą się czepiali
będą się czepiać
będą się czepiały
będą się czepiać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. czepiajmy się
2 os. czepiaj się
czepiajcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. czepiałbym się
bym się czepiał
czepiałabym się
bym się czepiała
czepiałobym się
bym się czepiało
czepialibyśmy się
byśmy się czepiali
czepiałybyśmy się
byśmy się czepiały
2 os. czepiałbyś się
byś się czepiał
czepiałabyś się
byś się czepiała
czepiałobyś się
byś się czepiało
czepialibyście się
byście się czepiali
czepiałybyście się
byście się czepiały
3 os. czepiałby się
by się czepiał
czepiałaby się
by się czepiała
czepiałoby się
by się czepiało
czepialiby się
by się czepiali
czepiałyby się
by się czepiały

bezosobnik: czepiano by się

bezokolicznik: czepiać się

imiesłów przysłówkowy współczesny: czepiając się

gerundium: czepianie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czepianie się
czepiania się
D. czepiania się
czepiań się
C. czepianiu się
czepianiom się
B. czepianie się
czepiania się
N. czepianiem się
czepianiami się
Ms. czepianiu się
czepianiach się
W. czepianie się
czepiania się

imiesłów przymiotnikowy czynny: czepiający się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. czepiający się
czepiający się
czepiający się
czepiające się
czepiająca się
D. czepiającego się
czepiającego się
czepiającego się
czepiającego się
czepiającej się
C. czepiającemu się
czepiającemu się
czepiającemu się
czepiającemu się
czepiającej się
B. czepiającego się
czepiającego się
czepiający się
czepiające się
czepiającą się
N. czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającą się
Ms. czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. czepiający się
czepiający się
czepiające się
czepiające się
D. czepiających się
czepiających się
czepiających się
czepiających się
C. czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
B. czepiających się
czepiających się
czepiających się
czepiające się
N. czepiającymi się
czepiającymi się
czepiającymi się
czepiającymi się
Ms. czepiających się
czepiających się
czepiających się
czepiających się

odpowiednik aspektowy: czepić się

Składnia

Rzosobowy + czepiać się +
(KOGO/CZEGO) + (o CO)
Rzosobowy + czepiać się +
(KOGO/CZEGO) + że ZDANIE

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne: czepiać się do kogo/czego

4. myśli

Definicja

będąc w trudnej sytuacji, skupiać uwagę na czymś, co wydaje się jedynym rozwiązaniem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chwytać się

Cytaty

Bo nasze myślenie, nasza wyobraźnia operuje zastanymi schematami dużo częściej, niż o tym wiemy, a momenty całkowitego zagubienia historycznego polegają zazwyczaj na tym, że przedawniony schemat wyobrażeń okazuje swoją nieskuteczność, a wyobraźnia mimo to czepia się go w sposób rozpaczliwy.

źródło: KWSJP: Kazimierz Wyka: Życie na niby. Pamiętnik, 1958

Mogła nastąpić po operacji reakcja depresyjna. To się rzadko zdarza, bo chorzy na ogół chcą być zdrowi, czepiają się najwątlejszych nadziei.

źródło: KWSJP: Krystyna Berwińska: Con Amore, 1976

Może ta nijaka, bezbarwna Zuzanna ma sprawić, że to, co zostało nie dopowiedziane między nami, dzisiejszego wieczoru przestanie być tajemnicą? Czepiam się coraz silniej tej myśli. Musi być tak właśnie.

źródło: KWSJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej, 1993

Milczał, ale teraz udając już, że się nie domyśla niczego, że nie wie; czepiał się tej naiwnej nadziei, że skoro nic nie zostało powiedziane, tego, co przeszło z oczu w oczy, można się wyprzeć.

źródło: KWSJP: Stanisław Lem: Niezwyciężony, 1964

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. czepiam się
czepiamy się
2 os. czepiasz się
czepiacie się
3 os. czepia się
czepiają się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. czepiałem się
+(e)m się czepiał
czepiałam się
+(e)m się czepiała
czepiałom się
+(e)m się czepiało
czepialiśmy się
+(e)śmy się czepiali
czepiałyśmy się
+(e)śmy się czepiały
2 os. czepiałeś się
+(e)ś się czepiał
czepiałaś się
+(e)ś się czepiała
czepiałoś się
+(e)ś się czepiało
czepialiście się
+(e)ście się czepiali
czepiałyście się
+(e)ście się czepiały
3 os. czepiał się
czepiała się
czepiało się
czepiali się
czepiały się

bezosobnik: czepiano się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się czepiał
będę się czepiać
będę się czepiała
będę się czepiać
będę się czepiało
będę się czepiać
będziemy się czepiali
będziemy się czepiać
będziemy się czepiały
będziemy się czepiać
2 os. będziesz się czepiał
będziesz się czepiać
będziesz się czepiała
będziesz się czepiać
będziesz się czepiało
będziesz się czepiać
będziecie się czepiali
będziecie się czepiać
będziecie się czepiały
będziecie się czepiać
3 os. będzie się czepiał
będzie się czepiać
będzie się czepiała
będzie się czepiać
będzie się czepiało
będzie się czepiać
będą się czepiali
będą się czepiać
będą się czepiały
będą się czepiać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. czepiajmy się
2 os. czepiaj się
czepiajcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. czepiałbym się
bym się czepiał
czepiałabym się
bym się czepiała
czepiałobym się
bym się czepiało
czepialibyśmy się
byśmy się czepiali
czepiałybyśmy się
byśmy się czepiały
2 os. czepiałbyś się
byś się czepiał
czepiałabyś się
byś się czepiała
czepiałobyś się
byś się czepiało
czepialibyście się
byście się czepiali
czepiałybyście się
byście się czepiały
3 os. czepiałby się
by się czepiał
czepiałaby się
by się czepiała
czepiałoby się
by się czepiało
czepialiby się
by się czepiali
czepiałyby się
by się czepiały

bezosobnik: czepiano by się

bezokolicznik: czepiać się

imiesłów przysłówkowy współczesny: czepiając się

gerundium: czepianie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czepianie się
czepiania się
D. czepiania się
czepiań się
C. czepianiu się
czepianiom się
B. czepianie się
czepiania się
N. czepianiem się
czepianiami się
Ms. czepianiu się
czepianiach się
W. czepianie się
czepiania się

imiesłów przymiotnikowy czynny: czepiający się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. czepiający się
czepiający się
czepiający się
czepiające się
czepiająca się
D. czepiającego się
czepiającego się
czepiającego się
czepiającego się
czepiającej się
C. czepiającemu się
czepiającemu się
czepiającemu się
czepiającemu się
czepiającej się
B. czepiającego się
czepiającego się
czepiający się
czepiające się
czepiającą się
N. czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającą się
Ms. czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. czepiający się
czepiający się
czepiające się
czepiające się
D. czepiających się
czepiających się
czepiających się
czepiających się
C. czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
czepiającym się
B. czepiających się
czepiających się
czepiających się
czepiające się
N. czepiającymi się
czepiającymi się
czepiającymi się
czepiającymi się
Ms. czepiających się
czepiających się
czepiających się
czepiających się

Składnia

Rz + czepiać się +
CZEGO

Frazeologizmy

ktoś czepia się czegoś jak pijany płotu
Data ostatniej modyfikacji: 23.03.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json