UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

odkrycie

Chronologizacja

SStp: (inne znaczenie), SPXVI, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. kryć

1. geograficzne

Definicja

coś ważnego, co zostało znalezione lub stwierdzone po raz pierwszy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • cudowne, doniosłe, epokowe, fundamentalne, najważniejsze, największe, niesamowite, ogromne, olśniewające, przełomowe, rewolucyjne, spektakularne, wiekopomne, wielkie, wybitne odkrycie; odkrycie archeologiczne, artystyczne, astronomiczne, filozoficzne, geograficzne, historyczne, kulinarne, literackie, medyczne, naukowe
  • odkrycie archeologów, badaczy, fizyków, genetyków, naukowców, uczonych; Kopernika, Newtona; fizyki, psychologii; stulecia
  • odkrycia i badania, odkrycia i dokonania, odkrycia i przemyślenia, odkrycia i wykopaliska, odkrycia i wynalazki; podróże i odkrycia
  • epoka odkryć
  • nagroda za odkrycie
  • dokonać, gratulować odkrycia
  • ogłosić odkrycie
  • zaowocować odkryciem

Cytaty

Na wiek XV przypada okres świetnego rozwoju matematyki, bez której nie byłoby odkrycia Kopernika.

źródło: KWSJP: Jerzy Ziomek: Renesans, 1973

Odkrycia fizyki jądrowej zrewolucjonizowały warunki życia na Ziemi, otwierając przed nim perspektywy niebywałego dotychczas postępu lub totalnej zagłady.

źródło: KWSJP: Wilhelmina Iwanowska: Alchemia Kosmiczna, Urania, 1957, nr 10

W pierwszym stadium kolonializmu europejskiego po wielkich odkryciach geograficznych na przełomie XV i XVI w. posiadłości zamorskie były w Europie cenione przede wszystkim jako źródło egzotycznych surowców, drogich korzeni, cennego kruszcu.

źródło: KWSJP: Janusz Pajewski: Historia powszechna 1871-1918, 1967

Jeżeli odkrycia archeologów są coś warte i ważne, to powinni prowadzić swoje prace, nawet kosztem opóźnień w pracach drogowych czy innych prowadzonych na terenie miasta.

źródło: KWSJP: (ANK): Sonda „Gazety Wrocławskiej”, Gazeta Wrocławska, 1999, nr 30

Sporą nadzieję budzi odkrycie, że organizmy, których komórki dokonują większej liczby podziałów, żyją dłużej.

źródło: KWSJP: Stefania Sawicka: Czy człowiek może żyć 200 lat? Zastrzyk nieśmiertelności, Trybuna Śląska, 1998, nr 25

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odkrycie
odkrycia
D. odkrycia
odkryć
C. odkryciu
odkryciom
B. odkrycie
odkrycia
N. odkryciem
odkryciami
Ms. odkryciu
odkryciach
W. odkrycie
odkrycia

Składnia

bez ograniczeń + odkrycie +
że ZDANIE

2. zdumiewające

Definicja

coś, na co ktoś natrafił lub co sobie uświadomił

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • bolesne, dramatyczne, makabryczne, nagłe, niecodzienne, nieoczekiwane, niespodziewane, sensacyjne, szokujące, zadziwiające odkrycie
  • dokonać odkrycia

Cytaty

Niecodziennego odkrycia dokonały pracownice domu wczasowego „Antałówka”. W jednej z toalet odnalazły rewolwer i pięć sztuk ostrej amunicji.

źródło: KWSJP: (gram): Rewolwer w toalecie, Tygodnik Podhalański, 1999, nr 40

Najbardziej zdumiewającym odkryciem funkcjonariuszy Straży Granicznej było znalezienie w bagażu polskiej zakonnicy [...] krucyfiksu ukradzionego w cerkiewce w Augustowie.

źródło: KWSJP: Grażyna Mróz (oprac.): Pogranicznicy podsumowują letni sezon turystyczny, Tygodnik Podhalański, 1997, nr 45

W tym pierwszym pocałunku była słodycz przekroczenia, ten zapach ziołowy i mleczny i ukradkowa myśl, że niewinność nie polega na przestrzeganiu zakazów, lecz na oszałamiającym odkryciu, że one nas nie dotyczą.

źródło: KWSJP: Jerzy Sosnowski: Linia nocna, 2002

Oburzenie wyrażali rolnicy, dla których skandalem było odkrycie, że litr zabarwionej gazowanej wody jest droższy niż litr mleka oddawanego do skupu.

źródło: KWSJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, 2004

Przy okazji dokonałem odkrycia, że pałeczki są najlepszym środkiem na wrzody żołądka - połyka się malutkie kęsy, a łapczywe jedzenie jest w ogóle niemożliwe.

źródło: KWSJP: Wasz Sybaryta: Klub Srebrnego Widelca, Tygodnik Podhalański, 1999, nr 18

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odkrycie
odkrycia
D. odkrycia
odkryć
C. odkryciu
odkryciom
B. odkrycie
odkrycia
N. odkryciem
odkryciami
Ms. odkryciu
odkryciach
W. odkrycie
odkrycia

Składnia

bez ograniczeń + odkrycie +
że ZDANIE

3. aktorskie

Definicja

utalentowana, lecz nieznana osoba, którą ktoś zauważył i której pomógł zrobić karierę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • odkrycie aktorskie, muzyczne
  • odkrycie festiwalu, roku, sezonu
  • okrzyknąć kogoś odkryciem

Cytaty

Przypomnijmy, że w minionych dwóch latach odkryciami roku byli wg „Dziennika” - uprawiająca kolarstwo Anna Szafraniec oraz sprinter Marcin Nowak.

źródło: NKJP: Dobiec do Aten, Dziennik Polski, 2002-01-28

[...] od momentu występu w 1957 r. w Nowym Jorku, gdzie został okrzyknięty odkryciem i rewelacyjnym klawesynistą, jest nadal uważany za jedną z ważniejszych postaci muzyki klawesynowej.

źródło: NKJP: Rafael z Wandą w tle, Dziennik Polski, 2003-09-12

Odkryciem festiwalu bez wątpienia była młodzież.

źródło: KWSJP: Krzysztof Kłopotowski: Tryumf zaangażowania, Ozon, 2005, nr 23

Odkryciem mistrzostw Europy w konkurencji dziewcząt była trzynastoletnia Julia Bogdanowa z Leningradu.

źródło: KWSJP: Roman Szymczak: Zawsze na końcu?, Sportowiec, 1977, nr 46

Na nowej płycie tej francuskiej formacji obok Angeli śpiewają także Deborah Anderson, nowe odkrycie muzyków z Francji, oraz raper Mau.

źródło: KWSJP: Marek Niedźwiecki: Nowe płyty z mojej półki, Polityka, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odkrycie
odkrycia
D. odkrycia
odkryć
C. odkryciu
odkryciom
B. odkrycie
odkrycia
N. odkryciem
odkryciami
Ms. odkryciu
odkryciach
W. odkrycie
odkrycia

Składnia

bez ograniczeń + odkrycie +
KOGO/CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 18.07.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json