UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wajcha

Chronologizacja

1936, Wawrz250

Pochodzenie

niem. Weiche

1. dźwignia

Definicja

pot.

ruchomy drążek, którego przestawienie powoduje zmianę położenia lub pracy jakiegoś urządzenia albo mechanizmu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

synonimy:

dźwignia

Cytaty

	- Sapiąc, szukał wajchy, która regulowała oparcie siedzenia. źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005
	Najpierw staruszek obsługujący wagę mierzył jego wzrost, potem sadzał na fotelu, majstrował przez chwilę różnymi ciężarkami, aż w końcu pociągał gwałtownie za wytartą wajchę i podawał mu kartonik, na którym była odciśnięta [...] data i waga. źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Uwikłanie, 2007
	Opowiedziałem mu, jak miesiąc temu wiozłem pięć litrów spirytusu w zbiorniku do spryskiwaczy i celnik kazał mi nacisnąć wajchę przy kierownicy, a w sierpniowym upale rozpylony spiryt zamienił się w chmurę. źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Taksim, 2009
	Teraz wkroczyła elektronika i wajcha zniknęła na rzecz naciskanego guzika (dzięki temu operacja przebiega szybciej i maszyna ma większy przerób). źródło: NKJP: Teresa Bogucka: Pocztówka z Las Vegas, Gazeta Wyborcza, 1993-06-18
	Niewygodnie, wszędzie jakieś rury, pokrętła, wajchy, można tylko siedzieć, ewentualnie półleżeć w brudzie, lepiącym się, trudnym do usunięcia z ubrania smarze [...]. źródło: NKJP: Krzysztof Varga: Chłopaki nie płaczą, 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wajcha	wajchy
D.	wajchy	wajch

C.	wajsze	wajchom
B.	wajchę	wajchy
N.	wajchą	wajchami
Ms.	wajsze	wajchach
W.	wajcho	wajchy

2. drąg

Definicja

pot.

metalowy pręt, którym można coś podważyć lub przesunąć

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

Cytaty

	Drzwi wagonu otwierają się i na stopniach widzę kolejarza; jakiś kij czy wajchę trzyma w ręce, a drugą wyciąga ku mnie i kiwa palcem, bym się zbliżył. źródło: NKJP: Witold Horwath: Seans, 1997
	Chodzili kiedyś tacy po peronach i badali na dźwięk pociągi. Czy nie pęknięte właśnie. Do samolotu trzeba podobnie - podejść z grubą, metalową wajchą i przywalić. źródło: NKJP: Internet
	Motorniczy miał jeszcze tuż koło siebie sznur do ściągania na dół pantografu [...] i żelazną wajchę do przestawiania zwrotnic. źródło: NKJP: Andrzej Nowak: Ósemka, dziewiętnastka, dycha, Dziennik Polski, 2008-10-18
	Pacjent z naprzeciwka był tramwajarzem. (Widywałem go później na rogu Marszałkowskiej i Alej, wychodził ze swej służbowej budki z wielką wajchą, przekładał zwrotnice [ ...]). źródło: NKJP: Antoni Kroh title Starorzecza, 2010

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wajcha	wajchy
D.	wajchy	wajch

C.	wajsze	wajchom
B.	wajchę	wajchy
N.	wajchą	wajchami
Ms.	wajsze	wajchach
W.	wajcho	wajchy

3. zwrotnica

Definicja

pot.

zwrotnica na torach

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zwrotnica

Cytaty

Wiadomo, idzie na kolej elektronika, niedługo trzeba będzie szukać nowych, młodych, skomputeryzowanych. Ale jeszcze pracuje się na wajchy mechaniczne, więc trzeba dożyć z kadrą, która to potrafi, a młodych uczyć tego fachu nie ma sensu.

źródło: NKJP: Edyta Gietka: Czynnik ludzki i inne, Polityka nr 2679, 2008

Kiedyś, za starych dobrych czasów, motorniczy miał w kabinie korbę do przestawiania wajchy. I nie jednego awanturnika taką korbą „uspokoił”.

źródło: Internet: wydarzenia.interia.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wajcha	wajchy
D.	wajchy	wajch

C.	wajsze	wajchom
B.	wajchę	wajchy
N.	wajchą	wajchami
Ms.	wajsze	wajchach
W.	wajcho	wajchy

4. medialna

Definicja

pot.

używane w licznych zwrotach i wyrażeniach oznaczających nagłą zmianę sposobu lub metody działania, wynikającą z czyjejś decyzji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

medialna, polityczna wajcha
zmiana wajchy
przełożyć, przestawić wajchę

Cytaty

	Nowy rząd przestawił ze zgrzytem wajchę z pola „kwestie równouprawnienia” na „sprawy rodziny”. źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Przystupa, 2007
	Tylko całościowe podejście pozwala dostrzec wyraźniej, że PRL nie był historycznym wykolejeniem. To nie obca ręka na siłę wygięła wajchę w lewo. źródło: NKJP: Grzegorz Kopaczewski: Huta, 2007
	Wajcha medialna została przełożona i obowiązuje nowa narracja: w Polsce panuje chaos [...]. źródło: Internet: dorzeczy.pl
	Chłopaki wiedzą, że przyjdzie czas, gdy to oni sięgną po wajchę i spokojnie czekają. źródło: NKJP: Mieczysław Remuszko: Zasady sir Isaacka, Las Polski, 2009-10-16
	Pamiętam jak warszawka [...] uważała go [Krzysztofa Krawczyka - red. WSJP] za strefę kiczu. Później raptem zmiana wajchy nastąpiła. Ktoś wydał rozkaz w centrali, że można lubić. źródło: Internet: gazeta.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wajcha	wajchy
D.	wajchy	wajch

C.	wajsze	wajchom
B.	wajchę	wajchy
N.	wajchą	wajchami
Ms.	wajsze	wajchach
W.	wajcho	wajchy

Inne uwagi

Zwykle lp

5. członek męski

Definicja

pot. żart.

penis traktowany jako synonim seksualności mężczyzny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego seksualność

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka płeć

Cytaty

– Nie mam problemów z wajchą – rzekł Henryk, chociaż od bardzo dawna nie zaznał rozkoszy z kobietą.

źródło: NKJP: Paulina Grych: Schiza, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wajcha	wajchy
D.	wajchy	wajch

C.	wajsze	wajchom
B.	wajchę	wajchy
N.	wajchą	wajchami
Ms.	wajsze	wajchach
W.	wajcho	wajchy

Data ostatniej modyfikacji: 26.08.2021