UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

nabrzmiały

Chronologizacja

SKN, SJPXVII, STR, SWil, SJPWar, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. nabrzmieć

1. rana

Definicja

taki, który napełnił się jakąś cieczą i powiększył

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Połączenia

  • nabrzmiały guz; nabrzmiała blizna, gęba, rana, twarz, żyła; nabrzmiałe chmury, pąki, powieki, piersi, usta, wargi, wymiona
  • nabrzmiały krwią, mlekiem, sokami, deszczem
  • nabrzmiały od wody, od soków; od ukąszenia, od płaczu, od łez
  • silnie nabrzmiały
  • siny i nabrzmiały, bolesny i nabrzmiały

Cytaty

Zanim spojrzał w lustro, wiedział już, jak wygląda: czerwona, nabrzmiała twarz, łzawiące oczy, krwią nabiegłe białka i karminowe uszy, wszystko jak zawsze, kiedy się krztusił.

źródło: KWSJP: Krystyna Kofta: Sezon na papierówki, 2003

Blizny po oparzeniu nabiegły krwią, na czole wystąpiła nabrzmiała, rozwidlona żyła.

źródło: KWSJP: Krystyna Nepomucka: Miłość niedoskonała, 1978

Ogromne, nabrzmiałe deszczem chmurzyska […] kotłowały się z wolna w chłodnym, wilgotnym powietrzu, przybierając kształty osobliwe, groźne i nieodgadnione.

źródło: KWSJP: Artur Klingen: Kawaler pokutnego krzyża, 1976

Był to czas winobrania, w dzień wszyscy chodziliśmy do winnic, cięliśmy krótkimi nożycami ciężkie, nabrzmiałe sokiem kiście.

źródło: KWSJP: Eugeniusz Kabatc: Vinum sacrum et profanum: wino w kulturze, wino w naturze, wino na naszym stole, 2003

Z sufitu zwieszały się gdzieniegdzie pajęczyny, nabrzmiałe i ciężkie od kurzu.

źródło: KWSJP: Karol Estreicher: Krystianna, 1957

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nabrzmiały
nabrzmiały
nabrzmiały
nabrzmiałe
nabrzmiała
D. nabrzmiałego
nabrzmiałego
nabrzmiałego
nabrzmiałego
nabrzmiałej
C. nabrzmiałemu
nabrzmiałemu
nabrzmiałemu
nabrzmiałemu
nabrzmiałej
B. nabrzmiałego
nabrzmiałego
nabrzmiały
nabrzmiałe
nabrzmiałą
N. nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałą
Ms. nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałej
W. nabrzmiały
nabrzmiały
nabrzmiały
nabrzmiałe
nabrzmiała
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nabrzmiali
nabrzmiali
nabrzmiałe
nabrzmiałe
D. nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
C. nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
B. nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałe
N. nabrzmiałymi
nabrzmiałymi
nabrzmiałymi
nabrzmiałymi
Ms. nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
W. nabrzmiali
nabrzmiali
nabrzmiałe
nabrzmiałe

Składnia

bez ograniczeń + nabrzmiały +
CZYM
szyk: neutralny
bez ograniczeń + nabrzmiały +
od CZEGO
szyk: neutralny

2. głos

Definicja

przepełniony jakimś uczuciem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Połączenia

  • nabrzmiały czymś głos; nabrzmiałe czymś słowa
  • nabrzmiały grozą, lękiem, łzami, nadzieją, pieszczotą, smutkiem, udręką, wściekłością, wzruszeniem

Cytaty

Liryka Konopnickiej mówiła w słowach nabrzmiałych oburzeniem o krzywdzie chłopa i robotnika.

źródło: KWSJP: Stefan Kieniewicz: Historia Polski 1795-1918, 1968

Widziała tuż obok swojej twarzy ich twarze nabrzmiałe wściekłością, ociekające potem, wytrzeszczone oczy, usta wypluwające przezwiska.

źródło: KWSJP: Mieczysław Maliński: Matka Jezusa, 1981

Uroczystość trwała krótko. Parę wzniosłych przemówień na jego cześć, ciepłe nabrzmiałe serdecznością podziękowanie.

źródło: KWSJP: Jola Czaderska-Hayek: Mój Hollywood, 1990

Głosem nabrzmiałym od szczęścia donosiła mi, że urodziła córkę.

źródło: KWSJP: Stanisław Dobiasz: Nienawidzę Seneki, 1984

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nabrzmiały
nabrzmiały
nabrzmiały
nabrzmiałe
nabrzmiała
D. nabrzmiałego
nabrzmiałego
nabrzmiałego
nabrzmiałego
nabrzmiałej
C. nabrzmiałemu
nabrzmiałemu
nabrzmiałemu
nabrzmiałemu
nabrzmiałej
B. nabrzmiałego
nabrzmiałego
nabrzmiały
nabrzmiałe
nabrzmiałą
N. nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałą
Ms. nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałej
W. nabrzmiały
nabrzmiały
nabrzmiały
nabrzmiałe
nabrzmiała
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nabrzmiali
nabrzmiali
nabrzmiałe
nabrzmiałe
D. nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
C. nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
B. nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałe
N. nabrzmiałymi
nabrzmiałymi
nabrzmiałymi
nabrzmiałymi
Ms. nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
W. nabrzmiali
nabrzmiali
nabrzmiałe
nabrzmiałe

Składnia

bez ograniczeń + nabrzmiały +
CZYM
szyk: neutralny
bez ograniczeń + nabrzmiały +
od CZEGO
szyk: neutralny

3. konflikt

Definicja

taki, który nasilił się i osiągnął stan wymagający pilnego rozwiązania

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nabolały
hiperonimy:  palący I

Połączenia

  • nabrzmiały konflikt, problem; nabrzmiała sytuacja

Cytaty

Sytuacja była jednak nadal niejasna i nabrzmiała wojennymi konfliktami.

źródło: KWSJP: Marek Ruszczyc: Potomkowie generała, 1985

Zbigniew Oleśnicki od dawna myślał o związaniu Węgier z Polską. Taki związek dawałby Królestwu możliwość [...]odegrania istotnej roli w rozwiązywaniu ważkich i nabrzmiałych problemów chrześcijaństwa.

źródło: KWSJP: Alicja Dybkowska, Jan Żaryn, Małgorzata Żaryn: Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności, 1994

Holendrzy coraz mniej się krępują w wyrażaniu swej niechęci do przybyszów. Imigranci to dla nich temat nabrzmiały i drażliwy.

źródło: KWSJP: Małgorzata Mierżyńska: Zaraza w kraju tulipanów, Ozon, 2005, nr 3

Musimy wiele nabrzmiałych spraw załatwić, musimy szczerze i otwarcie o wielu dyskutować.

źródło: KWSJP: Nasz kraj - to nasz dom, Trybuna Ludu, 1980, nr 207

Idee mesjanistyczne […] były świadectwem swoistego klerkizmu tej części ówczesnej inteligencji, która je głosiła. Prezentowała ona stanowisko świadomego odwracania uwagi od nabrzmiałych zagadnień współczesności.

źródło: KWSJP: Krystyna Ratajska: Neomesjanistyczni spadkobiercy Mickiewicza, 1998

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nabrzmiały
nabrzmiały
nabrzmiały
nabrzmiałe
nabrzmiała
D. nabrzmiałego
nabrzmiałego
nabrzmiałego
nabrzmiałego
nabrzmiałej
C. nabrzmiałemu
nabrzmiałemu
nabrzmiałemu
nabrzmiałemu
nabrzmiałej
B. nabrzmiałego
nabrzmiałego
nabrzmiały
nabrzmiałe
nabrzmiałą
N. nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałą
Ms. nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałej
W. nabrzmiały
nabrzmiały
nabrzmiały
nabrzmiałe
nabrzmiała
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nabrzmiali
nabrzmiali
nabrzmiałe
nabrzmiałe
D. nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
C. nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
nabrzmiałym
B. nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałe
N. nabrzmiałymi
nabrzmiałymi
nabrzmiałymi
nabrzmiałymi
Ms. nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
nabrzmiałych
W. nabrzmiali
nabrzmiali
nabrzmiałe
nabrzmiałe
Data ostatniej modyfikacji: 21.12.2010
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json