UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

stanik

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. stanik
staniki
D. stanika
staników
C. stanikowi
stanikom
B. stanik
staniki
N. stanikiem
stanikami
Ms. staniku
stanikach
W. staniku
staniki

Pochodzenie

Rzeczownik z przyrostkiem -ik od stan (zob.)

1. biustonosz

Definicja

część bielizny damskiej okrywająca i podtrzymująca biust

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

synonimy:  biustonosz, staniczek
hiperonimy:  bielizna

Połączenia

  • atłasowy, koronkowy, nylonowy; biały, czarny, czerwony, różowy...; ciasny, (za) mały, obcisły stanik
  • stanik z fiszbinami
  • stanik i majtki
  • haftka, ramiączka, zapięcie stanika
  • dopasować, nosić, rozpiąć, zapiąć/zapinać, zdjąć/zdejmować stanik

Cytaty

Szarpnęła dwa górne guziki od swojej obcisłej czerwonej sukienki z wełny, a potem następne, ukazując szkarłatny nylonowy stanik z trudem utrzymujący jej białe piersi.

źródło: NKJP: Graham Masterton: Nocna plaga, 1997

Kiedy unosiła ręce, [...] przez batystową bluzkę przeświecały ramiączka sztywnego stanika.

źródło: NKJP: Stefan Chwin: Hanemann, 1996

[...] ona uśmiechała się, patrząc na mnie niebieskimi oczami. Duże piersi ciasno opinał stanik. Patrzyłem ukradkiem na opalone łydki, szyję i ramiona.

źródło: NKJP: Kazimierz Orłoś: Niebieski szklarz, 1996

2. część sukni

Definicja

górna, okrywająca tułów część sukni noszonej dawniej przez kobiety

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

synonimy:  staniczek

Cytaty

Ubrana zazwyczaj w staroświecką czarną suknię o długiej spódnicy i obcisłym staniku zapiętym wysoko pod szyją, oparta o krawędź stołka, Boznańska maluje.

źródło: NKJP: Maria Rostworowska: Portret za mgłą. Opowieść o Oldze Boznańskiej, 2003

Miała na sobie skomplikowaną w kroju suknię z białej tafty i jedwabiu, z wysokim, ozdobnym kołnierzem i trójkątnym stanikiem z fałdzistych koronek, wyszytych białymi perełkami.

źródło: NKJP: Graham Masterton: Wojownicy nocy, 2000

3. gorset

Definicja

górna część ludowego stroju kobiecego, zapinana z przodu, bez rękawów, nakładana na bluzkę

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

synonimy:  gorset, staniczek

Cytaty

Janina Klimczakowa wyhaftowała sztandar św. Wojciecha dla parafii, dla kobiet z kółka różańcowego wyszykowała stroje na procesje - sieradzkie, z układanym stanikiem i kwiatami na rękawach.

źródło: NKJP: Kamila Sypniewska, Gazeta Wyborcza, 1996-05-29

Dziewczęta ubrane były w makowe spódniczki, łącznie ze stanikami obszyte złotymi galonami, a starsze kobiety w białych rańtuchach i szerokich nakrochmalonych białych spódnicach.

źródło: NKJP:Spotkanie z Jurgowem, prasa, 1998

Data ostatniej modyfikacji: 17.07.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json