UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przewyższyć

Chronologizacja

XV w., SStp
W postaciach: przewyszyć, przewyszszyć

Pochodzenie

Zob. wyższy

1. o głowę

Definicja

stać się wyższym od kogoś lub czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Połączenia

  • przewyższyć inne dzieci, rówieśników
  • przewyższyć wzrostem
  • przewyższyć o głowę, o kilka centymetrów, o metr

Cytaty

Ma młodszego o cztery lata brata Krzyśka, który już go przewyższył wzrostem.

źródło: NKJP: Juliusz Podolski: Dwa złote w dwie godziny, Gazeta Poznańska, 2002-03-08

Przez dziesiątki lat był to najwyższy budynek mieszkalny Radomska. Dopiero wieżowce przy ul. Piastowskiej przewyższyły go. Ale w okresie, gdy był stawiany - tylko wieże kościoła św. Lamberta mogły z nim konkurować.

źródło: NKJP: Wiesław A. Leśniewski, Najwyższy dom, Gazeta Radomszczańska, 2009-05-08

Kombi z wysokością 157 cm przewyższyło swoich konkurentów o około 10 cm. Model ten był bardzo intensywnie reklamowany na rynku polskim.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przewyższę
przewyższymy
2 os. przewyższysz
przewyższycie
3 os. przewyższy
przewyższą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przewyższyłem
+(e)m przewyższył
przewyższyłam
+(e)m przewyższyła
przewyższyłom
+(e)m przewyższyło
przewyższyliśmy
+(e)śmy przewyższyli
przewyższyłyśmy
+(e)śmy przewyższyły
2 os. przewyższyłeś
+(e)ś przewyższył
przewyższyłaś
+(e)ś przewyższyła
przewyższyłoś
+(e)ś przewyższyło
przewyższyliście
+(e)ście przewyższyli
przewyższyłyście
+(e)ście przewyższyły
3 os. przewyższył
przewyższyła
przewyższyło
przewyższyli
przewyższyły

bezosobnik: przewyższono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przewyższmy
przewyższyjmy
2 os. przewyższ
przewyższyj
przewyższcie
przewyższyjcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przewyższyłbym
bym przewyższył
przewyższyłabym
bym przewyższyła
przewyższyłobym
bym przewyższyło
przewyższylibyśmy
byśmy przewyższyli
przewyższyłybyśmy
byśmy przewyższyły
2 os. przewyższyłbyś
byś przewyższył
przewyższyłabyś
byś przewyższyła
przewyższyłobyś
byś przewyższyło
przewyższylibyście
byście przewyższyli
przewyższyłybyście
byście przewyższyły
3 os. przewyższyłby
by przewyższył
przewyższyłaby
by przewyższyła
przewyższyłoby
by przewyższyło
przewyższyliby
by przewyższyli
przewyższyłyby
by przewyższyły

bezosobnik: przewyższono by

bezokolicznik: przewyższyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przewyższywszy

gerundium: przewyższenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przewyższenie
przewyższenia
D. przewyższenia
przewyższeń
C. przewyższeniu
przewyższeniom
B. przewyższenie
przewyższenia
N. przewyższeniem
przewyższeniami
Ms. przewyższeniu
przewyższeniach
W. przewyższenie
przewyższenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: przewyższony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. przewyższony
przewyższony
przewyższony
przewyższone
przewyższona
D. przewyższonego
przewyższonego
przewyższonego
przewyższonego
przewyższonej
C. przewyższonemu
przewyższonemu
przewyższonemu
przewyższonemu
przewyższonej
B. przewyższonego
przewyższonego
przewyższony
przewyższone
przewyższoną
N. przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższoną
Ms. przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. przewyższeni
przewyższeni
przewyższone
przewyższone
D. przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych
C. przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
B. przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych
przewyższone
N. przewyższonymi
przewyższonymi
przewyższonymi
przewyższonymi
Ms. przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych

odpowiednik aspektowy: przewyższać

Składnia

bez ograniczeń + przewyższyć +
KOGO/CO + (o CO)

2. podaż

Definicja

stać się większym od czegoś pod względem liczby lub wartości

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

Połączenia

  • popyt przewyższył; koszty, opłaty, wymagania przewyższyły coś
  • przewyższyć koszty, liczbę czegoś, opłaty, podaż, poziom, rozmiary, wartość czegoś
  • przewyższyć o połowę, o ileś procent (złotych, stopni...)
  • przewyższyć kilkakrotnie

Cytaty

Koszty utrzymania agencji przewyższą dopłaty, które powinniśmy przeznaczyć dla ponad miliona, a może i 1,5 mln gospodarstw rolnych.

źródło: KWSJP: Sprawozdania stenograficzne Sejmu RP, 2003-10-28

Popyt dwukrotnie przewyższył podaż.

źródło: KWSJP: Krzysztof Maciejewski: Panorama finansowa, Gazeta Bankowa, 1998, nr 15

Datą przełomową był 2002 r. Wtedy po raz pierwszy od zakończenia wojny liczba zgonów przewyższyła o 5,7 tys. liczbę urodzeń.

źródło: NKJP: Internet

Nakłady inwestycyjne przewyższą ubiegłoroczne o 6 proc.

źródło: NKJP: Danuta Zagrodzka: Polskie tempo, Gazeta Wyborcza, 1994-11-09

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przewyższę
przewyższymy
2 os. przewyższysz
przewyższycie
3 os. przewyższy
przewyższą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przewyższyłem
+(e)m przewyższył
przewyższyłam
+(e)m przewyższyła
przewyższyłom
+(e)m przewyższyło
przewyższyliśmy
+(e)śmy przewyższyli
przewyższyłyśmy
+(e)śmy przewyższyły
2 os. przewyższyłeś
+(e)ś przewyższył
przewyższyłaś
+(e)ś przewyższyła
przewyższyłoś
+(e)ś przewyższyło
przewyższyliście
+(e)ście przewyższyli
przewyższyłyście
+(e)ście przewyższyły
3 os. przewyższył
przewyższyła
przewyższyło
przewyższyli
przewyższyły

bezosobnik: przewyższono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przewyższmy
przewyższyjmy
2 os. przewyższ
przewyższyj
przewyższcie
przewyższyjcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przewyższyłbym
bym przewyższył
przewyższyłabym
bym przewyższyła
przewyższyłobym
bym przewyższyło
przewyższylibyśmy
byśmy przewyższyli
przewyższyłybyśmy
byśmy przewyższyły
2 os. przewyższyłbyś
byś przewyższył
przewyższyłabyś
byś przewyższyła
przewyższyłobyś
byś przewyższyło
przewyższylibyście
byście przewyższyli
przewyższyłybyście
byście przewyższyły
3 os. przewyższyłby
by przewyższył
przewyższyłaby
by przewyższyła
przewyższyłoby
by przewyższyło
przewyższyliby
by przewyższyli
przewyższyłyby
by przewyższyły

bezosobnik: przewyższono by

bezokolicznik: przewyższyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przewyższywszy

gerundium: przewyższenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przewyższenie
przewyższenia
D. przewyższenia
przewyższeń
C. przewyższeniu
przewyższeniom
B. przewyższenie
przewyższenia
N. przewyższeniem
przewyższeniami
Ms. przewyższeniu
przewyższeniach
W. przewyższenie
przewyższenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: przewyższony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. przewyższony
przewyższony
przewyższony
przewyższone
przewyższona
D. przewyższonego
przewyższonego
przewyższonego
przewyższonego
przewyższonej
C. przewyższonemu
przewyższonemu
przewyższonemu
przewyższonemu
przewyższonej
B. przewyższonego
przewyższonego
przewyższony
przewyższone
przewyższoną
N. przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższoną
Ms. przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. przewyższeni
przewyższeni
przewyższone
przewyższone
D. przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych
C. przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
B. przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych
przewyższone
N. przewyższonymi
przewyższonymi
przewyższonymi
przewyższonymi
Ms. przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych

odpowiednik aspektowy: przewyższać

Składnia

Rznieżywotny + przewyższyć +
CO + (o CO)

3. talentem

Definicja

okazać się lepszym, większym lub bardziej znaczącym od kogoś lub czegoś innego

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • przewyższyć czyjeś umiejętności (dzieła, utwory...), urodę, zalety czegoś; autora, mistrza
  • przewyższyć gorliwością, intelektem, inteligencją, pięknem, potencjałem, poziomem, skutecznością, sprytem, talentem, temperamentem, urodą, zdolnościami

Cytaty

Dumas, podobnie jak inni naśladowcy słynnych dzieł, stale próbuje pójść o krok dalej, przewyższyć mistrza.

źródło: KWSJP: Alina Kowalczykowa: Dramat i teatr romantyczny, 1997

Włożył całą ambicję w napisanie utworu, który by artystycznymi walorami przewyższył utwory konkurujących z nim poetów, i to mu się niewątpliwie udało.

źródło: KWSJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przewyższę
przewyższymy
2 os. przewyższysz
przewyższycie
3 os. przewyższy
przewyższą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przewyższyłem
+(e)m przewyższył
przewyższyłam
+(e)m przewyższyła
przewyższyłom
+(e)m przewyższyło
przewyższyliśmy
+(e)śmy przewyższyli
przewyższyłyśmy
+(e)śmy przewyższyły
2 os. przewyższyłeś
+(e)ś przewyższył
przewyższyłaś
+(e)ś przewyższyła
przewyższyłoś
+(e)ś przewyższyło
przewyższyliście
+(e)ście przewyższyli
przewyższyłyście
+(e)ście przewyższyły
3 os. przewyższył
przewyższyła
przewyższyło
przewyższyli
przewyższyły

bezosobnik: przewyższono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przewyższmy
przewyższyjmy
2 os. przewyższ
przewyższyj
przewyższcie
przewyższyjcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przewyższyłbym
bym przewyższył
przewyższyłabym
bym przewyższyła
przewyższyłobym
bym przewyższyło
przewyższylibyśmy
byśmy przewyższyli
przewyższyłybyśmy
byśmy przewyższyły
2 os. przewyższyłbyś
byś przewyższył
przewyższyłabyś
byś przewyższyła
przewyższyłobyś
byś przewyższyło
przewyższylibyście
byście przewyższyli
przewyższyłybyście
byście przewyższyły
3 os. przewyższyłby
by przewyższył
przewyższyłaby
by przewyższyła
przewyższyłoby
by przewyższyło
przewyższyliby
by przewyższyli
przewyższyłyby
by przewyższyły

bezosobnik: przewyższono by

bezokolicznik: przewyższyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przewyższywszy

gerundium: przewyższenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przewyższenie
przewyższenia
D. przewyższenia
przewyższeń
C. przewyższeniu
przewyższeniom
B. przewyższenie
przewyższenia
N. przewyższeniem
przewyższeniami
Ms. przewyższeniu
przewyższeniach
W. przewyższenie
przewyższenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: przewyższony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. przewyższony
przewyższony
przewyższony
przewyższone
przewyższona
D. przewyższonego
przewyższonego
przewyższonego
przewyższonego
przewyższonej
C. przewyższonemu
przewyższonemu
przewyższonemu
przewyższonemu
przewyższonej
B. przewyższonego
przewyższonego
przewyższony
przewyższone
przewyższoną
N. przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższoną
Ms. przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. przewyższeni
przewyższeni
przewyższone
przewyższone
D. przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych
C. przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
przewyższonym
B. przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych
przewyższone
N. przewyższonymi
przewyższonymi
przewyższonymi
przewyższonymi
Ms. przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych
przewyższonych

odpowiednik aspektowy: przewyższać

Składnia

bez ograniczeń + przewyższyć +
KOGO/CO + (CZYM)
Data ostatniej modyfikacji: 18.09.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json