UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rejestr

Chronologizacja

XV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rejestr
 rejestry
D. rejestru
 rejestrów
C. rejestrowi
 rejestrom
B. rejestr
 rejestry
N. rejestrem
 rejestrami
Ms. rejestrze
 rejestrach
W. rejestrze
 rejestry

Pochodzenie

internac.

ang. register

fr. registre

niem. Register

z łac. śred. registrum, regestrum 'spis, wykaz'

St.pol. też rejistr, rajistr; pol. dawne także regest.

1. podatników

Definicja

oficjalny spis osób lub innych elementów sporządzony według określonego kryterium i zawierający informacje o nich, istotne z punktu widzenia sprawy albo rodzaju działalności, w związku z którymi został wykonany

Warianty

  • przest. regestr

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

Połączenia

  • centralny, ogólnopolski; policyjny, sądowy, urzędowy; jawny, szczegółowy rejestr; rejestr bankowy, gospodarczy, sądowy; okrętowy
  • rejestr bezrobotnych, osób bezrobotnych, poszukiwanych..., podatników, wyborców; lekarzy, lobbystów, rzeczoznawców; skazanych, dłużników, przestępców; spółek, stowarzyszeń, usług (medycznych); korzyści, przychodów; gospodarstw, gruntów, zabytków; jachtów, pojazdów, samochodów, statków
  • rejestr i ewidencja, rejestr i księga; rejestry i kartoteki
  • księga, numer, zawartość rejestru
  • wpis do rejestru; informacje, wyciąg, wypis z rejestru
  • wpis w rejestr
  • księga z rejestrem
  • informacje, wpis, wzmianka, zapis, zmiana w rejestrze
  • rejestr obejmuje, zawiera coś
  • aktualizować, prowadzić, sporządzić, stworzyć, utworzyć; przeglądać rejestr
  • objęty rejestrem
  • wpisać/wpisywać, zgłosić/zgłaszać do rejestru; skreślić/skreślać, usunąć/usuwać, wykreślić/wykreślać z rejestru
  • wpisać w rejestr
  • figurować poza rejestrem
  • odnotować, ujawnić, mieścić, rejestrować, znaleźć; figurować, widnieć; notowany, ujęty w rejestrze

Cytaty

Część tych drzew to pomniki przyrody wpisane do urzędowego rejestru.

źródło: NKJP: K.Jakubowski: Dąbek: Okradany „Ogród życia”, Tygodnik Ciechanowski, 2004-07-12

Do krajowego rejestru dłużników trafiają osoby, które uporczywie unikały płacenia swoich długów [...].

źródło: NKJP: Sławomir Czwal: Lokatorzy za długi trafią do rejestru, Echo Dnia, 2006-10-10

Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu utworzyło rejestr pozarządowych inicjatyw służących informatyzacji szkół i placówek oświatowych oraz wspomagających edukację informatyczną.

źródło: NKJP: Marek Winkler: Unijny nauczyciel, 2003, prasa

Potencjalnych pracowników - po dwóch w każdej gminie - wytypują powiatowe urzędy pracy; kandydaci muszą figurować w rejestrze bezrobotnych, nie mogą mieć doświadczenia zawodowego, natomiast muszą mieć wyższe wykształcenie [...].

źródło: NKJP: Maria Wilczek - Krupa: Fundusze z wieloma niewiadomymi, Dziennik Polski, 2003-02-13

Według wykazu regestru podatkowego z 1518 r. obszar wsi liczył 2 łany, ale w 1552 r. powierzchnia wzrosła do 13 łanów, było 13 kmieci, pustki, pół łana sołtysiego i młyn.

źródło: NKJP: Joanna Tomczak: Słownik geograficzny gminy Rudniki, 2002

Składnia

bez ograniczeń + rejestr +
(JAKI)
bez ograniczeń + rejestr +
(CZEGO)

2. w muzyce

Definicja

muz. 
część skali dźwiękowej głosu lub instrumentu różniąca się barwą od reszty skali

Warianty

  • przest. regestr

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Połączenia

  • dolny, górny, wysoki rejestr; rejestr głosowy
  • rejestr głosu

Cytaty

Operujący w wysokich rejestrach głos [...] o dziwo doskonale sprawdza się i w utworach bliższych rockowym korzeniom [...].

źródło: NKJP: Dźwięki z kosmosu, Dziennik Polski, 2000-09-16

Z niezwykłą łatwością przechodził z dolnych rejestrów, w których brzmiał nie mniej potężnie niż Barry White, w górne, gdzie z kolei jego głos nie ustępował dźwięcznością chociażby altowemu saksofonowi Paula Desmonda.

źródło: NKJP: Piotr Iwicki, Olaf Szewczyk: Wczoraj skończył się Warsaw Summer Jazz Days, Gazeta Wyborcza, 1994-06-27

[...] zasługuje na naszą uwagę sopran solowy, który śpiewa swe partie w obrębie od d1 do fis2 [...], więc utrzymuje się przeważnie regestrze średnim i dolnym tego głosu.

źródło: Hieronim Feicht: Studia nad muzyką polskiego renesansu i baroku, 1980 (books.google.pl)

Składnia

bez ograniczeń + rejestr +
JAKI

3. emocjonalny

Definicja

książk. 
zasób zjawisk określonego rodzaju, podlegający porównaniu z innymi oraz wartościowaniu

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • wysoki, najwyższy; niski rejestr; rejestr emocjonalny, estetyczny, kulturowy
  • rejestr zagadnień, zjawisk; wrażliwości

Cytaty

Ten projekt, całe to założenie, działa na wysokim rejestrze wrażliwości. Jak tej wrażliwości nie masz, no i jak nie masz podstawowej wiedzy, to tam przepadniesz

źródło: KWJP: Filip Springer: Źle urodzone. Reportaże o architekturze PRL-u, 2017

O sobie pisząc [...] włada Iwaszkiewicz tak wieloma językami skromności i wstydu, tak często zmienia rejestry emocjonalne, tak chętnie ucieka od reguł dyplomacji [...]

źródło: NKJP: Andrzej Garlicki: List do samego siebie, Polityka, 2007-10-27

Dobra pamięć i postępujące usystematyzowanie zapisanych obserwacji podpowiadały określone prawidłowości. Układały się one w pewien logiczny ciąg, jednakże powstające nowe rejestry zjawisk utrudniały osiągnięcie racjonalnej konkluzji.

źródło: KWJP: Piotr Grygiel: Fokus fizjograficzny – magia czy irracjonalizm?, Akant, 2012

[...] jest to wino bardzo podstawowe. Poziom mniej więcej ten sam co powyższego Pinot Blanc w innym rejestrze smakowym.

źródło: KWJP: Wojciech Bońkowski: Francuska jesień w Lidlu, Ferment, 2015

Jednak nawet gdy Kantor mówi wprost o „mistycyzmie”, nie popada w kaznodziejski ton, równolegle swobodnie poruszając się w niższych rejestrach rzeczywistości, związanych z – jak to określa – „miazgą życia”.

źródło: KWJP: Jakub Woynarowski: Prekursor sztuki pojęciowej, Tygodnik Powszechny, 2015-03-29

4. języka

Definicja

jęz. 
odmiana języka, wyodrębniana ze względu na sytuację komunikacyjną, różniąca się od innych przede wszystkim słownictwem

Noty o użyciu

Termin używany głównie w piśmiennictwie opartym na anglojęzycznej tradycji badawczej.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Połączenia

  • wyższy, niższy rejestr; rejestr neutralny, emocjonalny; potoczny

Cytaty

Oszałamiają skoki Nabokova po rejestrach mowy; wypasa się czytelnika na łąkach liryzmu, zanurza w potoku potoczności, wreszcie zapędza do encyklopedii.

źródło: NKJP: Tadeusz Dąbrowski: Gra w słowa, 2009-04-11

Nie lada wyzwaniem w tłumaczeniu wierszy okazał się językowy kosmos autora, w którym poeta nieustannie żongluje różnymi rejestrami języka, archaizmami i neologizmami, wykonując jednocześnie słowne „akrobacje” w fonetyczno-ortograficznej warstwie językowej.

źródło: NKJP: Boris Vian w „Zeszytach Poetyckich”, Zeszyty Poetyckie, 2010-10-23

Potoczna odmiana języka polskiego, pełna kolokwializmów, emocjonalizmów i wulgaryzmów, jest niesamowicie ekspansywna. [...] Dziś [...] ogarnia obszary, które zwykle cechował wyższy rejestr stylistyczny - środki masowego przekazu, wystąpienia osób publicznych.

źródło: NKJP: Nasz językowy savoir-vivre, Gazeta Wyborcza, 1997-05-30

Oprócz satyrycznego obrazu akademii powieść uniwersytecką wyróżnia […] częste podejmowanie tematyki erotycznej, wraz z rewolucją seksualną przenikającej z prywatnego do zawodowego życia wykładowców akademickich. Wynikające z tego obniżenie rejestru językowego i wprowadzenie dyskursu erotycznego do literatury jest cechą szczególnie trudną do zaakceptowania w polskiej tradycji literackiej.

źródło: Wkład w przekład. Materiały pokonferencyjne..., 2013 (archiwum.ha.art.pl)

5. systemu operacyjnego

Definicja

inform. 
baza danych konfiguracyjnych systemu Windows

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny komputery/informatyka

Połączenia

  • rejestr (systemu) Windows, ustawień
  • awaria, edycja, modyfikacja rejestru
  • zmiany w rejestrze
  • wyeksportować z rejestru

Cytaty

Rejestr zawiera informacje, do których system Windows stale odwołuje się podczas swojej pracy, na przykład profile poszczególnych użytkowników, aplikacje zainstalowane na komputerze oraz typy dokumentów tworzonych przez te aplikacje [...].

źródło: Internet

W niniejszym artykule opisano rejestr systemu Windows i zamieszczono informacje dotyczące sposobu edytowania rejestru.

źródło: Internet

Wyeksportuj z rejestru kilka plików *.reg. Zapoznaj się z ich zawartością.

źródło: Internet

Aby zabezpieczyć się przed skutkami awarii rejestru, warto wykonać jego kopię zapasową.

źródło: Internet

6. u konia

Definicja

wet.  zootechn. 
wgłębienie w szkliwie na tnącej powierzchni siekacza u konia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Cytaty

Na zębach stałych (które powstają w wieku ok. 2,5 roku) żuchwy rejestry znikają w wieku 6 lat z cęg (jedynek), rok później ze średniaków a w wieku 8 lat z okrajek.

źródło: Internet: konieiporadyariaitris.blogspot.com

Każdy ząb sieczny, wyrosły świeżo z dziąsła ma na powierzchni [...] brzeg przedni (od strony warg) wyższy aniżeli brzeg dolny (zwrócony do jamy pyskowej). W środku powierzchni trącej znajduje się lejkowaty dołek, otoczony białą obwódką, noszący nazwę rejestru. Rejestr ma kształt owalny i ułożony jest poprzecznie do podłużnej osi głowy.

źródło: Jan Grabowski: Chów koni, 1950 (pcbj.pl)

Frazeologizmy

Co było, a nie jest, nie pisze się w rejestr
rejestr handlowy
Data ostatniej modyfikacji: 19.10.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN