UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

niepokoić

Chronologizacja

SPXVI, SJPXVII, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. pokój

1. denerwować

Definicja

wywoływać w kimś niepokój - stan psychiczny

Wymowa

[niepokoić] lub pot. [niepokojić]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  denerwować

Połączenia

  • brak czegoś, fakt, plany, problem, sprawa, sytuacja, zjawisko niepokoi; wieści, zmiany niepokoją
  • niepokoić mieszkańców, pracowników; rząd, opinię publiczną, społeczeństwo, środowisko
  • ciągle, często, dodatkowo, głęboko, lekko, mocno, poważnie, ogromnie, osobiście, szczególnie niepokoić
  • móc, musieć, powinien, zacząć/zaczynać niepokoić
  • niepokoić i bulwersować, niepokoić i denerwować, niepokoić i irytować
  • bardzo niepokoić

Cytaty

Na pewno zmorą dla policji i ludności są grupy młodzieży zakłócające spokój nocą, pijące alkohol i hałasujące. Mogą też niepokoić mieszkańców częste włamania do samochodów i piwnic.

źródło: NKJP: (KK): Policja uspokaja, Dziennik Polski, 2000-12-23

Specjalistów i policję niepokoi, że nieletni są coraz brutalniejsi. Dzieci poniżej 13 roku życia zwykle kradną, ale zdarzają się nawet zabójstwa.

źródło: NKJP: Katarzyna Montgomery: Niemoralni nieletni, Gazeta Wyborcza, 1994-04-14

Dodatkowo niepokoi fakt, że gruźlica jest chorobą odzwierzęcą, która w szczególnych okolicznościach może być przenoszona na ludzi.

źródło: NKJP: K.Kowalski: Coraz więcej bydła choruje na gruźlicę, Tygodnik Ciechanowski, 2007-05-10

Polski nauczyciel jest źle wynagradzany, pracuje w nie najlepszych warunkach i nietrudno go niepokoić zmianami.

źródło: NKJP:Sprawozdanie z 28. posiedzenia Senatu RP część 1, wersja robocza, 4. kadencja

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. niepokoję
niepokoimy
2 os. niepokoisz
niepokoicie
3 os. niepokoi
niepokoją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. niepokoiłem
+(e)m niepokoił
niepokoiłam
+(e)m niepokoiła
niepokoiłom
+(e)m niepokoiło
niepokoiliśmy
+(e)śmy niepokoili
niepokoiłyśmy
+(e)śmy niepokoiły
2 os. niepokoiłeś
+(e)ś niepokoił
niepokoiłaś
+(e)ś niepokoiła
niepokoiłoś
+(e)ś niepokoiło
niepokoiliście
+(e)ście niepokoili
niepokoiłyście
+(e)ście niepokoiły
3 os. niepokoił
niepokoiła
niepokoiło
niepokoili
niepokoiły

bezosobnik: niepokojono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę niepokoił
będę niepokoić
będę niepokoiła
będę niepokoić
będę niepokoiło
będę niepokoić
będziemy niepokoili
będziemy niepokoić
będziemy niepokoiły
będziemy niepokoić
2 os. będziesz niepokoił
będziesz niepokoić
będziesz niepokoiła
będziesz niepokoić
będziesz niepokoiło
będziesz niepokoić
będziecie niepokoili
będziecie niepokoić
będziecie niepokoiły
będziecie niepokoić
3 os. będzie niepokoił
będzie niepokoić
będzie niepokoiła
będzie niepokoić
będzie niepokoiło
będzie niepokoić
będą niepokoili
będą niepokoić
będą niepokoiły
będą niepokoić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. niepokójmy
2 os. niepokój
niepokójcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. niepokoiłbym
bym niepokoił
niepokoiłabym
bym niepokoiła
niepokoiłobym
bym niepokoiło
niepokoilibyśmy
byśmy niepokoili
niepokoiłybyśmy
byśmy niepokoiły
2 os. niepokoiłbyś
byś niepokoił
niepokoiłabyś
byś niepokoiła
niepokoiłobyś
byś niepokoiło
niepokoilibyście
byście niepokoili
niepokoiłybyście
byście niepokoiły
3 os. niepokoiłby
by niepokoił
niepokoiłaby
by niepokoiła
niepokoiłoby
by niepokoiło
niepokoiliby
by niepokoili
niepokoiłyby
by niepokoiły

bezosobnik: niepokojono by

bezokolicznik: niepokoić

imiesłów przysłówkowy współczesny: niepokojąc

gerundium: niepokojenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. niepokojenie
niepokojenia
D. niepokojenia
niepokojeń
C. niepokojeniu
niepokojeniom
B. niepokojenie
niepokojenia
N. niepokojeniem
niepokojeniami
Ms. niepokojeniu
niepokojeniach
W. niepokojenie
niepokojenia

imiesłów przymiotnikowy czynny: niepokojący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. niepokojący
niepokojący
niepokojący
niepokojące
niepokojąca
D. niepokojącego
niepokojącego
niepokojącego
niepokojącego
niepokojącej
C. niepokojącemu
niepokojącemu
niepokojącemu
niepokojącemu
niepokojącej
B. niepokojącego
niepokojącego
niepokojący
niepokojące
niepokojącą
N. niepokojącym
niepokojącym
niepokojącym
niepokojącym
niepokojącą
Ms. niepokojącym
niepokojącym
niepokojącym
niepokojącym
niepokojącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. niepokojący
niepokojący
niepokojące
niepokojące
D. niepokojących
niepokojących
niepokojących
niepokojących
C. niepokojącym
niepokojącym
niepokojącym
niepokojącym
B. niepokojących
niepokojących
niepokojących
niepokojące
N. niepokojącymi
niepokojącymi
niepokojącymi
niepokojącymi
Ms. niepokojących
niepokojących
niepokojących
niepokojących

imiesłów przymiotnikowy bierny: niepokojony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. niepokojony
niepokojony
niepokojony
niepokojone
niepokojona
D. niepokojonego
niepokojonego
niepokojonego
niepokojonego
niepokojonej
C. niepokojonemu
niepokojonemu
niepokojonemu
niepokojonemu
niepokojonej
B. niepokojonego
niepokojonego
niepokojony
niepokojone
niepokojoną
N. niepokojonym
niepokojonym
niepokojonym
niepokojonym
niepokojoną
Ms. niepokojonym
niepokojonym
niepokojonym
niepokojonym
niepokojonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. niepokojeni
niepokojeni
niepokojone
niepokojone
D. niepokojonych
niepokojonych
niepokojonych
niepokojonych
C. niepokojonym
niepokojonym
niepokojonym
niepokojonym
B. niepokojonych
niepokojonych
niepokojonych
niepokojone
N. niepokojonymi
niepokojonymi
niepokojonymi
niepokojonymi
Ms. niepokojonych
niepokojonych
niepokojonych
niepokojonych

Składnia

bez ograniczeń + niepokoić +
KOGO + (CZYM)
(to), że ZDANIE + niepokoić +
KOGO

2. przeszkadzać

Definicja

przeszkadzać komuś w czymś, nie dając mu spokoju

Wymowa

[niepokoić] lub pot. [niepokojić]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Połączenia

  • ośmielać się niepokoić
  • nie niepokojony przez nikogo

Cytaty

Po kradzieży złodzieje nie niepokojeni przez nikogo spokojnie opuścili mieszkanie.

źródło: NKJP: (ZS): Wobecności domowników, Dziennik Polski, 2003-02-27

— Ośmielam się niepokoić waszą książęcą mość — rzekł Bulinin — ponieważ od miesiąca nie mogę zaznać spokoju.

źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Korytarz, 2006

Langer jako stary pracoholik bywał zwykle w tym dniu w departamencie, głównie dlatego że tylko wtedy mógł w miarę spokojnie pracować, nie niepokojony przez kretyńskie telefony swych przełożonych bądź dziwne sprawy pieniaczy i wariatów.

źródło: NKJP: Grzegorz Mathea: IV Rzeczpospolita, 2005

Spał czujnym snem, podczas którego nie tracił świadomości tego, co się działo wokół niego. Obudził się tylko raz, kiedy w pobliżu przepełzło jakieś nocne stworzenie. Wyczuło jego obecność i nie zbliżało się do niego. Nic więcej nie niepokoiło go tej nocy.

źródło: NKJP: Filmowy wehikuł czasu, 1991

- Co pana do mnie sprowadza? - zapytał. Peter opisał mu dokładnie to, co go w ostatnich dniach spotkało. - Nie niepokoiłbym pana, doktorze, tymi drobiazgami, gdyby nie przypadki, które ostatnio przytrafiły się moim kolegom. Sam pan rozumie, że w tej szczególnej sytuacji czułem się jednak trochę niespokojny.

źródło: NKJP: Elżbieta Hajnicz, 1999

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. niepokoję
niepokoimy
2 os. niepokoisz
niepokoicie
3 os. niepokoi
niepokoją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. niepokoiłem
+(e)m niepokoił
niepokoiłam
+(e)m niepokoiła
niepokoiłom
+(e)m niepokoiło
niepokoiliśmy
+(e)śmy niepokoili
niepokoiłyśmy
+(e)śmy niepokoiły
2 os. niepokoiłeś
+(e)ś niepokoił
niepokoiłaś
+(e)ś niepokoiła
niepokoiłoś
+(e)ś niepokoiło
niepokoiliście
+(e)ście niepokoili
niepokoiłyście
+(e)ście niepokoiły
3 os. niepokoił
niepokoiła
niepokoiło
niepokoili
niepokoiły

bezosobnik: niepokojono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę niepokoił
będę niepokoić
będę niepokoiła
będę niepokoić
będę niepokoiło
będę niepokoić
będziemy niepokoili
będziemy niepokoić
będziemy niepokoiły
będziemy niepokoić
2 os. będziesz niepokoił
będziesz niepokoić
będziesz niepokoiła
będziesz niepokoić
będziesz niepokoiło
będziesz niepokoić
będziecie niepokoili
będziecie niepokoić
będziecie niepokoiły
będziecie niepokoić
3 os. będzie niepokoił
będzie niepokoić
będzie niepokoiła
będzie niepokoić
będzie niepokoiło
będzie niepokoić
będą niepokoili
będą niepokoić
będą niepokoiły
będą niepokoić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. niepokójmy
2 os. niepokój
niepokójcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. niepokoiłbym
bym niepokoił
niepokoiłabym
bym niepokoiła
niepokoiłobym
bym niepokoiło
niepokoilibyśmy
byśmy niepokoili
niepokoiłybyśmy
byśmy niepokoiły
2 os. niepokoiłbyś
byś niepokoił
niepokoiłabyś
byś niepokoiła
niepokoiłobyś
byś niepokoiło
niepokoilibyście
byście niepokoili
niepokoiłybyście
byście niepokoiły
3 os. niepokoiłby
by niepokoił
niepokoiłaby
by niepokoiła
niepokoiłoby
by niepokoiło
niepokoiliby
by niepokoili
niepokoiłyby
by niepokoiły

bezosobnik: niepokojono by

bezokolicznik: niepokoić

imiesłów przysłówkowy współczesny: niepokojąc

gerundium: niepokojenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. niepokojenie
niepokojenia
D. niepokojenia
niepokojeń
C. niepokojeniu
niepokojeniom
B. niepokojenie
niepokojenia
N. niepokojeniem
niepokojeniami
Ms. niepokojeniu
niepokojeniach
W. niepokojenie
niepokojenia

imiesłów przymiotnikowy czynny: niepokojący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. niepokojący
niepokojący
niepokojący
niepokojące
niepokojąca
D. niepokojącego
niepokojącego
niepokojącego
niepokojącego
niepokojącej
C. niepokojącemu
niepokojącemu
niepokojącemu
niepokojącemu
niepokojącej
B. niepokojącego
niepokojącego
niepokojący
niepokojące
niepokojącą
N. niepokojącym
niepokojącym
niepokojącym
niepokojącym
niepokojącą
Ms. niepokojącym
niepokojącym
niepokojącym
niepokojącym
niepokojącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. niepokojący
niepokojący
niepokojące
niepokojące
D. niepokojących
niepokojących
niepokojących
niepokojących
C. niepokojącym
niepokojącym
niepokojącym
niepokojącym
B. niepokojących
niepokojących
niepokojących
niepokojące
N. niepokojącymi
niepokojącymi
niepokojącymi
niepokojącymi
Ms. niepokojących
niepokojących
niepokojących
niepokojących

imiesłów przymiotnikowy bierny: niepokojony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. niepokojony
niepokojony
niepokojony
niepokojone
niepokojona
D. niepokojonego
niepokojonego
niepokojonego
niepokojonego
niepokojonej
C. niepokojonemu
niepokojonemu
niepokojonemu
niepokojonemu
niepokojonej
B. niepokojonego
niepokojonego
niepokojony
niepokojone
niepokojoną
N. niepokojonym
niepokojonym
niepokojonym
niepokojonym
niepokojoną
Ms. niepokojonym
niepokojonym
niepokojonym
niepokojonym
niepokojonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. niepokojeni
niepokojeni
niepokojone
niepokojone
D. niepokojonych
niepokojonych
niepokojonych
niepokojonych
C. niepokojonym
niepokojonym
niepokojonym
niepokojonym
B. niepokojonych
niepokojonych
niepokojonych
niepokojone
N. niepokojonymi
niepokojonymi
niepokojonymi
niepokojonymi
Ms. niepokojonych
niepokojonych
niepokojonych
niepokojonych

Składnia

bez ograniczeń + niepokoić +
KOGO + (CZYM)
Data ostatniej modyfikacji: 23.12.2010
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj