UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

próżność

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp
W postaci: prozność

Pochodzenie

Zob. próżny

1. zarozumiałość

Definicja

cecha kogoś, kto bardzo lubi, gdy inni go podziwiają i chwalą

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  duma, pycha I, wyniosłość, zarozumiałość

Połączenia

  • ludzka, męska, osobista, własna próżność
  • próżność i lekkomyślność, próżność i pycha; ambicja i próżność
  • odrobina próżności
  • zaspokajać próżność

Cytaty

Mąż mój był zupełnie pozbawiony próżności, nie szukał nigdy sławy i rozgłosu, niemniej czuł, że jego wiersze nie są zupełnie pozbawione wartości i że tkwi w nich ziarnko poezji.

źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1997

Kiedy wyznawcy Izydy wznieśli dla swojej Królowej pałac w Wilanowie, pozwolili Sobieskiemu sądzić, że to on jest głównym projektantem. Ponadto podsycali próżność władcy, porównując go do Marsa i do Herkulesa [...].

źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999

Bo ty tak mówisz z próżności - stwierdza Ewa z niechęcią. - Chcesz, żeby wszyscy się dziwili, że jesteś taką młodą babcią. Ach, proszę państwa, taka młoda, a ma już wnuka.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Hiszpańskie oczy, 1990

[...] w jej głosie pobrzmiewała irytacja, której towarzyszyła lekka nutka próżności: pewnie pomyślała, że na przygodnie poznanym facecie wywarła kolosalne wrażenie.

źródło: NKJP: Michał Bielecki: Dziewczyna z Banku Prowincjonalnego S. A., 1997

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. próżność
próżności
D. próżności
próżności
C. próżności
próżnościom
B. próżność
próżności
N. próżnością
próżnościami
Ms. próżności
próżnościach
W. próżności
próżności

Inne uwagi

Zwykle lp

2. pustka wewnętrzna

Definicja

cecha kogoś, dla kogo najważniejszy jest wygląd, prosta rozrywka lub inne sprawy pozbawione głębszego znaczenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Połączenia

  • kobieca próżność

Cytaty

[...] Nastia nie dała się skusić koralikom ani jedwabnym zwiewnościom, tak miłym niewieściej próżności.

źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1998

[...] nie zwracała uwagi na jego monstrualną próżność. Ciągle kazał podziwiać swoją anatomię, farbował włosy, żeby ukryć siwiznę, zawsze długo przeglądał się w lustrze, stroił władcze miny, prężył mięśnie, a w łóżku zmuszał Gretę, by wciąż powtarzała, jakim jest wspaniałym samcem.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Wielką miłość tanio sprzedam, 2003

Kiedy w grę wchodzi zaspokojenie próżności, dbałość o swój wygląd i zdrowie, klienci zapominają o oszczędzaniu - mówi [...] dyrektor [...].

źródło: NKJP: Tara Parker-Pope: Lustereczko powiedz przecie..., Dodatek do Gazety Wyborczej, 1994-07-18

Co się tak gapisz? - Smoliarow wyczuł jednak, że to oglądanie sprawiło także pułkownikowi przyjemność. Widać był nie tylko ładny, ale także próżny, a w tej próżności świadom swej urody.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. próżność
próżności
D. próżności
próżności
C. próżności
próżnościom
B. próżność
próżności
N. próżnością
próżnościami
Ms. próżności
próżnościach
W. próżności
próżności

Inne uwagi

Zwykle lp

3. bezskuteczność

Definicja

cecha czegoś, co nie przynosi oczekiwanych efektów

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bezskuteczność
sprzeczne:  skuteczność

Cytaty

Próżność nadziei związanych z okrągłostołowymi ustaleniami odkrywaliśmy boleśnie wraz z postępującą degeneracją struktur państwa.

źródło: Internet

Musiał mieć świadomość biedy, marnowanego czasu, próżności starań.

źródło: Internet

Dalej księga Koheleta opisuje próżność poszukiwania sensu życia na poziomie zewnętrznym.

źródło: Internet

Mieszczanie bronili się dzielnie, ale widząc próżność wysiłków podpalili całe miasto i z resztkami mienia przenieśli się za Dziwnoujście, pozostawiając swe prastare gniazdo na pastwę zwycięzców.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. próżność
próżności
D. próżności
próżności
C. próżności
próżnościom
B. próżność
próżności
N. próżnością
próżnościami
Ms. próżności
próżnościach
W. próżności
próżności

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

targowisko próżności
Data ostatniej modyfikacji: 12.11.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json