UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pałeczka

Chronologizacja

1563, SPXVI

Pochodzenie

Zob. pałka

1. do bębna

Definicja

niewielkich rozmiarów drewniany pręt, który trzyma się w ręce i porusza nim w określony sposób, aby wykonywać jakiegoś rodzaju czynności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja wierzenia i przesądy

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Połączenia

  • bambusowa, drewniana; dyrygencka; chińska, japońska; czarodziejska, magiczna pałeczka; pałeczka perkusyjna
  • pałeczka dyrygenta
  • pałeczki do gry
  • dyrygent z pałeczką
  • używać pałeczek
  • trzymać, unieść pałeczkę
  • uderzać pałeczką; jeść, posługiwać się pałeczkami

Cytaty

Tam jest Marcin, a obok niego Zuzanna, ona mówi coś do niego, a on odwraca głowę, niby ku estradzie, gdzie perkusista na tle choinki uderza pałeczkami w swoje bębny, a naprawdę tak, by patrzeć na mnie.

źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej, 1996

Mają dwie długie trąby, jakieś flety oraz stojące bębny, w które uderzają zakrzywionymi pałeczkami.

źródło: NKJP: Max Cegielski: Masala, 2002

Kapelmistrz unosi w górę batutę, aby energicznym ruchem dyrygenckiej pałeczki dać znak, że za chwilę rozpocznie się spektakl.

źródło: NKJP: Moulin Rouge, Dziennik Polski: 2001-10-19

- Ona cały czas czeka, żebym sprowadziła do domu czarodzieja, który tylko machnie pałeczką, zamieni ten wilgotny pokoik na pałac, a torebki wypełni nam złotymi monetami.

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

Tradycyjnie sushi je się pałeczkami. Niedopuszczalne jest nabijanie ryżu na pałeczki. Jeżeli nie umiemy się nimi posługiwać, lepiej jeść palcami.

źródło: NKJP: Magdalena Tobik: Sushi: czym to się je?, Gazeta Krakowska, 2004-04-17

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pałeczka
pałeczki
D. pałeczki
pałeczek
C. pałeczce
pałeczkom
B. pałeczkę
pałeczki
N. pałeczką
pałeczkami
Ms. pałeczce
pałeczkach
W. pałeczko
pałeczki

2. w sztafecie

Definicja

krótki drążek, który biegacz kończący dany odcinek sztafety przekazuje następnemu zawodnikowi, aby ten mógł zacząć biec

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport przedmioty związane ze sportem

Połączenia

  • sztafetowa pałeczka
  • pałeczka w sztafecie
  • sztafeta z pałeczkami
  • dostać, oddać, odebrać, przejąć, przekazać, zgubić, zmienić pałeczkę

Cytaty

W taki sposób biegacze zamierzają pokonać trasę o długości blisko 1600 km. Każdy z nich biegnie średnio 25 kilometrów mając na to dwie godziny. Później następuje zmiana i sztafetową pałeczkę przejmuje następny biegacz, jadący do tej pory w samochodzie.

źródło: NKJP: PIT: Sztafeta z przesłaniem, Gazeta Poznańska, 2001-09-03

Wtedy to pałeczkę przejął Grzegorz M., który pokazał swym rywalom plecy, a chwilę potem to samo uczynił ostatni z naszych biegaczy [...].

źródło: NKJP: Nasze sztafety górą!, Sztafeta, 2006

Żal wielki, bo - jak się szybko okazało - takiego pogromu sztafet już dawno nie było. W pierwszym biegu eliminacyjnym aż cztery nie dobiegły do mety, w tym przede wszystkim Amerykanie (pałeczkę upuścił przed ostatnią prostą G.) [...].

źródło: NKJP: Ryszard Kołtun: A mógł być nawet medal, Dziennik Polski, 2008-08-22

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pałeczka
pałeczki
D. pałeczki
pałeczek
C. pałeczce
pałeczkom
B. pałeczkę
pałeczki
N. pałeczką
pałeczkami
Ms. pałeczce
pałeczkach
W. pałeczko
pałeczki

3. przedmiot o takim kształcie

Definicja

przedmiot w kształcie niedużego pręcika

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Cytaty

Białko to zostało uwidocznione w mikroskopie elektronowym jako giętka pałeczka o długości około 60 nm.

źródło: NKJP: Leokadia Kłyszejko-Stefanowicz: Cytobiochemia: biochemia niektórych struktur komórkowych, 1995

Aplikator - pałeczka zakończona gąbką w kształcie spłaszczonej kulki - także służy do rozprowadzania cieni.

źródło: NKJP: Małgorzata Lorkowska: Pędzelki, flamastry, kredki, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1998-03-27

Oryginalną ozdobą łazienki będą drewniane pałeczki intensywnie pachnące słodką wanilią [...].

źródło: NKJP: Paulina Karolak: Zapach rozbudzi zmysły, Cosmopolitan, 2000

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pałeczka
pałeczki
D. pałeczki
pałeczek
C. pałeczce
pałeczkom
B. pałeczkę
pałeczki
N. pałeczką
pałeczkami
Ms. pałeczce
pałeczkach
W. pałeczko
pałeczki

4. bakteria

Definicja

bakteria o podłużnym kształcie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt mikroorganizmy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  bakteria

Połączenia

  • pałeczka jelitowa; krwawa
  • pałeczka bakterii; coli, dżumy, grypy, krztuśca, salmonelli; kwasu mlekowego, ropy błękitnej
  • szczep pałeczki
  • zatrucie pałeczką
  • zakazić pałeczką
  • stwierdzić pałeczki

Cytaty

Tymczasem do Prokuratury Rejonowej w Toruniu wpłynęły dokumenty przekazane przez powiatowego lekarza weterynarii, z których wynika, że w sprzedawanym [...] mięsie mielonym stwierdzono pałeczki coli i gronkowca.

źródło: NKJP: (PAP): Bezpieczeństwo -Żywność-Hipermarket-Toruń, Metropol, 7- 03 - 2001

Taka pałeczka ropy błękitnej jest wszędzie. Wystarczy, że w pokoju zabiegowym jest kurz, przy zmianie opatrunku bakteria może dostać się do rany.

źródło: NKJP: Beata Pawlak: Drugiej skarpetki nie zdejmę!, Gazeta Wyborcza, 1993-12-04

Najczęstsze schorzenia to: alergie, grzybice, zakażenia bakteryjne (gronkowce, paciorkowce, pałeczka ropy błękitnej).

źródło: NKJP: Katarzyna Zakrzewska: Kącik weterynaryjny, Eko. Unas, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pałeczka
pałeczki
D. pałeczki
pałeczek
C. pałeczce
pałeczkom
B. pałeczkę
pałeczki
N. pałeczką
pałeczkami
Ms. pałeczce
pałeczkach
W. pałeczko
pałeczki

Składnia

bez ograniczeń + pałeczka +
CZEGO

Frazeologizmy

ktoś przejął pałeczkę
ktoś przejmuje pałeczkę
ktoś przekazał pałeczkę komuś
ktoś oddał pałeczkę komuś
ktoś przekazuje pałeczkę komuś
ktoś oddaje pałeczkę komuś
Data ostatniej modyfikacji: 23.10.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json