UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

gapić się

Chronologizacja

SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. gap

Definicja

pot. 
patrzeć na kogoś lub na coś bezmyślnie przez dłuższy czas

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

Relacje znaczeniowe

synonimy:  lampić się, ślepiać, ślepić, ślepić się, wyślepiać się
hiperonimy:  patrzeć

Połączenia

  • motłoch, tłum gapi się; faceci, turyści gapią się
  • gapić się na coś całymi dniami, godzinami; szeroko otwartymi oczami
  • gapić się na chmury, na ekran, na kobiety, na słońce, na ścianę, na wystawy, na zdjęcia
  • gapić się przez okno
  • gapić się w ekran, w gwiazdy, w komputer, w lustro, w monitor, w okno, w sufit, w szpary, w ścianę, w telewizor, w ziemię
  • gapić się na coś z nudów; z bliska; z niedowierzaniem
  • gapić się bezmyślnie, długo, ponuro, tępo
  • lubić, przestać, zacząć gapić się
  • leżeć i gapić się, siedzieć i gapić się

Cytaty

Znów powtarzał się ponury spektakl rodem ze średniowiecza - na powrozie prowadzono związanego człowieka, a tłum gapił się.

źródło: NKJP: amk: Dziwacy, Dziennik Polski, 2001-06-16

Zmarnowałem prawie dwie sekundy, stojąc jak osłupiały i gapiąc się z niedowierzaniem na płonące szczątki drzewka.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Dobry powód, by zabijać, 2005

Józio przez cały czas nie odezwał się ani słowem i nie spuszczał Olgi z oczu. Siedział na koźle i gapił się na nią bez żadnej ceremonii.

źródło: KWSJP: Henryk Panas: Grzesznicy, 1966

Szedłem leniwie, gapiąc się w niebo, na którym białe obłoczki przemieniły się w szare, ociężałe chmury.

źródło: NKJP: Aleksander Minkowski: Szaleństwo Majki Skowron, 1972

- Waśka, czego się gapisz? - ryknął nagle Miedwiediew. - Bij go!

źródło: KWSJP: Jan Brzechwa: Gdy owoc dojrzewa, 1958

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. gapię się
gapimy się
2 os. gapisz się
gapicie się
3 os. gapi się
gapią się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. gapiłem się
+(e)m się gapił
gapiłam się
+(e)m się gapiła
gapiłom się
+(e)m się gapiło
gapiliśmy się
+(e)śmy się gapili
gapiłyśmy się
+(e)śmy się gapiły
2 os. gapiłeś się
+(e)ś się gapił
gapiłaś się
+(e)ś się gapiła
gapiłoś się
+(e)ś się gapiło
gapiliście się
+(e)ście się gapili
gapiłyście się
+(e)ście się gapiły
3 os. gapił się
gapiła się
gapiło się
gapili się
gapiły się

bezosobnik: gapiono się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się gapił
będę się gapić
będę się gapiła
będę się gapić
będę się gapiło
będę się gapić
będziemy się gapili
będziemy się gapić
będziemy się gapiły
będziemy się gapić
2 os. będziesz się gapił
będziesz się gapić
będziesz się gapiła
będziesz się gapić
będziesz się gapiło
będziesz się gapić
będziecie się gapili
będziecie się gapić
będziecie się gapiły
będziecie się gapić
3 os. będzie się gapił
będzie się gapić
będzie się gapiła
będzie się gapić
będzie się gapiło
będzie się gapić
będą się gapili
będą się gapić
będą się gapiły
będą się gapić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. gapmy się
2 os. gap się
gapcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. gapiłbym się
bym się gapił
gapiłabym się
bym się gapiła
gapiłobym się
bym się gapiło
gapilibyśmy się
byśmy się gapili
gapiłybyśmy się
byśmy się gapiły
2 os. gapiłbyś się
byś się gapił
gapiłabyś się
byś się gapiła
gapiłobyś się
byś się gapiło
gapilibyście się
byście się gapili
gapiłybyście się
byście się gapiły
3 os. gapiłby się
by się gapił
gapiłaby się
by się gapiła
gapiłoby się
by się gapiło
gapiliby się
by się gapili
gapiłyby się
by się gapiły

bezosobnik: gapiono by się

bezokolicznik: gapić się

imiesłów przysłówkowy współczesny: gapiąc się

gerundium: gapienie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. gapienie się
gapienia się
D. gapienia się
gapień się
C. gapieniu się
gapieniom się
B. gapienie się
gapienia się
N. gapieniem się
gapieniami się
Ms. gapieniu się
gapieniach się
W. gapienie się
gapienia się

imiesłów przymiotnikowy czynny: gapiący się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. gapiący się
gapiący się
gapiący się
gapiące się
gapiąca się
D. gapiącego się
gapiącego się
gapiącego się
gapiącego się
gapiącej się
C. gapiącemu się
gapiącemu się
gapiącemu się
gapiącemu się
gapiącej się
B. gapiącego się
gapiącego się
gapiący się
gapiące się
gapiącą się
N. gapiącym się
gapiącym się
gapiącym się
gapiącym się
gapiącą się
Ms. gapiącym się
gapiącym się
gapiącym się
gapiącym się
gapiącej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. gapiący się
gapiący się
gapiące się
gapiące się
D. gapiących się
gapiących się
gapiących się
gapiących się
C. gapiącym się
gapiącym się
gapiącym się
gapiącym się
B. gapiących się
gapiących się
gapiących się
gapiące się
N. gapiącymi się
gapiącymi się
gapiącymi się
gapiącymi się
Ms. gapiących się
gapiących się
gapiących się
gapiących się

Składnia

Rzżywotny + gapić się +
na KOGO/CO | w CO

Frazeologizmy

ktoś gapi się jak cielę na malowane wrota
ktoś gapi się jak wół na malowane wrota
ktoś gapi się jak sroka w kość
ktoś gapi się jak sroka w gnat
ktoś gapi się jak sroka w kość
ktoś gapi się jak sroka w gnat
ktoś gapi się jak cielę na malowane wrota
ktoś gapi się jak wół na malowane wrota
Data ostatniej modyfikacji: 14.07.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json