UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wpatrywać się

Chronologizacja

SJPXVII, STR, SL: pod: wpatrzeć się, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. patrzeć

Definicja

patrzeć długo i uporczywie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  patrzeć

Połączenia

  • wpatrywać się szeroko otwartymi oczami, zakochanym wzrokiem; w coś godzinami
  • wpatrywać się bez słowa
  • wpatrywać się w ekran, w fotografię, w horyzont, w lustro, w mapę, w monitor, w niebo, w obiektyw, w okno, w płomienie, w podłogę, w sufit, w zdjęcie; w milczeniu, w skupieniu
  • wpatrywać się z miłością, z nadzieją, z napięciem, z niedowierzaniem, z oddaniem, z przerażeniem, z uwagą, z zachwytem, z zapartym tchem
  • wpatrywać się bacznie, badawczo, bezmyślnie, intensywnie, nieruchomo, tępo, uporczywie, uważnie
  • wpatrywać się jak urzeczony, jak zahipnotyzowany, jak zakochany

Cytaty

Na kredensie zauważyłem fotografię w ramce. Przedstawiała efektowną dziewczynę, wpatrującą się zakochanym wzrokiem w szczupłego, wysokiego mężczyznę.

źródło: NKJP: Michał Bielecki: Siostra Komandosa, 1997

- Dość już, Joanno, tego zachwycania się sobą! Dziewczyna w twoim wieku nie powinna być taka próżna, żeby godzinami wpatrywać się w lustro.

źródło: NKJP: Hanna Samson: Pułapka na motyla, 2000

Z niedowierzaniem wpatrywali się w sumy, które wypisałam w tabelce. Nigdy nie przypuszczali, że mogą wydać tyle pieniędzy.

źródło: NKJP: Stefan Bratkowski: Z boku, Gazeta Wyborcza, 1994-02-26

Antoni jak zwykle mi nie pomagał. Siedział sztywno i wpatrywał się gdzieś przed siebie, jakby w ogóle nie zdawał sobie sprawy z mojej obecności.

źródło: NKJP: Małgorzata Saramonowicz: Sanatorium, 2005

Zmęczenie oczu, pogorszenie ostrości widzenia, pieczenie i swędzenie spojówek to znane skutki wpatrywania się w ekran komputera lub telewizora.

źródło: NKJP: Monika Dzierżyńska-Nowak: O pożytkach z picia soków, Gazeta Wyborcza, 1995-02-09

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wpatruję się
wpatrujemy się
2 os. wpatrujesz się
wpatrujecie się
3 os. wpatruje się
wpatrują się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wpatrywałem się
+(e)m się wpatrywał
wpatrywałam się
+(e)m się wpatrywała
wpatrywałom się
+(e)m się wpatrywało
wpatrywaliśmy się
+(e)śmy się wpatrywali
wpatrywałyśmy się
+(e)śmy się wpatrywały
2 os. wpatrywałeś się
+(e)ś się wpatrywał
wpatrywałaś się
+(e)ś się wpatrywała
wpatrywałoś się
+(e)ś się wpatrywało
wpatrywaliście się
+(e)ście się wpatrywali
wpatrywałyście się
+(e)ście się wpatrywały
3 os. wpatrywał się
wpatrywała się
wpatrywało się
wpatrywali się
wpatrywały się

bezosobnik: wpatrywano się

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę się wpatrywał
będę się wpatrywać
będę się wpatrywała
będę się wpatrywać
będę się wpatrywało
będę się wpatrywać
będziemy się wpatrywali
będziemy się wpatrywać
będziemy się wpatrywały
będziemy się wpatrywać
2 os. będziesz się wpatrywał
będziesz się wpatrywać
będziesz się wpatrywała
będziesz się wpatrywać
będziesz się wpatrywało
będziesz się wpatrywać
będziecie się wpatrywali
będziecie się wpatrywać
będziecie się wpatrywały
będziecie się wpatrywać
3 os. będzie się wpatrywał
będzie się wpatrywać
będzie się wpatrywała
będzie się wpatrywać
będzie się wpatrywało
będzie się wpatrywać
będą się wpatrywali
będą się wpatrywać
będą się wpatrywały
będą się wpatrywać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wpatrujmy się
2 os. wpatruj się
wpatrujcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wpatrywałbym się
bym się wpatrywał
wpatrywałabym się
bym się wpatrywała
wpatrywałobym się
bym się wpatrywało
wpatrywalibyśmy się
byśmy się wpatrywali
wpatrywałybyśmy się
byśmy się wpatrywały
2 os. wpatrywałbyś się
byś się wpatrywał
wpatrywałabyś się
byś się wpatrywała
wpatrywałobyś się
byś się wpatrywało
wpatrywalibyście się
byście się wpatrywali
wpatrywałybyście się
byście się wpatrywały
3 os. wpatrywałby się
by się wpatrywał
wpatrywałaby się
by się wpatrywała
wpatrywałoby się
by się wpatrywało
wpatrywaliby się
by się wpatrywali
wpatrywałyby się
by się wpatrywały

bezosobnik: wpatrywano by się

bezokolicznik: wpatrywać się

imiesłów przysłówkowy współczesny:

wpatrując się

gerundium: wpatrywanie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wpatrywanie się
wpatrywania się
D. wpatrywania się
wpatrywań się
C. wpatrywaniu się
wpatrywaniom się
B. wpatrywanie się
wpatrywania się
N. wpatrywaniem się
wpatrywaniami się
Ms. wpatrywaniu się
wpatrywaniach się
W. wpatrywanie się
wpatrywania się

imiesłów przymiotnikowy czynny: wpatrujący się

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wpatrujący się
wpatrujący się
wpatrujący się
wpatrujące się
wpatrująca się
D. wpatrującego się
wpatrującego się
wpatrującego się
wpatrującego się
wpatrującej się
C. wpatrującemu się
wpatrującemu się
wpatrującemu się
wpatrującemu się
wpatrującej się
B. wpatrującego się
wpatrującego się
wpatrujący się
wpatrujące się
wpatrującą się
N. wpatrującym się
wpatrującym się
wpatrującym się
wpatrującym się
wpatrującą się
Ms. wpatrującym się
wpatrującym się
wpatrującym się
wpatrującym się
wpatrującej się
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wpatrujący się
wpatrujący się
wpatrujące się
wpatrujące się
D. wpatrujących się
wpatrujących się
wpatrujących się
wpatrujących się
C. wpatrującym się
wpatrującym się
wpatrującym się
wpatrującym się
B. wpatrujących się
wpatrujących się
wpatrujących się
wpatrujące się
N. wpatrującymi się
wpatrującymi się
wpatrującymi się
wpatrującymi się
Ms. wpatrujących się
wpatrujących się
wpatrujących się
wpatrujących się

odpowiednik aspektowy: wpatrzyć się

Składnia

Rzżywotny + wpatrywać się +
w KOGO/CO

Frazeologizmy

ktoś patrzy w kogoś jak w obraz
ktoś wpatruje się w kogoś jak w obraz
ktoś wpatruje się w kogoś jak w obrazek
ktoś wpatruje się w kogoś jak w święty obraz
ktoś wpatruje się w kogoś jak w tęczę
Data ostatniej modyfikacji: 21.01.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json