UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rzeczywistość

Chronologizacja

1812, SL

Pochodzenie

Od: rzeczywisty.
Logicznie sprzeczne zestawienie rzeczywistość wirtualna jest tłumaczeniem ang. virtual reality, pozostającego w opozycji do in real life 'w rzeczywistości' (por. potoczne pol. w realu = w rzeczywistości).

1. empiryczna

Definicja

wszystko, co istnieje obiektywnie

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • istniejąca, otaczająca; obiektywna, prawdziwa, realna; nowa, odmienna; wewnętrzna, zewnętrzna; ziemska rzeczywistość; rzeczywistość empiryczna
  • rzeczywistość i fantazja, rzeczywistość i fikcja, rzeczywistość i ideały, rzeczywistość i marzenia, rzeczywistość i wyobrażenia, rzeczywistość i złudzenia
  • aspekt, istota, kształt, natura, struktura; element, fragment, sfera, wycinek, wymiar; analiza, doświadczenie, obraz, odbicie, ogląd, opis, percepcja, perspektywa, poczucie, widzenie, wizja; ocena; iluzja rzeczywistości
  • dystans; podejście, stosunek do rzeczywistości
  • ucieczka od rzeczywistości
  • postawa wobec rzeczywistości
  • konfrontacja, kontakt, zderzenie, zetknięcie; zgodność z rzeczywistością
  • prawda o rzeczywistości
  • adekwatny do rzeczywistości
  • odległy od rzeczywistości
  • zgodny z rzeczywistością
  • rzeczywistość pokazuje coś;
  • odpowiadać rzeczywistości
  • poznać/poznawać; analizować, pojmować, postrzegać, ujmować, rozumieć; oddawać, odzwierciedlić/odzwierciedlać, opisywać, przedstawiać; oceniać; fałszować, kreować, kształtować, przekształcić, tworzyć, zaklinać, zmieniać rzeczywistość
  • stać się/stawać się rzeczywistością
  • przystawać do rzeczywistości
  • oderwać się, uciekać; odbiegać od rzeczywistości
  • wpływać na rzeczywistość

Cytaty

Z trudem nadążałem za nim, powtarzając sobie, że muszę przekroczyć granicę między zapisem rzeczywistości a artystyczną fikcją.

źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997

Kompaktowa reedycja albumu „Krew Marilyn Monroe” została dość niedbale potraktowana [...]. Wydrukowano sześć z dziesięciu tekstów, a kolejność piosenek podanych na okładce nie odpowiada rzeczywistości.

źródło: NKJP: Grzegorz Brzozowicz, Maciej Chmiel: Od punka do Janka, Gazeta Wyborcza, 1992-05-22

Tak czy inaczej, należało sprawdzić, czy jednak owe zjawy nie były rzeczywistością. Wówczas należałoby chyba zejść do niespodziewanych przybyszów, powitać ich i zapytać, kim są i czego chcą?

źródło: NKJP: Elżbieta Hajnicz: Przekraczając światło, 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rzeczywistość
rzeczywistości
D. rzeczywistości
rzeczywistości
C. rzeczywistości
rzeczywistościom
B. rzeczywistość
rzeczywistości
N. rzeczywistością
rzeczywistościami
Ms. rzeczywistości
rzeczywistościach
W. rzeczywistości
rzeczywistości

2. wirtualna

Definicja

coś, co stwarza pozory obiektywnego istnienia

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • sztuczna, wirtualna; duchowa; własna; materialna rzeczywistość; rzeczywistość przedstawiona

Cytaty

W wirtualnej rzeczywistości nie ma wiecznie niezadowolonej i zmęczonej żony ani zrzędzącego męża, który nie podnosi się z kanapy. Są sami macho i pogromczynie męskich serc.

źródło: NKJP: elia/Gazeta Współczesna: Krok po kroku, do... zdrady. Internetowej, ale jednak zdrady, Gazeta Pomorska, 2009-10-17

Naiwne „upiększanie” (pseudoidealizacja) w pejzażu musi być kłamstwem, bo w świecie nie wszystko może być kolorowe, musi być też szarość. Jeśli ktoś to eliminuje, tworzy sztuczną rzeczywistość, fałszywą.

źródło: NKJP: Urszula Giżyńska: Prawdziwa sztuka jest szczera, Gazeta Częstochowska, nr 8, 2007-02-28

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rzeczywistość
rzeczywistości
D. rzeczywistości
rzeczywistości
C. rzeczywistości
rzeczywistościom
B. rzeczywistość
rzeczywistości
N. rzeczywistością
rzeczywistościami
Ms. rzeczywistości
rzeczywistościach
W. rzeczywistości
rzeczywistości

3. komunistyczna

Definicja

sytuacja, w której ktoś żyje

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE

Połączenia

  • codzienna; aktualna, dzisiejsza, obecna, współczesna; powojenna; socjalistyczna, wojenna; polska, radziecka, sowiecka; skomplikowana, złożona; brutalna, ponura, smutna, szara, twarda rzeczywistość; rzeczywistość ekonomiczna, gospodarcza, historyczna, polityczna, społeczna; boska, ludzka

Cytaty

Bracia Petrosjan pochodzili z rodziny ormiańskiej, od pokoleń zajmującej się robieniem interesów. Zajęcie to jednak w radzieckiej rzeczywistości nie było proste.

źródło: NKJP: Andrzej Fiedoruk: Złote jaja, Polityka, nr 2600, 2007-04-14

Targi narodziły się na początku lat osiemdziesiątych, gdy obowiązywały zasady gospodarki planowej. Dziś rzeczywistość gospodarcza jest już zupełnie inna.

źródło: NKJP: (JAS): Gratka dla tych, co kochają morze, Dziennik Bałtycki, 2007-09-03

Analogiczna jest też historia Czarnobyla - gdyby pracownicy elektrowni ściśle przestrzegali instrukcji, nie byłoby tragedii. Dalsze analizy wchodzą już w rzeczywistość społeczno-polityczną.

źródło: NKJP: Edwin Bendyk: Zatruta studnia. Rzecz o władzy i wolności, 2002

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rzeczywistość
rzeczywistości
D. rzeczywistości
rzeczywistości
C. rzeczywistości
rzeczywistościom
B. rzeczywistość
rzeczywistości
N. rzeczywistością
rzeczywistościami
Ms. rzeczywistości
rzeczywistościach
W. rzeczywistości
rzeczywistości

Frazeologizmy

ktoś oderwał się od rzeczywistości
ktoś odrywa się od rzeczywistości
ktoś wraca do rzeczywistości
ktoś wrócił do rzeczywistości
ktoś/coś przywołał/przywołało do rzeczywistości kogoś
ktoś/coś przywołuje do rzeczywistości kogoś
oderwany od rzeczywistości
rzeczywistość skrzeczy
w rzeczywistości
Data ostatniej modyfikacji: 20.10.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json