UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ułożyć

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	ułożę	ułożymy
2 os.	ułożysz	ułożycie
3 os.	ułoży	ułożą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ułożyłem +(e)m ułożył	ułożyłam +(e)m ułożyła	ułożyłom +(e)m ułożyło	ułożyliśmy +(e)śmy ułożyli	ułożyłyśmy +(e)śmy ułożyły
2 os.	ułożyłeś +(e)ś ułożył	ułożyłaś +(e)ś ułożyła	ułożyłoś +(e)ś ułożyło	ułożyliście +(e)ście ułożyli	ułożyłyście +(e)ście ułożyły
3 os.	ułożył	ułożyła	ułożyło	ułożyli	ułożyły

bezosobnik: ułożono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		ułóżmy
2 os.	ułóż	ułóżcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ułożyłbym bym ułożył	ułożyłabym bym ułożyła	ułożyłobym bym ułożyło	ułożylibyśmy byśmy ułożyli	ułożyłybyśmy byśmy ułożyły
2 os.	ułożyłbyś byś ułożył	ułożyłabyś byś ułożyła	ułożyłobyś byś ułożyło	ułożylibyście byście ułożyli	ułożyłybyście byście ułożyły
3 os.	ułożyłby by ułożył	ułożyłaby by ułożyła	ułożyłoby by ułożyło	ułożyliby by ułożyli	ułożyłyby by ułożyły

bezosobnik: ułożono by

bezokolicznik: ułożyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ułożywszy

gerundium: ułożenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ułożenie	ułożenia
D.	ułożenia	ułożeń
C.	ułożeniu	ułożeniom
B.	ułożenie	ułożenia
N.	ułożeniem	ułożeniami
Ms.	ułożeniu	ułożeniach
W.	ułożenie	ułożenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: ułożony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ułożony	ułożony	ułożony	ułożone	ułożona
D.	ułożonego	ułożonego	ułożonego	ułożonego	ułożonej
C.	ułożonemu	ułożonemu	ułożonemu	ułożonemu	ułożonej
B.	ułożonego	ułożonego	ułożony	ułożone	ułożoną
N.	ułożonym	ułożonym	ułożonym	ułożonym	ułożoną
Ms.	ułożonym	ułożonym	ułożonym	ułożonym	ułożonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ułożeni	ułożeni	ułożone	ułożone
D.	ułożonych	ułożonych	ułożonych	ułożonych
C.	ułożonym	ułożonym	ułożonym	ułożonym
B.	ułożonych	ułożonych	ułożonych	ułożone
N.	ułożonymi	ułożonymi	ułożonymi	ułożonymi
Ms.	ułożonych	ułożonych	ułożonych	ułożonych

odpowiednik aspektowy: układać

Pochodzenie

Zob. łożyć

1. ubrania w szafie

Definicja

umieścić gdzieś przedmioty w określonym porządku, kolejności lub zachowując ich określone usytuowanie względem siebie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Połączenia

ułożyć fiszki, książki, prześcieradła, towar, ubrania, zabawki
ułożyć warstwami
ułożyć na biurku, na półkach
ułożyć w słoikach, w szafie, w walizce; w jakiejś kolejności
ułożyć według alfabetu
ułożyć alfabetycznie, misternie, poziomo, równiutko, tematycznie

Cytaty

Cebulę obrać, pokroić w plastry, ułożyć obok mięsa w brytfannie, zalać bulionem i winem, przyprawić solą i pieprzem.

źródło: NKJP: Internet

Zgrabnie ułożyła talerzyk, filiżankę i spodek w piramidkę, była przecież mistrzynią kuchennej logistyki.

źródło: NKJP: Paulina Grych: Numer zerowy, 2007

[...] przerzucił pozostałe numery, ułożył je w kolejności ukazywania się.

źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1998

Składnia

ułożyć

CO + (GDZIE) + (JAK)

2. chorego na noszach

Definicja

umieścić gdzieś człowieka w pozycji leżącej, czyniąc do w sposób staranny i delikatny

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Połączenia

ułożyć na łóżku, na noszach, na ziemi
ułożyć wygodnie

Cytaty

	Lekarz chwycił ją za puls, wezwał pielęgniarkę, wydał jej polecenia, pomógł ją wyprowadzić i ułożyć tymczasem na szpitalnym wózku w korytarzu. źródło: NKJP: Łukasz Kamykowski: Dom między lipą a bilbordem, 2008
	Dlatego tak ważne jest, żeby ludzie potrafili udzielić pierwszej, przedlekarskiej pomocy: właściwie ułożyć rannego, zadzwonić po pomoc i podjąć, w razie konieczności, akcję reanimacyjną (oddychanie usta-usta i masaż serca). źródło: NKJP: Romuald Piela: Lekcje nad fantomem, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-11-08
	Gdzież to mnie przenieśli? - myślała. - Czemu zabrali z mojego łóżka, i ułożyli na tej wąskiej pryczy? źródło: NKJP: Andrzej Sarwa: Strzyga, 2006
	Boże, nie ma nic gorszego niż chory mężczyzna - westchnęła. Ułożyła go w łóżku, wezwała lekarza. źródło: NKJP: Mija Kabat: Kontrakt panny Brandt, 2009
	[...] ty naprawdę tutaj śpisz, dziwiła się Anna, kiedy ją ułożył zmęczoną w swoim gabinecie. źródło: NKJP: Wiesław Paweł Szymański: Niedźwiedź w katedrze, 1981

Składnia

	+	ułożyć	+	KOGO + GDZIE
	+	ułożyć	+	KOGO + JAK

3. bukiet

Definicja

z pewnej liczby przedmiotów stworzyć całość, rozmieszczając je w określony sposób

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Połączenia

ułożyć bukiet, hasło, puzzle, wzór, zestaw; chodnik, rury; pasjansa
ułożyć z kamieni, z liter, z muszelek, z polnych kwiatów

Cytaty

	Ratownicy ułożyli wał z worków napełnionych piaskiem, by oddzielić rozlewisko od zabudowań. źródło: NKJP: (ms): Nakło: Strażacy walczą z wodą, choć rzeki na razie spokojne, Gazeta Pomorska, 2010-03-12
	Trzy autorki ułożyły zestaw 800 haseł, które w tej formie prezentują historię i kulturę Żydów polskich. źródło: NKJP: Wiesław Władyka: Żydzi w Rzeczypospolitej, Polityka, 2000-12-02
	[...] w drugiej połowie lipca 1910 roku wykonano nasyp do Otwocka i ułożono pierwsze tory. źródło: NKJP: Barbara Buczek-Płachtowa: O warszawskich kolejkach dojazdowych, okręgu przemysłowym i cegielniach, EKO-U Nas, 2004
	Kanalizacja? Jest, jeżeli sami o to zadbali – ułożyli rury lub podłączyli się do już istniejących. źródło: NKJP: Olgierd Budrewicz: Piekło w kolorach, 1997
	Obejrzeć odcinek serialu, wypić piwo, wziąć kąpiel, przeprowadzić rozmowę telefoniczną, ułożyć pasjansa... źródło: NKJP: Aleksandra Wysocka-Zańko: Co można zrobić w 30 minut?, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2009-12-22

Składnia

ułożyć

CO + (z CZEGO)

4. włosy

Definicja

spowodować, że coś przybiera określony kształt fizyczny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Pielęgnacja ciała czynności związane z pielęgnacją ciała i ich efekty

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

sformować

Połączenia

ułożyć fryzurę, usta, włosy
ułożyć w pukle; w dzióbek, w grymas; w fałdy

Cytaty

Dostępne są taśmy pozwalające uzyskać regularne, drobne fałdy, potrójne marszczenie, kontrafałdy, a nawet fałdy wypukłe. Oczywiście materiał można też ułożyć w fałdy ręcznie.

źródło: NKJP: (JMP): Upinamy tkaniny, Dziennik Zachodni, 2011

Ułożył usta w grymas, który, miał nadzieję, wyglądał jak uśmiech.

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Martwe światło, 2009

Pewnego razu myślałam, że będę filmowana tylko z przodu, więc skrupulatnie ułożyłam grzywkę, a tył głowy zostawiłam w nieładzie.

źródło: NKJP: Jesteś na wizji, Glamour, 2003

Składnia

ułożyć

CO + (w CO)

5. tekst

Definicja

spowodować powstanie określonego tekstu, utworu lub wytworu intelektualnego, zestawiając ze sobą pewne elementy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

sformułować

Połączenia

ułożyć melodię, mowę, tekst, wiersz; harmonogram, plan

Cytaty

Po śmierci Saula i jego syna Jonatana Dawid ułożył pieśń żałobną, wzywając uczestników ceremonii do płaczu.

źródło: NKJP: Jan Tomkowski: Ciemne skrzydła Ikara. Eseje o rozpaczy, 2009

Organizatorzy jubileuszu dobrze ułożyli program uroczystości, mało czasu przeznaczając na oficjalne przemówienia, dużo - na występy zespołu.

źródło: NKJP: Marek Grocholski: Zbójnicy, zbójnicy!, Tygodnik Podhalański, 1999

Próbowała ułożyć jakąś rozsądną i przekonującą przemowę do Markiza, żeby mu udowodnić, że nie ma racji.

źródło: Próbowała ułożyć jakąś rozsądną i przekonującą przemowę do Markiza, żeby mu udowodnić, że nie ma racji.

Składnia

ułożyć

6. stosunki

Definicja

nadać jakimś sprawom lub zachowaniom formę, którą się uznaje za dobrą lub przynajmniej akceptowalną

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

ułożyć stosunki

Cytaty

Problem w tym, że każda z tych kandydatek jest silną osobowością, mam więc obawy, czy uda się im ułożyć współpracę z rządzącą twardą ręką oddziałem NFZ w Gdańsku Dorotą Pieńkowską - dodaje Ryszard Dubiela.

źródło: NKJP: Jolanta Gromadzka-Anzelewicz: Trzy kandydatki na wiceszefa NFZ, Dziennik Bałtycki, 2009-09-05

- Jak pan chce sobie ułożyć stosunki z rządem? Czy będzie pan współpracował, pomagał mu czy będzie pan w stosunku do niego w opozycji?

źródło: NKJP: Wczoraj przeczytane, Gazeta Wyborcza, 1994-10-21

Jego obecność na boisku pozwala ułożyć grę.

źródło: NKJP: Henryk Połchowski: Zbudować silną koszykówkę, Gryf Wejcherowski, 2000-06-23

Składnia

ułożyć

7. zwierzę

Definicja

nauczyć zwierzę określonych zachowań i umiejętności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Połączenia

ułożyć psa, sokoła
ułożyć do polowania

Cytaty

By ułożyć psa, trzeba cały czas z nim pracować, codziennie ćwiczyć.

źródło: NKJP: Magdalena Sośnicka-Dzwonek: Aksel lubi tropić, Gazeta Wrocławska, 2002-07-11

Można przyjrzeć się, jak ułożyć sokoła i psy myśliwskie, wybrać się na przejażdżkę konną i biesiadować przy ognisku.

źródło: NKJP: Bartłomiej Cnota: Wokół natury, Dziennik Bałtycki, 2011

Składnia

ułożyć

Frazeologizmy

ktoś ułożył sobie życie

Data ostatniej modyfikacji: 06.08.2017