UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rówieśnik

Chronologizacja

SJPXVII, STR: rowieśnik, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Dotychczas przyjmowano, że jest to rzeczownik z przyrostkiem -ik od dawnego przymiotnika rówieśny ‘będący z kimś w jednym wieku, mający tyleż lat’ < psł. *orvesьnъ - z przyr. *-ьnъ od niepoświadczonego samodzielnie rzeczownika *orvo, *orvese (Bor).
Poczynione ostatnio szczegółowe badania dotyczące zasięgu wyrazu wskazują raczej, że został on utworzony na gruncie wschodniosłowiańskim, skąd przeniknął do części gwar zachodniosłowiańskich, a późne poświadczenia sugerują jego ludowy charakter (Janczulewicz, Polonica).
Por. równy.

1. osoba

Definicja

osoba, która jest w tym samym lub zbliżonym wieku, co inna osoba

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Połączenia

  • mój, nasz, twój... rówieśnik; europejscy; francuscy, niemieccy, polscy; żydowscy; czarni; niepełnosprawni, zdrowi rówieśnicy
  • rówieśnik autora
  • rówieśnicy z zachodu, z zagranicy; z Europy; z Czech, z Irlandii, z Niemiec, z Polski, z Ukrainy...; z innych krajów, szkół...; z klasy, z zespołu
  • rówieśnik i kolega, rówieśnik i przyjaciel, rówieśnicy i dorośli, rówieśnicy i młodsi, rówieśnicy i starsi, rówieśnicy i nauczyciele, rówieśnicy i rodzice
  • gromada, grono, grupa, krąg, środowisko, tłum, towarzystwo, większość; przyjaźń; przykład, wpływ; presja; akceptacja; na tle; ze strony rówieśników
  • kontakt, relacje; przyjaźń, znajomość; współpraca, rywalizacja, zabawa; spotkanie; rozmowy; konflikty z rówieśnikami
  • akceptowany, lubiany; potępiany, prześladowany, szykanowany, wyśmiewany; odrzucenie przez rówieśników
  • spotykać się, spędzić/spędzać czas; bawić się, rywalizować; rozmawiać; korespondować; dogadać się/dogadywać się; mieć problemy z rówieśnikami; obcowanie z rówieśnikami
  • mniej więcej rówieśnik; razem, wraz z rówieśnikami

Cytaty

[...] przyszedł do mnie mój rówieśnik Antoś, sąsiad z przylegającego do naszego podwórka domu.

źródło: NKJP: Karol Olgierd Borchardt: Szaman morski, 1985

Adam obecnie ma lat sześćdziesiąt cztery. Przed pierwszą wojną światową, w wieku lat trzynastu, poznał na ślizgawce swego rówieśnika Andrzeja.

źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Opowiadania drastyczne, 1966

Andrzej, uczeń prywatnego liceum w Warszawie, w zeszłym roku spędził dwa tygodnie we Francji. Swoim francuskim rówieśnikom zazdrości w zasadzie tylko tego, że łatwiej znajdują sezonową pracę, by zarobić na dobre wakacje [...].

źródło: NKJP: Mirosław Pęczak: Tacy sami, Polityka, 2003-02-22

[...] dziecko nagle zmienia się, reaguje inaczej niż dotychczas; [...] izoluje się – nie ma przyjaciół, nie spotyka się z nikim, nie spędza czasu z rówieśnikami .

źródło: NKJP: Barbara Jakubowska: Jak mądrze kochać dzieci, 2001

Chłopcy, którzy mają głęboki, ale bezinteresowny (tzn. nie naznaczony zaborczością) kontakt uczuciowy z matką, zwykle są bardziej łagodni emocjonalnie tak wobec dziewcząt, jak i rówieśników tej samej płci.

źródło: NKJP: Józef Augustyn: Wychowanie seksualne w rodzinie i w szkole, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rówieśnik
rówieśnicy
ndepr
rówieśniki
depr
D. rówieśnika
rówieśników
C. rówieśnikowi
rówieśnikom
B. rówieśnika
rówieśników
N. rówieśnikiem
rówieśnikami
Ms. rówieśniku
rówieśnikach
W. rówieśniku
rówieśnicy
ndepr
rówieśniki
depr

Składnia

bez ograniczeń + rówieśnik +
(KOGO)
bez ograniczeń + rówieśnik +
(CZYJ)

2. rzecz

Definicja

coś, co powstało w tym samym czasie, co coś innego

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Cytaty

[..] nie przypadkiem impresjonizm i fotografia są rówieśnikami [...].

źródło: NKJP: Adam Szymanowski: Czy komputer pożre książkę, Gazeta Wyborcza, 1996-02-24

[...] XVII-wieczne pamiętniki Jana Chryzostoma Paska, odkryte w początkach XIX w., są polskim prawie rówieśnikiem słynnych dzienników Samuela Pepysa.

źródło: NKJP: Maria Dąbrowska: Dzienniki 1, 2009

Imię tego sędziwego drzewa - którego wiek jeszcze przed półwieczem szacowano na 1000 lat - również nawiązuje do epoki, w której rzekomo wyrosło. Nazwano go „Chrześcijaninem” na znak, że może być rówieśnikiem chrztu Polski (966 r).

źródło: NKJP:PAWEŁ ZARZYŃSKI, ROBERT TOMUSIAK: Najsłynniejsze drzewa Polski Dąb „Chrześcijanin” z Januszkowie, Las Polski, 2009-04-16

Pani Gertruda mieszka w domu, o którym można powiedzieć, że jest jej rówieśnikiem.

źródło: NKJP: Michał Palica: Rodzina rybnickich krawców,Tygodnik Rybnicki, 2008-07-15

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rówieśnik
rówieśnicy
ndepr
rówieśniki
depr
D. rówieśnika
rówieśników
C. rówieśnikowi
rówieśnikom
B. rówieśnika
rówieśników
N. rówieśnikiem
rówieśnikami
Ms. rówieśniku
rówieśnikach
W. rówieśniku
rówieśnicy
ndepr
rówieśniki
depr

Składnia

bez ograniczeń + rówieśnik +
(CZEGO/KOGO)
Data ostatniej modyfikacji: 17.12.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json