UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bigos

Chronologizacja

1534, SPXVI

Pochodzenie

może niem. begossen 'oblany'

1.a potrawa

Definicja

potrawa przygotowywana z kapusty, zwykle kiszonej, z dodatkiem różnych gatunków mięsa, grzybów i przypraw

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  potrawa

Połączenia

  • tradycyjny, wojskowy; gorący, pachnący; bezpłatny, darmowy; pyszny, smaczny, smakowity, wyśmienity, znakomity bigos; bigos myśliwski, staropolski
  • bigos z mięsem, z ziemniakami; z (wojskowego) kotła
  • smak, zapach; degustacja; gar, kociołek, miska, talerz bigosu
  • dodatek do bigosu
  • przepis na bigos
  • garnek, kociołek, słoik, waza z bigosem
  • serwować; przyrządzić, ugotować/gotować; zjeść/jeść bigos
  • pachnieć; częstować; posilić się bigosem
  • coś uchodzi za bigos

Cytaty

Oni byli dobrzy z matematyki, my z Jurkiem z polskiego. Spotykaliśmy się u mnie, mama gotowała gar bigosu, i cały dzień zakuwaliśmy.

źródło: NKJP: Mój świat na Długosza, Dziennik Polski, 2008-10-25

Liczy się sama atmosfera i to, że można się spotkać z kolegami, zjeść tradycyjny bigos.

źródło: NKJP: E.Ż: Sezon rozpoczęty, Nowiny Raciborskie, 2005-11-15

Dom pachniał bigosem.

źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Prawiek i inne czasy, 1996

Zmarzniętych widzów, oprócz gorącego bigosu z wojskowych kotłów, rozgrzewał swoimi dowcipami góralski kabaret „Truteń”.

źródło: NKJP: Małopolskie granie, Dziennik Polski, 1999-01-11

Ważną rolę w tej promocji kulinariów i ich kulturowej wagi odegrała literatura. Przypomnijmy obecność słynnego przepisu na bigos w „Panu Tadeuszu”.

źródło: NKJP: Waldemar Kuligowski: Wynalezione tradycje wymyślonych narodów czyli o nacjonalizmie inaczej, Polityka, 2008-06-21

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bigos
bigosy
D. bigosu
bigosów
C. bigosowi
bigosom
B. bigos
bigosy
N. bigosem
bigosami
Ms. bigosie
bigosach
W. bigosie
bigosy

Inne uwagi

Zwykle lp

1.b porcja

Definicja

porcja bigosu przeznaczona dla jednej osoby

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  porcja

Połączenia

  • zamawiać; podać, rozdawać bigos

Cytaty

Po nocce przemarznięci schodzimy do jedynego ciepłego pomieszczenia - bufetu, zamawiamy 2 wrzątki za 2 złote. Nieopatrznie zamówiłem również 2 bigosy i kawę - za które przyszło mi zapłacić 34 zł.

źródło: Internet

– Proszę podać żur, bigos, zrazy z kaszą i mocną, czystą wódkę!

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Światło i lęk, 2003

Młodzi ludzie nie tylko mówili o tym, jak ważne jest nakarmienie głodnych ludzi, ale i wprowadzili swoje słowa w czyn - rozdawali bigos i ziemniaki.

źródło: NKJP: (ewaf): Cykliczne manifestacje, Dziennik Polski, 2000-11-27

Student [...] powiadał, że reszty nie trzeba, a pan Jan [...] wyrywał z bloczka rachunek opiewający na sumę 9,90 zł (fasolka lub bigos, podwójna obowiązkowo porcja chleba i duże piwo) i zginając się w pas, dziękował.

źródło: NKJP: None: Vivat Joannes rex!, Dziennik Polski, 2000-02-19

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bigos
bigosy
D. bigosu
bigosów
C. bigosowi
bigosom
B. bigos
bigosy
N. bigosem
bigosami
Ms. bigosie
bigosach
W. bigosie
bigosy

2. chaos

Definicja

pot. 
sytuacja, w której nastąpiło zakłócenie jakiegoś porządku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  chaos

Połączenia

  • niezły, prawdziwy bigos
  • narobić bigosu

Cytaty

Nie szarżuję, nie przeceniam swoich możliwości. Nie jest sztuką narobić bigosu na drodze. Mandaty czasami trafiają się, jak każdemu kierowcy. Za drobne przewinienia, których też staram się unikać.

źródło: NKJP: (JCZ): Michał Zajdel - BMW 520i, rocznik 1992, Dziennik Polski, 2005-05-09

Kierujący starem to Andrzej R. z Warszawy, dostawca z hurtowni warzywnej, który na „pace” miał wtedy ponad cztery tony kiszonej kapusty. Cały towar wysypał się na pobocze drogi. Zrobił się z tego niezły bigos.

źródło: NKJP: Jakub Pietrzak: Pijany kierowca tira, Wieści Podwarszawskie, 2006-01-29

Zanim pan coś powie, krótka informacja: mamy w brygadzie prawdziwy bigos, jeśli idzie o sprzęt.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Afrykanka, 2005

Piekielnie trudno rozdzielić, rozgraniczyć narodowe kuchnie, których - jak twierdzą niektórzy - nie ma tak wiele. Francuska, rosyjska, chińska. Reszta to swoisty kulinarny bigos, mieszanka, melanż wzajemnych kulinarnych wpływów.

źródło: NKJP: AMK: Swoje i obce, Dziennik Polski, 2003-03-15

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bigos
bigosy
D. bigosu
bigosów
C. bigosowi
bigosom
B. bigos
bigosy
N. bigosem
bigosami
Ms. bigosie
bigosach
W. bigosie
bigosy

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 18.11.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json