UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

boczek

Chronologizacja

1534, SPXVI

1. duszony

Definicja

mięso z boku świni wraz ze słoniną

Pochodzenie

niem. Speckseite

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  mięso

Połączenia

  • chudy, tłusty; duszony, gotowany, parzony, pieczony, surowy, wędzony boczek
  • kawałek, plastry boczku
  • skwarki z boczku
  • fasola, grochówka, jajecznica, ziemniaki z boczkiem
  • grochówka, jaja, jajecznica, żurek na boczku
  • dodać, podsmażyć, pokroić boczek
  • (królik, schab) pieczony w boczku

Cytaty

Na patelni podsmażyć na złoty kolor skwarki z boczku lub słoniny i dorzucić do kapusty.

źródło: NKJP: (GAB): Szef kuchni poleca..., Dziennik Polski, 2005-08-06

Brokuły rozdzielić na mniejsze cząstki i rozłożyć równomiernie w naczyniu, dodać boczek z kurczakiem, a następnie zalać masą jajeczno-serową.

źródło: NKJP: Brokuły zapiekane z kurczakiem i boczkiem, Dziennik Polski, 2008-05-29

Moją ulubioną potrawą z jaj jest jajecznica z cebulą i na boczku, którą mistrzowsko przyrządza żona.

źródło: NKJP: K. Juszczak: O jajku, Czas Ostrzeszowski, 2005

Na stole mamy jaja na twardo, białą kiełbasę, żurek na boczku, baby z kopą jaj i kilogramem masła na kilo mąki [...].

źródło: NKJP: Woda naprzód, Dziennik Polski, 2004-04-09

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. boczek
boczki
D. boczku
boczków
C. boczkowi
boczkom
B. boczek
boczki
N. boczkiem
boczkami
Ms. boczku
boczkach
W. boczku
boczki

Inne uwagi

Zwykle lp

2. u dziecka

Definicja

bok - lewa lub prawa strona tułowia u dziecka lub małego zwierzęcia

Pochodzenie

Zob. bok

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

Połączenia

  • obracać się na boczki
  • leżeć, spać na boczku

Cytaty

Czułam, że główka już się rodzi, a za chwilę urodziła się cała. Przed urodzeniem zdążyła napić się wód (w moim brzuchu robiła to często, a potem miała czkawkę) i leżała na boczku próbując wydobyć z siebie głos.

źródło: NKJP: Gdzie urodzić po ludzku? [7], Gazeta Wyborcza, 1994-12-19

Jeśli w wieku 6 miesięcy dziecko nie podnosi i nie trzyma główki, nie obraca się na boczki, proszę nie dać sobie wmówić, że to wcześniak, więc wszystkie funkcje przyjdą z opóźnieniem lub że każde dziecko jest inne i trzeba spokojnie czekać.

źródło: NKJP: Nigdy, córeczko?, Dziennik Polski, 2000-11-17

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. boczek
boczki
D. boczku
boczków
C. boczkowi
boczkom
B. boczek
boczki
N. boczkiem
boczkami
Ms. boczku
boczkach
W. boczku
boczki

3. ekspresywnie:

Cytaty

Odmiana

część mowy: rzeczownik

3.a część ciała

Definicja

ekspresywnie o boku - lewej lub prawej stronie tułowia człowieka lub zwierzęcia

Pochodzenie

Zob. bok

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

Połączenia

  • odwrócić się na boczek; wziąć, trzymać, złapać/łapać się pod boczki
  • leżeć, spać na boczku

Cytaty

Zobaczyłam tylko jego głowę, przykryty był po szyję. Położyłam się obok na wznak. - Na boczek, aniołku - powiedział życzliwie. Sam też się odwrócił na boczek, a właściwie na całkiem pokaźny bok, w przeciwieństwie do mnie.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Listy miłości, 2008

Poszedłem zatem do parku z troski o Samsona, bo obserwując jego zaokrąglające się boczki, doszedłem do wniosku, że nie wystarczają mu nasze spacery, a w dodatku – jak mi się zdawało – od pewnego czasu zaczął złym okiem łypać na przechodzące obok nas psy.

źródło: NKJP: Waldemar Borzestowski: Bulterier Samson i ja, 2008

Pijaczkowie odsapnęli. Poprawili marynareczki. Stoją nad wodą. Dumni. Zwycięzcy. Uśmiechają się do siebie. Wyciągają nowe butelki. Główki do tyłu. Flachy do dzioba. Rączki pod boczki .

źródło: NKJP: Tadeusz Zimecki: Ja, Franek..., 2011

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. boczek
boczki
D. boczku
boczków
C. boczkowi
boczkom
B. boczek
boczki
N. boczkiem
boczkami
Ms. boczku
boczkach
W. boczku
boczki

3.b przestrzeń

Definicja

ekspresywnie o boku - miejscu w przestrzeni znajdującym się po prawej lub lewej stronie w stosunku do jakiegoś punktu odniesienia położonego centralnie

Pochodzenie

Zob. bok

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni miejsce i jego usytuowanie w przestrzeni

Połączenia

  • przedziałek na boczek
  • przygładzić (włosy) na boczek; uczesany na boczek

Cytaty

Szprycer przygładził włosy na boczek i niezdarnie pocałował Elzę w rękę, naśladując chyba gest z zapomnianego filmu.

źródło: NKJP: Ariadna Lewańska: Sonata dla Natalii, 1996

Po prawej rozstawiali się gadający łamaną polszczyzną Azjaci, monopoliści w dziedzinie plastikowych klapek za dziesięć złotych i koszulek z podejrzanej bawełny. Po lewej zaś, tak z boczku, półgębkiem niejako, przechadzali się Rosjanie z torbami przyciśniętymi do ciała.

źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Czwarte niebo, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. boczek
boczki
D. boczku
boczków
C. boczkowi
boczkom
B. boczek
boczki
N. boczkiem
boczkami
Ms. boczku
boczkach
W. boczku
boczki
Data ostatniej modyfikacji: 17.01.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json