UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pożyczyć

Chronologizacja

SStp, SPXVI, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

psł. *požitъčiti 'dać komuś coś do używania, przekazać do korzystania'

Postać prasłowiańska jest czasownikiem odrzeczownikowym od *požitъkъ 'używanie czegoś, użytek, użyteczność, zysk, korzyść'; od podstawowego *požitъčiti wtórnie utworzona bezprzedrostkowa postać *žitъčiti, wskutek odrzucenia rzekomego przedrostka po-, w rzeczywistości należącego do podstawy czasownika; zob. życzyć, pożytek

1. dać coś

Definicja

dać coś komuś na pewien czas i pod warunkiem zwrotu przed upływem określonego terminu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

Połączenia

bank, budżet pożyczył; gmina pożyczyła; miasto pożyczyło
pożyczyć koledze, koleżance; gminie, miastu; rządowi
pożyczyć długopis, ołówek; książkę, płytę, telefon; auto, kajak, rower, samochód; sprzęt; forsę, kapitał, kwotę, pieniądze, sumę, środki
pożyczyć chętnie
(nie) chcieć, (nie) móc; obiecać pożyczyć

Cytaty

	Pożycz mi tysiąc złotych, oddam po pierwszym. źródło: NKJP: Maria Borowa: Dominika znaczy niedziela, 1993
	Radio było ważne, bo zapewniało kontakt z „Wolną Europą”, więc oświadczyłem, że ono jest własnością matki, która mi je tylko pożyczyła. źródło: NKJP: Adam Michnik, Józef Tischner, Jacek Żakowski: Między Panem a Plebanem, 1995
	- Pożyczcie szklankę cukru - zaatakowaliśmy Roszka od progu. źródło: NKJP: Monika Piątkowska, Leszek Talko: Talki w wielkim mieście, 2002
	- Warnecki nieźle prosperuje, ma jakąś firmę drzewną w Milanówku. Wybieram się do niego. Może pożyczy mi na remont. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: czyściec, 1993
	Przyszła spytać, czy nie pożyczyłabym im pieniędzy na elektryczną piłę. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Rosyjski kochanek, 1996

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pożyczę	pożyczymy
2 os.	pożyczysz	pożyczycie
3 os.	pożyczy	pożyczą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pożyczyłem +(e)m pożyczył	pożyczyłam +(e)m pożyczyła	pożyczyłom +(e)m pożyczyło	pożyczyliśmy +(e)śmy pożyczyli	pożyczyłyśmy +(e)śmy pożyczyły
2 os.	pożyczyłeś +(e)ś pożyczył	pożyczyłaś +(e)ś pożyczyła	pożyczyłoś +(e)ś pożyczyło	pożyczyliście +(e)ście pożyczyli	pożyczyłyście +(e)ście pożyczyły
3 os.	pożyczył	pożyczyła	pożyczyło	pożyczyli	pożyczyły

bezosobnik: pożyczono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pożyczmy
2 os.	pożycz	pożyczcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pożyczyłbym bym pożyczył	pożyczyłabym bym pożyczyła	pożyczyłobym bym pożyczyło	pożyczylibyśmy byśmy pożyczyli	pożyczyłybyśmy byśmy pożyczyły
2 os.	pożyczyłbyś byś pożyczył	pożyczyłabyś byś pożyczyła	pożyczyłobyś byś pożyczyło	pożyczylibyście byście pożyczyli	pożyczyłybyście byście pożyczyły
3 os.	pożyczyłby by pożyczył	pożyczyłaby by pożyczyła	pożyczyłoby by pożyczyło	pożyczyliby by pożyczyli	pożyczyłyby by pożyczyły

bezosobnik: pożyczono by

bezokolicznik: pożyczyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pożyczywszy

gerundium: pożyczenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pożyczenie	pożyczenia
D.	pożyczenia	pożyczeń
C.	pożyczeniu	pożyczeniom
B.	pożyczenie	pożyczenia
N.	pożyczeniem	pożyczeniami
Ms.	pożyczeniu	pożyczeniach
W.	pożyczenie	pożyczenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pożyczony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pożyczony	pożyczony	pożyczony	pożyczone	pożyczona
D.	pożyczonego	pożyczonego	pożyczonego	pożyczonego	pożyczonej
C.	pożyczonemu	pożyczonemu	pożyczonemu	pożyczonemu	pożyczonej
B.	pożyczonego	pożyczonego	pożyczony	pożyczone	pożyczoną
N.	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonym	pożyczoną
Ms.	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pożyczeni	pożyczeni	pożyczone	pożyczone
D.	pożyczonych	pożyczonych	pożyczonych	pożyczonych
C.	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonym
B.	pożyczonych	pożyczonych	pożyczonych	pożyczone
N.	pożyczonymi	pożyczonymi	pożyczonymi	pożyczonymi
Ms.	pożyczonych	pożyczonych	pożyczonych	pożyczonych

odpowiednik aspektowy: pożyczać

Składnia

pożyczyć

KOMU + CO + (na CO)

2. wziąć coś

Definicja

wziąć coś od kogoś na pewien czas i pod warunkiem zwrotu przed upływem określonego terminu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

Połączenia

rząd pożyczył; firma pożyczyła
pożyczyć długopis, ołówek; książkę, płytę, telefon; auto, kajak, rower, samochód; sprzęt; forsę, kapitał, kwotę, pieniądze, sumę, środki
pożyczyć od brata, od kolegi, od koleżanki, od kumpla, od matki, od ojca, od przyjaciół, od rodziców, od rodziny, od sąsiadki, od sąsiadów, od szwagra; od banku
pożyczyć w banku
pożyczyć z banku, z budżetu, z kasy
pożyczyć za granicą
pożyczyć łatwo
musieć, zamierzać pożyczyć
pożyczyć i oddać

Cytaty

	Nie jestem pewien nawet, czy mieliśmy w domu aparat. Ale na jedne wakacje rodzice musieli jakiś pożyczyć, bo powstała cała seria zdjęć z Hansem w roli naczelnej atrakcji. źródło: NKJP: Mariusz Ziomecki: Lato nieśmiertelnych, 2002
	[...] jako jeden z niewielu uczniów miał na nogach buty. Zapobiegliwa matka pożyczyła je od sąsiadów na wieść o przyjeździe fotografa do szkoły. źródło: NKJP: Marcin Wojciechowski: Pomarańczowy majdan, 2006
	Kasy chorych muszą oddać 800 milionów złotych, które pożyczyły z budżetu państwa [...]. źródło: NKJP: (DSF): Debet zdrowia, Dziennik Polski, 1999-04-07
	Zainwestować trzeba pół miliarda, resztę więc Petrochemia pożyczy w bankach krajowych i zagranicznych. źródło: NKJP: Agnieszka Wróblewska: Nafta szuka właściciela, Gazeta Wyborcza, 1996-04-04
	Chciał pożyczyć pieniądze na powrót, ale urzędnicy nie dali mu ani grosza. źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pożyczę	pożyczymy
2 os.	pożyczysz	pożyczycie
3 os.	pożyczy	pożyczą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pożyczyłem +(e)m pożyczył	pożyczyłam +(e)m pożyczyła	pożyczyłom +(e)m pożyczyło	pożyczyliśmy +(e)śmy pożyczyli	pożyczyłyśmy +(e)śmy pożyczyły
2 os.	pożyczyłeś +(e)ś pożyczył	pożyczyłaś +(e)ś pożyczyła	pożyczyłoś +(e)ś pożyczyło	pożyczyliście +(e)ście pożyczyli	pożyczyłyście +(e)ście pożyczyły
3 os.	pożyczył	pożyczyła	pożyczyło	pożyczyli	pożyczyły

bezosobnik: pożyczono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pożyczmy
2 os.	pożycz	pożyczcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pożyczyłbym bym pożyczył	pożyczyłabym bym pożyczyła	pożyczyłobym bym pożyczyło	pożyczylibyśmy byśmy pożyczyli	pożyczyłybyśmy byśmy pożyczyły
2 os.	pożyczyłbyś byś pożyczył	pożyczyłabyś byś pożyczyła	pożyczyłobyś byś pożyczyło	pożyczylibyście byście pożyczyli	pożyczyłybyście byście pożyczyły
3 os.	pożyczyłby by pożyczył	pożyczyłaby by pożyczyła	pożyczyłoby by pożyczyło	pożyczyliby by pożyczyli	pożyczyłyby by pożyczyły

bezosobnik: pożyczono by

bezokolicznik: pożyczyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pożyczywszy

gerundium: pożyczenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pożyczenie	pożyczenia
D.	pożyczenia	pożyczeń
C.	pożyczeniu	pożyczeniom
B.	pożyczenie	pożyczenia
N.	pożyczeniem	pożyczeniami
Ms.	pożyczeniu	pożyczeniach
W.	pożyczenie	pożyczenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pożyczony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pożyczony	pożyczony	pożyczony	pożyczone	pożyczona
D.	pożyczonego	pożyczonego	pożyczonego	pożyczonego	pożyczonej
C.	pożyczonemu	pożyczonemu	pożyczonemu	pożyczonemu	pożyczonej
B.	pożyczonego	pożyczonego	pożyczony	pożyczone	pożyczoną
N.	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonym	pożyczoną
Ms.	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pożyczeni	pożyczeni	pożyczone	pożyczone
D.	pożyczonych	pożyczonych	pożyczonych	pożyczonych
C.	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonym	pożyczonym
B.	pożyczonych	pożyczonych	pożyczonych	pożyczone
N.	pożyczonymi	pożyczonymi	pożyczonymi	pożyczonymi
Ms.	pożyczonych	pożyczonych	pożyczonych	pożyczonych

odpowiednik aspektowy: pożyczać

Składnia

+	pożyczyć	+	CO + (od KOGO) + (na CO)
+	pożyczyć	+	CO + (GDZIE) + (na CO)
+	pożyczyć	+	CO + (SKĄD) + (na CO)

3. złożyć życzenia

Definicja

złożyć komuś życzenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

powinszować, zażyczyć

Cytaty

Tłum za nami szumiał, a on uścisnął mi rękę, pożyczył szczęścia i ściszając głos zauważył, że oni się już na pewno sami boją tego, co zrobili, i zagadnął wprost, czy ja się nie boję.

źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997

Patryk zabronił kogokolwiek informować, kierowca ma obowiązek milczeć jak grób: dostarczyć bochenki, pożyczyć „smacznego”, powiedzieć „szczęść Boże” - i tyle.

źródło: NKJP: Skrawek nieba, Dziennik Polski, 2003-12-27

Skoro ta chwila jeszcze trwa, skorzystam, by i Tobie pożyczyć udanego kolejnego roku, a zwłaszcza nieustającego zdrowia oraz trwałych osiągnięć.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pożyczę	pożyczymy
2 os.	pożyczysz	pożyczycie
3 os.	pożyczy	pożyczą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pożyczyłem +(e)m pożyczył	pożyczyłam +(e)m pożyczyła	pożyczyłom +(e)m pożyczyło	pożyczyliśmy +(e)śmy pożyczyli	pożyczyłyśmy +(e)śmy pożyczyły
2 os.	pożyczyłeś +(e)ś pożyczył	pożyczyłaś +(e)ś pożyczyła	pożyczyłoś +(e)ś pożyczyło	pożyczyliście +(e)ście pożyczyli	pożyczyłyście +(e)ście pożyczyły
3 os.	pożyczył	pożyczyła	pożyczyło	pożyczyli	pożyczyły

bezosobnik: pożyczono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pożyczmy
2 os.	pożycz	pożyczcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pożyczyłbym bym pożyczył	pożyczyłabym bym pożyczyła	pożyczyłobym bym pożyczyło	pożyczylibyśmy byśmy pożyczyli	pożyczyłybyśmy byśmy pożyczyły
2 os.	pożyczyłbyś byś pożyczył	pożyczyłabyś byś pożyczyła	pożyczyłobyś byś pożyczyło	pożyczylibyście byście pożyczyli	pożyczyłybyście byście pożyczyły
3 os.	pożyczyłby by pożyczył	pożyczyłaby by pożyczyła	pożyczyłoby by pożyczyło	pożyczyliby by pożyczyli	pożyczyłyby by pożyczyły

bezosobnik: pożyczono by

bezokolicznik: pożyczyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pożyczywszy

gerundium: pożyczenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pożyczenie	pożyczenia
D.	pożyczenia	pożyczeń
C.	pożyczeniu	pożyczeniom
B.	pożyczenie	pożyczenia
N.	pożyczeniem	pożyczeniami
Ms.	pożyczeniu	pożyczeniach
W.	pożyczenie	pożyczenia

Składnia

Rz_osobowy

pożyczyć

KOMU + CZEGO

Przysłowia

Chcesz stracić przyjaciela, pożycz mu pieniądze

Data ostatniej modyfikacji: 07.01.2014