UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zaufać

Chronologizacja

1681, KorBa

Pochodzenie

Zob. ufać

1. przyjacielowi

Definicja

powierzyć komuś swój los lub jakieś tajemnice, będąc pewnym, że nie zawiedzie i nie oszuka

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  uwierzyć, zawierzyć

Połączenia

  • zaufać Bogu, Chrystusowi; autorytetom, człowiekowi, dziennikarzowi, lekarzowi, profesjonalistom, rodzicom, samorządowi, sędziom, specjalistom, rządowi, urzędnikom
  • zaufać bezgranicznie, całkowicie, w pełni
  • można, trzeba, należy, warto zaufać; pozostaje zaufać

Cytaty

Jan Paweł II uczył nas, że z przeciwnościami losu trzeba walczyć, że nie ma takiej rzeczy, której nie jesteśmy w stanie pokonać, jeżeli tylko zaufamy Bogu.

źródło: NKJP: Dorota Kosierkiewicz, Dorota Kułaga: Pokażmy, jak Go kochamy, Echo Dnia, 2006-03-03

Chory człowiek nie może odroczyć leczenia, musi zaufać lekarzowi.

źródło: NKJP: Przyjaciel przed sądem, Dziennik Polski, 2001-12-28

Nasuwa się pytanie: czy Miłosz znał oryginał, czy też do tego stopnia zaufał młodszemu koledze, że bez wahania zacytował jego tłumaczenie.

źródło: NKJP: Zbigniew Dmitroca, Gazeta Wyborcza, 1996-12-07

Po przykrym doświadczeniu w moim życiu postanowiłam, że już nigdy nie zaufam żadnemu mężczyźnie na tyle, żeby wyjść za niego.

źródło: NKJP: Listy do cosmo, Cosmopolitan nr 2, 2000

Plułam sobie w brodę, że zaufałam oszustowi.

źródło: NKJP: Grażyna Starzak: Bez sił i nadziei, Dziennik Polski, 2004-01-28

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaufam
zaufamy
2 os. zaufasz
zaufacie
3 os. zaufa
zaufają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaufałem
+(e)m zaufał
zaufałam
+(e)m zaufała
zaufałom
+(e)m zaufało
zaufaliśmy
+(e)śmy zaufali
zaufałyśmy
+(e)śmy zaufały
2 os. zaufałeś
+(e)ś zaufał
zaufałaś
+(e)ś zaufała
zaufałoś
+(e)ś zaufało
zaufaliście
+(e)ście zaufali
zaufałyście
+(e)ście zaufały
3 os. zaufał
zaufała
zaufało
zaufali
zaufały

bezosobnik: zaufano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaufajmy
2 os. zaufaj
zaufajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaufałbym
bym zaufał
zaufałabym
bym zaufała
zaufałobym
bym zaufało
zaufalibyśmy
byśmy zaufali
zaufałybyśmy
byśmy zaufały
2 os. zaufałbyś
byś zaufał
zaufałabyś
byś zaufała
zaufałobyś
byś zaufało
zaufalibyście
byście zaufali
zaufałybyście
byście zaufały
3 os. zaufałby
by zaufał
zaufałaby
by zaufała
zaufałoby
by zaufało
zaufaliby
by zaufali
zaufałyby
by zaufały

bezosobnik: zaufano by

bezokolicznik: zaufać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaufawszy

gerundium: zaufanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zaufanie
zaufania
D. zaufania
zaufań
C. zaufaniu
zaufaniom
B. zaufanie
zaufania
N. zaufaniem
zaufaniami
Ms. zaufaniu
zaufaniach
W. zaufanie
zaufania

imiesłów przymiotnikowy bierny:

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
D.
C.
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
D. zaufanych
zaufanych
zaufanych
zaufanych
C. zaufanym
zaufanym
zaufanym
zaufanym

Składnia

tylko Rz osobowy + zaufać +
KOMU

2. czyimś słowom

Definicja

uznać, że czyjeś słowa i informacje są zgodne z prawdą

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  uwierzyć, zawierzyć

Połączenia

  • zaufać czyimś deklaracjom, informacjom, obietnicom, prognozom, radom, słowom, wyjaśnieniom, zapewnieniom, zeznaniom; dokumentom, reklamie, sondażom, statystyce
  • zaufać bezgranicznie, całkowicie, w pełni
  • można, trzeba, należy, warto zaufać

Cytaty

W czasie pamiętnej bijatyki o Kuwejt w 1991 r. Amerykanie w pełni zaufali informacjom uzyskiwanym z obserwacji satelitarnych.

źródło: NKJP: Jerzy Gotowała: Najkrócej żyją motyle. Lotnictwo rozpoznawcze wciąż niezbędne, 1996

Nie sposób dokładnie przewidzieć, jaki odsetek ludzi zaufa zapewnieniom, że ograniczenie inflacji jest możliwe.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 23.07.2003

Jan Waresiak buńczucznie zapowiadał, że „młodzieżowcy” ze Szczepanowa wygrają te zawody. Zaufaliśmy tej opinii i we wcześniejszych prognozach przedstawiliśmy szczepanowian jako stuprocentowych faworytów.

źródło: NKJP: Dębno pożarniczą stolicą powiatu, Dziennik Polski, 2002-09-10

Piotr i jego pierwsi towarzysze zaufali słowu Chrystusa i zarzucili sieci.

źródło: NKJP: XXI Piesza Pielgrzymka Krakowska na Jasną Górę, Dziennik Polski, 2001-07-28

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaufam
zaufamy
2 os. zaufasz
zaufacie
3 os. zaufa
zaufają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaufałem
+(e)m zaufał
zaufałam
+(e)m zaufała
zaufałom
+(e)m zaufało
zaufaliśmy
+(e)śmy zaufali
zaufałyśmy
+(e)śmy zaufały
2 os. zaufałeś
+(e)ś zaufał
zaufałaś
+(e)ś zaufała
zaufałoś
+(e)ś zaufało
zaufaliście
+(e)ście zaufali
zaufałyście
+(e)ście zaufały
3 os. zaufał
zaufała
zaufało
zaufali
zaufały

bezosobnik: zaufano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaufajmy
2 os. zaufaj
zaufajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaufałbym
bym zaufał
zaufałabym
bym zaufała
zaufałobym
bym zaufało
zaufalibyśmy
byśmy zaufali
zaufałybyśmy
byśmy zaufały
2 os. zaufałbyś
byś zaufał
zaufałabyś
byś zaufała
zaufałobyś
byś zaufało
zaufalibyście
byście zaufali
zaufałybyście
byście zaufały
3 os. zaufałby
by zaufał
zaufałaby
by zaufała
zaufałoby
by zaufało
zaufaliby
by zaufali
zaufałyby
by zaufały

bezosobnik: zaufano by

bezokolicznik: zaufać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaufawszy

gerundium: zaufanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zaufanie
zaufania
D. zaufania
zaufań
C. zaufaniu
zaufaniom
B. zaufanie
zaufania
N. zaufaniem
zaufaniami
Ms. zaufaniu
zaufaniach
W. zaufanie
zaufania

Składnia

tylko Rz osobowy + zaufać +
CZEMU

3. czyimś możliwościom

Definicja

nabrać przekonania, że ktoś ma jakieś umiejętności lub możliwości i potrafi je właściwie wykorzystać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  uwierzyć, zawierzyć

Połączenia

  • zaufać czyjemuś doświadczeniu, czyjejś intuicji, mądrości, czyjemuś profesjonalizmowi, sobie, swojej pamięci, czyjejś wiedzy
  • zaufać bezgranicznie, całkowicie, w pełni
  • można, trzeba, należy, warto zaufać

Cytaty

Zbytnio zaufał potędze swej armii.

źródło: NKJP: Tomasz Kołodziejczyk: Krew i kamień, 2003

Byliśmy jedynym krajem dawnego obozu socjalistycznego, który zdecydował się na tak głębokie przemiany, jedynym krajem, który tak głęboko zaufał mądrości swoich obywateli.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 30.03.2001

Pani reżyser Natalia Koryncka-Gruz dała mi dużą swobodę, zaufała mojej intuicji, nie narzucała mi swojej wizji.

źródło: NKJP: Agnieszka Lasek-Piwarska: Inka ze Starachowic, Echo Dnia, 2007-02-02

Nowy przepis też nie określa, co to jest pornografia, tylko posługuje się pojęciem treści pornograficznej [...]. Trzeba po prostu zaufać sądom, że będą umiały posługiwać się tym przepisem.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 20.03.1997

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaufam
zaufamy
2 os. zaufasz
zaufacie
3 os. zaufa
zaufają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaufałem
+(e)m zaufał
zaufałam
+(e)m zaufała
zaufałom
+(e)m zaufało
zaufaliśmy
+(e)śmy zaufali
zaufałyśmy
+(e)śmy zaufały
2 os. zaufałeś
+(e)ś zaufał
zaufałaś
+(e)ś zaufała
zaufałoś
+(e)ś zaufało
zaufaliście
+(e)ście zaufali
zaufałyście
+(e)ście zaufały
3 os. zaufał
zaufała
zaufało
zaufali
zaufały

bezosobnik: zaufano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaufajmy
2 os. zaufaj
zaufajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaufałbym
bym zaufał
zaufałabym
bym zaufała
zaufałobym
bym zaufało
zaufalibyśmy
byśmy zaufali
zaufałybyśmy
byśmy zaufały
2 os. zaufałbyś
byś zaufał
zaufałabyś
byś zaufała
zaufałobyś
byś zaufało
zaufalibyście
byście zaufali
zaufałybyście
byście zaufały
3 os. zaufałby
by zaufał
zaufałaby
by zaufała
zaufałoby
by zaufało
zaufaliby
by zaufali
zaufałyby
by zaufały

bezosobnik: zaufano by

bezokolicznik: zaufać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaufawszy

gerundium: zaufanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zaufanie
zaufania
D. zaufania
zaufań
C. zaufaniu
zaufaniom
B. zaufanie
zaufania
N. zaufaniem
zaufaniami
Ms. zaufaniu
zaufaniach
W. zaufanie
zaufania

Składnia

tylko Rz osobowy + zaufać +
KOMU/CZEMU
bez ograniczeń + zaufać +
KOMU + że + ZDANIE

4. sprzętowi

Definicja

nabrać przekonania, że jakaś rzecz jest dobra i można bez obawy z niej skorzystać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zawierzyć

Połączenia

  • zaufać komputerom, krajowym produktom, samochodowi, sprzętowi, urządzeniu
  • zaufać całkowicie, w pełni
  • można, trzeba, należy, warto zaufać

Cytaty

Zdezorientowani podróżni musieli zaufać własnym czasomierzom, dopóki awaria nie została usunięta.

źródło: NKJP: (WOW): Która godzina?, Dziennik Polski, 2001-03-29

Pianista musi zaufać całej maszynerii, kołeczkom w fortepianie.

źródło: NKJP: Gitara - moje życie, Dziennik Polski, 2002-01-22

Wszyscy zatem korzystający z obiektu mogą czuć się zupełnie bezpiecznie i zaufać pracującym tu urządzeniom.

źródło: NKJP: (ZS): Wodę można pić..., Dziennik Polski, 2003-04-19

Zagraniczni konsumenci muszą zaufać naszym towarom, tylko wtedy ruszy eksport, a ujemne saldo obrotów bieżących zostanie zmniejszone.

źródło: NKJP: Jacek Świder: Pusto w kasie, Dziennik Polski, 1999-08-09

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaufam
zaufamy
2 os. zaufasz
zaufacie
3 os. zaufa
zaufają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaufałem
+(e)m zaufał
zaufałam
+(e)m zaufała
zaufałom
+(e)m zaufało
zaufaliśmy
+(e)śmy zaufali
zaufałyśmy
+(e)śmy zaufały
2 os. zaufałeś
+(e)ś zaufał
zaufałaś
+(e)ś zaufała
zaufałoś
+(e)ś zaufało
zaufaliście
+(e)ście zaufali
zaufałyście
+(e)ście zaufały
3 os. zaufał
zaufała
zaufało
zaufali
zaufały

bezosobnik: zaufano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaufajmy
2 os. zaufaj
zaufajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaufałbym
bym zaufał
zaufałabym
bym zaufała
zaufałobym
bym zaufało
zaufalibyśmy
byśmy zaufali
zaufałybyśmy
byśmy zaufały
2 os. zaufałbyś
byś zaufał
zaufałabyś
byś zaufała
zaufałobyś
byś zaufało
zaufalibyście
byście zaufali
zaufałybyście
byście zaufały
3 os. zaufałby
by zaufał
zaufałaby
by zaufała
zaufałoby
by zaufało
zaufaliby
by zaufali
zaufałyby
by zaufały

bezosobnik: zaufano by

bezokolicznik: zaufać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaufawszy

gerundium: zaufanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zaufanie
zaufania
D. zaufania
zaufań
C. zaufaniu
zaufaniom
B. zaufanie
zaufania
N. zaufaniem
zaufaniami
Ms. zaufaniu
zaufaniach
W. zaufanie
zaufania

Składnia

tylko Rz osobowy + zaufać +
CZEMU
Data ostatniej modyfikacji: 21.02.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json